Hàng triệu vệ tinh có thể khiến việc quan sát vũ trụ khó khăn hơn
Các nhà thiên văn học cảnh báo việc đưa thêm hàng triệu vệ tinh lên quỹ đạo có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng quan sát bầu trời đêm và nghiên cứu vũ trụ.
Theo nghiên cứu của Đài quan sát Nam Âu (ESO), các kế hoạch hiện nay có thể đưa hơn 1,7 triệu vệ tinh lên quỹ đạo, trong khi hiện có khoảng 15.000 vệ tinh đang hoạt động quanh trái đất.
Số lượng vệ tinh tăng mạnh có thể khiến các đài quan sát thiên văn phải đối mặt với ngày càng nhiều vệt sáng xuất hiện trong ảnh chụp bầu trời. Những vệt sáng này hình thành khi ánh sáng mặt trời phản chiếu từ vệ tinh và lọt vào trường quan sát của kính viễn vọng.
Những vệt sáng vệ tinh xẹt ngang bầu trời đêm phía trên sa mạc Atacama của Chile. Ảnh: ESO
"Mỗi vệ tinh này, khi đi ngang qua trường quan sát của kính viễn vọng, đều để lại một vệt sáng", nhà thiên văn học Olivier Hainaut của ESO, tác giả nghiên cứu đăng trên tạp chí Astronomy & Astrophysics, cho biết.
Theo ông Hainaut, một vệt sáng riêng lẻ có thể chỉ gây phiền toái nhỏ. Nhưng khi số lượng vệ tinh tăng lên, những vệt sáng xuất hiện dày đặc có thể che khuất một phần dữ liệu mà kính viễn vọng thu được, làm giảm chất lượng hình ảnh và gây khó khăn cho việc phân tích.
Nghiên cứu dựa trên các mô phỏng được thực hiện tại Đài quan sát Paranal, nằm giữa sa mạc Atacama của Chile. Một trong những mô hình giả định một chòm sao có tới 1 triệu vệ tinh.
Kết quả cho thấy hàng nghìn vệ tinh có thể được nhìn thấy từ khu vực Kính viễn vọng rất lớn (VLT) của ESO ngay sau khi mặt trời lặn. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào cả số lượng lẫn độ sáng của các vệ tinh.
"Nếu có 100.000 (vệ tinh), đó là mức độ đau khổ có thể chịu đựng được", ông Hainaut nói. Nhưng khi số lượng tăng lên khoảng 300.000, một số kính viễn vọng có nguy cơ mất phần lớn dữ liệu quan sát do các vệ tinh liên tục đi qua trường nhìn.
Ngành công nghiệp vệ tinh đã phát triển nhanh chóng từ năm 2019, chủ yếu nhờ sự mở rộng của các dịch vụ internet vệ tinh như Starlink của SpaceX và Project Kuiper của Amazon.
Các chòm sao vệ tinh lớn giúp cung cấp internet đến những khu vực khó tiếp cận bằng hạ tầng mặt đất. Dù vậy, sự phát triển này cũng tạo ra những thách thức mới đối với thiên văn học.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng lợi ích của internet vệ tinh không nên bị xem nhẹ. Thách thức hiện nay là tìm cách cân bằng giữa việc mở rộng hạ tầng không gian và nhu cầu bảo vệ khả năng quan sát vũ trụ.
"Vấn đề là loại nghiên cứu này cần thời gian, nhưng các vệ tinh thì đã được phóng rồi", ông Hainaut nói.
