Hàng ngàn xe hàng kẹt tại cửa khẩu, Cục Hải quan hỏa tốc yêu cầu giải cứu doanh nghiệp

Liên quan đến triển khai thực hiện Nghị định 46 hướng dẫn thực hiện Luật An toàn thực phẩm được ban hành và có hiệu lực từ 26/1, Cục Hải quan ngày 31/1 đã có công văn hỏa tốc gửi 3 Bộ Công Thương, Y tế, Nông nghiệp & Môi trường yêu cầu sớm có hướng dẫn cụ thể về trình tự kiểm tra để kịp thời thông quan hàng hóa, bảo đảm an ninh cửa khẩu trong đợt cao điểm Tết Nguyên đán.

Theo Cục Hải quan, trong quá trình triển khai thực hiện Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/1/2026 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết số 66.13/NĐ-CP ngày 27/1/2026 của Chính phủ quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm, Cục Hải quan nhận được phản ánh vướng mắc của các Chi cục Hải quan khu vực, một số doanh nghiệp.

Cụ thể, tại các cửa khẩu diễn ra tình trạng các đơn vị thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo quy định tại Nghị định số 46/2026/NĐ-CP tạm ngưng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm cho các lô hàng thực phẩm nhập khẩu có nguồn gốc từ thực vật và động vật.

Lý do là mặc dù Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP có quy định chuyển tiếp đối với việc tự công bố và đăng ký bản công bố sản phẩm, cơ quan kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu, tuy nhiên không có điều khoản chuyển tiếp đối với trình tự kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu để làm cơ sở ban hành thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu.

Theo thống kê nhanh của Cục Hải quan, trong ngày 30/1/2026, tại cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai) có khoảng 300 xe nông sản tươi sống (rau, củ quả) và hàng bánh kẹo chưa có kết quả kiểm tra ATTP để được thông quan hàng hóa.

Ảnh minh họa.

Tại cửa khẩu Hoa Lư (Đồng Nai) có 251 xe chở mặt hàng sắn lát chuối chưa có kết quả kiểm tra ATTP. Tại một số cửa khẩu khác, số lượng hàng hóa là thực phẩm bị ùn tắc tính đến thời điểm hiện tại như sau: Lao Bảo (Quảng Trị) 50 xe, Dinh Bà (Đồng Tháp) 100 xe, Vĩnh Xương (An Giang) 200 ghe thuyền, Thường Phước (Đồng Tháp) 200 ghe thuyền, Tịnh Biên 200 xe...

Cũng theo Cục Hải quan, hàng hóa là thực phẩm nhập khẩu qua các cửa khẩu, đặc biệt là các cửa khẩu biên giới chủ yếu là hàng nông sản, hoa quả tươi sống, dễ hư hỏng hoặc bánh kẹo có hạn sử dụng ngắn ngày nếu không được thông quan ngay trong ngày sẽ gây thiệt hại rất lớn cho doanh nghiệp, kéo theo các chi phí lưu công, lưu bãi, phạt do đình trệ giao hàng, tất cả thiệt hại đều đẩy về phía doanh nghiệp. Đặc biệt dễ dẫn đến nguy cơ gây ách tắc tại cửa khẩu do không giải phóng hàng hóa, phương tiện, nhất là trong đợt cao điểm Tết Nguyên đán sắp đến.

Do vậy, để kịp thời tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, Cục Hải quan đề nghị các Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường với vai trò là cơ quan quản lý an toàn thực phẩm theo lĩnh vực được giao sớm hướng dẫn để tháo gỡ vướng mắc, khó khăn trên, hạn chế thiệt hại cho doanh nghiệp, tránh ách tắc hàng hóa gây mất an toàn an ninh tại cửa khẩu.

Trước đó, ngày 30/1, Hiệp hội Sữa Việt Nam (VDA) có công văn hỏa tốc số 18/CV-HHS gửi Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long phản ánh vướng mắc về Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP.

VDA kiến nghị Thủ tướng khẩn cấp chỉ đạo cho phép cơ quan kiểm tra nhà nước tiếp tục thực hiện việc kiểm tra thực phẩm nhập khẩu, nguyên liệu và bao bì dùng để sản xuất nội bộ theo quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP thêm ít nhất 6 tháng cho đến khi các tỉnh/thành phố có hướng dẫn thực hiện việc kiểm tra theo Nghị định mới và các doanh nghiệp có đủ thời gian để thực hiện việc công bố hợp quy các nguyên liệu, bao bì này.

Hiệp hội cũng kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo xem xét cắt giảm thủ tục kiểm tra nhà nước theo đúng tinh thần của Nghị quyết 68/NQ-CP...

Thu An