Hàng nghìn tàu vận tải vẫn mắc kẹt trên eo biển Hormuz

Tàu chở hàng Mayuree Naree của Thái Lan di chuyển gần eo biển Hormuz bị tấn công ngày 11/3. Ảnh: Hải quân Hoàng gia Thái Lan

Ngày thứ 19 kể từ khi tàu chở dầu ASP Avana bị mắc kẹt tại vịnh Ba Tư, thuyền trưởng Rakesh Ranjan Singh đã qua đời ở tuổi 47, trong bối cảnh hàng nghìn tàu và hàng chục nghìn thủy thủ vẫn chưa thể rời khu vực.

Theo Tạp chí Phố Wall (WSJ), đầu tháng 2, ông Singh đến vịnh Ba Tư để thực hiện nhiệm vụ vận chuyển dầu thô. Tuy nhiên, hành trình trở về châu Á bị gián đoạn từ ngày 28/2, khi các cuộc tấn công nhằm vào Iran khiến hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz bị đình trệ. Không có tàu nào được phép di chuyển qua khu vực này do nguy cơ an ninh, khiến tàu của ông mắc kẹt ngoài khơi Dubai.

Gia đình thuyền trưởng nhận được thông báo từ công ty điều hành tàu, Elegant Marine Services, vào ngày 18/3, cho biết ông gặp tình trạng cấp cứu y tế. Các thành viên thủy thủ đoàn đã tiến hành sơ cứu nhưng không thành công. Theo lời anh rể của ông Alok Singh, do không thể triển khai máy bay cứu thương, ông Singh được đưa vào bờ bằng xuồng cao tốc và chuyển tới Bệnh viện Rashid tại Dubai, song đã không qua khỏi. Nguyên nhân tử vong được xác định là ngừng tim.

Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), hiện có khoảng 2.000 tàu bị mắc kẹt tại vịnh Ba Tư, với hơn 20.000 thủy thủ trên tàu. Phần lớn đã ở trên biển hơn một tháng, trong khi chưa đến 200 tàu có thể vượt qua eo biển Hormuz. Trong điều kiện bình thường, khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu đi qua tuyến đường này, cùng với khí tự nhiên hóa lỏng, phân bón và nhiều mặt hàng thiết yếu khác.

Tình trạng thiếu hụt nhu yếu phẩm đang trở nên nghiêm trọng trên nhiều tàu. Rau tươi, nước sạch cho sinh hoạt dần cạn kiệt, buộc các thủy thủ phải áp dụng nhiều biện pháp ứng phó tạm thời. Một số thu gom nước ngưng tụ từ hệ thống điều hòa để sử dụng, trong khi những người khác đánh bắt cá ngay trên biển để bổ sung thực phẩm.

Việc tiếp tế trở nên khó khăn và tốn kém do tình hình an ninh bất ổn. Cảng Fujairah tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thường xuyên bị tấn công, khiến chuỗi cung ứng bị gián đoạn. Giá thực phẩm tăng mạnh, với xoài lên tới 31 USD/kg và cam khoảng 15 USD/kg.

Hoạt động thay ca thủy thủ đoàn cũng gặp nhiều trở ngại do các chuyến bay đến khu vực, bao gồm Dubai, khan hiếm và chi phí cao. Liên đoàn Công nhân Vận tải Quốc tế (ITF) cho biết đã nhận được khoảng 1.000 yêu cầu hỗ trợ từ các thủy thủ kể từ khi xung đột leo thang, trong đó khoảng 200 người mong muốn được hồi hương. Nhiều phản ánh cho thấy tình trạng chậm trả lương và các quyền lợi hợp đồng trong vùng chiến sự.

Ông Mohamed Arrachedi, đại diện ITF phụ trách khu vực Arab và Iran, cho rằng việc tiếp tục đưa tàu vào khu vực nguy hiểm là không thể chấp nhận. “Các thủy thủ cần được phép rời tàu khi có yêu cầu. Họ không muốn trở thành anh hùng”, ông nói.

Trong khi đó, nhu cầu nhân lực hàng hải tại khu vực vẫn gia tăng do giá cước và giá hàng hóa leo thang. Một số công ty tại Trung Quốc sẵn sàng trả lương gấp đôi để thu hút thuyền viên chấp nhận làm việc tại vùng Vịnh. Mức thu nhập của thuyền trưởng có thể lên tới hơn 26.000 USD/tháng khi đi qua eo biển Hormuz, trong khi thuyền phó có thể nhận gần 5.200 USD/tháng, tùy theo kinh nghiệm và đơn vị quản lý.

Nguy cơ an ninh trên biển tiếp tục gia tăng. Ngày 2/3, một tàu chở dầu treo cờ quần đảo Marshall đã bị tấn công gần bờ biển Oman. Theo ghi âm liên lạc hàng hải, con tàu bị trúng tên lửa và phát nổ tại phòng máy, khiến một thủy thủ thiệt mạng. Con tàu khi đó đang vận chuyển gần 60.000 tấn xăng. Thủy thủ đoàn đã phải rời tàu và được cứu vớt, trong khi thi thể nạn nhân không thể đưa ra khỏi tàu.

Dữ liệu từ Lloyd’s List Intelligence cho thấy ít nhất 10 tàu đã bị tấn công chỉ trong một tuần. Các thủy thủ cho biết họ thường xuyên chứng kiến tên lửa và thiết bị bay không người lái xuất hiện trên bầu trời, cả ngày lẫn đêm. Thông tin về các vụ tấn công được truyền qua hệ thống phát tin hàng hải Navtex.

Một thủy thủ người Trung Quốc trên tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng bị mắc kẹt gần Dubai cho biết các lực lượng Iran thường xuyên cảnh báo tàu thuyền không được đi qua eo biển Hormuz. Người này kể lại đã bị đánh thức bởi một vụ nổ lớn vào rạng sáng và nhìn thấy một con tàu gần đó bốc khói. “Tôi rất sợ, nhưng không dám nói với gia đình, chỉ báo rằng mọi thứ vẫn ổn”, anh chia sẻ.

Giới quan sát nhận định, chừng nào căng thẳng tại khu vực chưa hạ nhiệt, hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz vẫn sẽ đối mặt nhiều rủi ro, kéo theo hệ lụy đối với chuỗi cung ứng và thị trường năng lượng toàn cầu.