Hàng tỷ tấn thực phẩm bị lãng phí mỗi năm trong các hộ gia đình

 Một "đĩa ăn sạch" trước hết là hạn chế thực phẩm dư thừa  

Sáng 20/9, tại Công viên Thống Nhất (Hà Nội), Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND TP. Hà Nội và các đơn vị liên quan tổ chức Lễ phát động quốc gia hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026.

Tại chương trình, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên phát động hưởng ứng Chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn năm 2026, kêu gọi các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng cùng triển khai những hành động cụ thể nhằm giảm ô nhiễm, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và cải thiện chất lượng môi trường sống. Chương trình năm nay có chủ đề "Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch".

Phát biểu tại Lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên nhấn mạnh, bảo vệ môi trường cần bắt đầu từ những thay đổi cụ thể trong đời sống hằng ngày, trong đó giảm lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải thực phẩm là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên phát biểu tại sự kiện. Ảnh: PV

Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn được Chương trình Môi trường Liên hợp quốc phát động từ năm 1993, Việt Nam tham gia hưởng ứng từ năm 1994. Năm 2026, Chiến dịch tập trung vào vấn đề lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải thực phẩm, với chủ đề "Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch".

Theo Báo cáo Chỉ số Lãng phí thực phẩm năm 2024 của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc, khoảng 1,05 tỷ tấn thực phẩm đã bị lãng phí trong năm 2022 tại các hộ gia đình, dịch vụ ăn uống và bán lẻ, tương đương khoảng 19% lượng thực phẩm dành cho người tiêu dùng.

Lãng phí thực phẩm không chỉ làm tăng lượng chất thải phải xử lý mà còn kéo theo sự lãng phí đất đai, nước, năng lượng và công sức sản xuất, đồng thời làm gia tăng phát thải khí nhà kính.

Tại Việt Nam, chất thải thực phẩm và chất thải hữu cơ chiếm khoảng 50-70% tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt. Nếu không được giảm thiểu, phân loại và xử lý phù hợp, đây sẽ tiếp tục là áp lực lớn đối với hạ tầng và môi trường đô thị.

Các đại biểu tham dự sự kiện. Ảnh: PV

Thứ trưởng Lê Trọng Yên cho rằng, chủ đề "Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch" vì vậy không chỉ là lời kêu gọi giữ gìn vệ sinh môi trường, mà còn đặt ra yêu cầu sử dụng tài nguyên tiết kiệm và quản lý chất thải hiệu quả hơn.

Một "đĩa ăn sạch" trước hết là hạn chế thực phẩm dư thừa. Từ đó, chất thải cần được phân loại đúng ngay tại nguồn để tạo điều kiện cho thu hồi, tái sử dụng, tái chế và giảm lượng phải xử lý cuối cùng.

Việc tổ chức Lễ phát động tại Hà Nội cũng mang ý nghĩa thiết thực. Là đô thị lớn, tập trung đông dân cư và nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, Thủ đô đang chịu sức ép lớn về chất thải nhưng đồng thời có điều kiện để xây dựng, thử nghiệm và nhân rộng các mô hình quản lý môi trường hiệu quả. Những kinh nghiệm từ Thủ đô có thể được chia sẻ, nhân rộng nhanh hơn tới các địa phương trên cả nước.

Tạo chuyển biến rõ nét trong hành vi tiêu dùng và quản lý chất thải

Điểm nhấn của Lễ phát động năm nay là giới thiệu mạng lưới 100 điểm phân loại - thu hồi tái chế (HUB), kích hoạt bản đồ số và phát động chương trình hành động cộng đồng "21 ngày phân loại". Với thông điệp "Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch", Chiến dịch năm nay hướng tới tạo chuyển biến rõ hơn trong hành vi tiêu dùng và quản lý chất thải, qua đó góp phần xây dựng môi trường sống xanh, sạch, bền vững.

Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam khẳng định Lễ phát động hôm nay diễn ra vào một thời điểm đặc biệt ý nghĩa: "Khi Ngày Quốc tế Nhận thức về Tổn thất và Lãng phí Thực phẩm 29/9 đang đến gần, chúng ta càng nhận thức rõ rằng giải quyết vấn đề này có ý nghĩa thiết yếu đối với việc bảo vệ hành tinh và xây dựng các hệ thống nông nghiệp và thực phẩm bền vững".

Hàng nghìn người tham dự sự kiện Lễ phát động Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 tại Công viên Thống nhất. Ảnh: PV

Bằng cách giảm lãng phí thực phẩm, chúng ta có thể tăng cường an ninh lương thực, xây dựng những đô thị lành mạnh hơn, đồng thời đẩy nhanh hành trình đầy khát vọng của Việt Nam hướng tới trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt mục tiêu phát thải ròng bằng '0' vào năm 2050, bà Pauline Tamesis nói.

Còn theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội (URENCO), sự kiện thể hiện một cách tiếp cận mới đối với công tác vệ sinh môi trường. Làm cho Hà Nội sạch hơn không thể chỉ dựa vào việc tăng khối lượng thu gom và xử lý, mà cần giảm lượng chất thải phải xử lý, thu hồi tối đa vật liệu còn giá trị và đưa trở lại chu trình sản xuất, tiêu dùng.

Tại Lễ hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026, Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) đã kích hoạt mạng lưới 100 điểm phân loại, thu hồi chất thải tái chế - các HUB; đồng thời phát động Chương trình hành động cộng đồng "21 ngày phân loại" trên địa bàn Thủ đô.

Làm cho Hà Nội sạch hơn không thể chỉ dựa vào việc tăng khối lượng thu gom và xử lý, mà cần giảm lượng chất thải phải xử lý.

Sau lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Bùi Duy Cường, Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam Pauline Tamesis cùng các đại biểu đã tham gia hoạt động đổi chất thải có thể tái chế lấy quà.

Cùng thời điểm, các lực lượng đoàn thể, đoàn viên, thanh niên và công nhân vệ sinh môi trường đã ra quân thu gom rác, làm sạch khu vực bên trong Công viên Thống Nhất, qua đó đưa thông điệp bảo vệ môi trường từ lễ phát động thành những hành động cụ thể, thiết thực.