Hàng Việt chuyển từ 'ưu tiên sử dụng' sang chinh phục niềm tin người tiêu dùng

Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn 2026-2030 đánh dấu bước chuyển mới trong phát triển thị trường trong nước, từ vận động người dân ưu tiên sử dụng sang nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh để hàng Việt thực sự chinh phục người tiêu dùng. Với định hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, Nhà nước kiến tạo và hiệp hội ngành hàng dẫn dắt, Chương trình kỳ vọng tạo động lực mới cho sản xuất, phân phối và tiêu thụ hàng hóa trong nước. Xung quanh vấn đề này, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đã chia sẻ với báo chí những điểm mới và giải pháp triển khai Chương trình.

Ông Trần Hữu Linh- Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương). Ảnh: Uyên Hương/BNEWS/TTXVN

Phóng viên: Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn 2026-2030 có những đổi mới căn bản nào so với giai đoạn trước, thưa ông?

Cục trưởng Trần Hữu Linh: Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn 2026-2030 được ban hành với nhiều điểm mới so với các chương trình, đề án phát triển thị trường trong nước gắn với Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” trước đây. Nổi bật là ba chuyển biến quan trọng.

Trước hết, Chương trình đổi mới tư duy từ “ưu tiên dùng” sang “xứng đáng được tin dùng”. Thời gian qua, các chương trình triển khai Cuộc vận động đã phát huy hiệu quả trong việc khơi dậy niềm tự hào, tinh thần dân tộc và hình thành thói quen ưu tiên hàng Việt. Tỷ lệ hàng Việt tại một số hệ thống phân phối hiện đại cũng đạt mức tương đối cao. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường nội địa chịu sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ hàng nhập khẩu giá rẻ và các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, việc khơi gợi trách nhiệm dân tộc là cần thiết nhưng chưa đủ. Vì vậy, Chương trình xác lập mục tiêu cốt lõi là nâng cao nội lực hàng Việt, lấy chất lượng, giá thành và trải nghiệm dịch vụ làm thước đo để chinh phục niềm tin người tiêu dùng một cách lâu dài, bền vững.

Điểm mới tiếp theo là chuyển từ cách tiếp cận mang tính phong trào sang xây dựng hệ sinh thái hàng Việt với tiêu chí rõ ràng và kết quả đo lường được. Lần đầu tiên, Chương trình xây dựng bộ nhận diện “Hàng Việt vì người Việt” thống nhất trên toàn quốc, dựa trên các tiêu chí về xuất xứ hàng hóa, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn công bố áp dụng, yêu cầu về đo lường, chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, Nền tảng số hàng Việt Nam sẽ được xây dựng làm trục kết nối, xác thực dữ liệu về doanh nghiệp, sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, điểm phân phối và phản hồi của người tiêu dùng.

Một chuyển biến quan trọng khác là xác định doanh nghiệp trở thành chủ thể trung tâm của Chương trình. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là vận động người tiêu dùng, thúc đẩy phía cầu thì nay trách nhiệm được đặt nhiều hơn vào phía cung. Theo đó, doanh nghiệp được hỗ trợ nâng cấp năng lực sản xuất, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu và phát triển hệ thống phân phối. Các hiệp hội ngành hàng cũng chuyển từ vai trò phối hợp, hỗ trợ sang chủ thể trực tiếp định hướng chuẩn mực ngành hàng, dẫn dắt doanh nghiệp hội viên xây dựng thương hiệu tiên phong.

Có thể nói, Chương trình đặt ra yêu cầu mới: không chỉ dừng ở việc vận động người Việt dùng hàng Việt, mà quan trọng hơn là hàng Việt phải nâng cao chất lượng, giá trị và trải nghiệm để người Việt tin tưởng, sẵn sàng lựa chọn. Đây cũng chính là hàm nghĩa của tên gọi “Hàng Việt vì người Việt”: sản phẩm được tạo ra với mục tiêu phục vụ người Việt, từ nguyên liệu, thiết kế, công nghệ đến giá thành đều hướng đến nhu cầu thực tế của người tiêu dùng Việt Nam.

Phóng viên: Doanh nghiệp được xác định là chủ thể trung tâm của Chương trình. Xin ông cho biết Bộ Công Thương sẽ có những giải pháp gì để hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh và mở rộng hệ thống phân phối hàng Việt?

Cục trưởng Trần Hữu Linh: Đối với các chủ thể chính là doanh nghiệp sản xuất và phân phối, Chương trình tập trung vào hai nhóm giải pháp trọng tâm.

Theo đó, trọng tâm đầu tiên là hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và xây dựng hệ sinh thái “Hàng Việt vì người Việt”. Theo đó, doanh nghiệp được thúc đẩy nâng cấp dây chuyền sản xuất, tăng cường nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cùng đó là hỗ trợ xây dựng thương hiệu sản phẩm, thương hiệu doanh nghiệp và thương hiệu tập thể theo ngành hàng thông qua các chương trình đào tạo, bồi dưỡng năng lực kinh doanh, thương mại điện tử gắn với nhu cầu thực tế của từng ngành hàng.

Ngoài ra, Chương trình chú trọng phát huy vai trò của hệ thống phân phối, coi đây là cầu nối trực tiếp đưa hàng Việt đến người tiêu dùng. Định hướng đặt ra là thúc đẩy liên kết dọc giữa nhà sản xuất, nhà phân phối và doanh nghiệp bán lẻ, hình thành chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến hệ thống phân phối và thị trường tiêu thụ. Các chương trình kết nối cung - cầu theo ngành hàng sẽ được triển khai, ưu tiên kết nối doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã với hệ thống phân phối hiện đại, đồng thời đẩy mạnh thương mại điện tử.

Đối với cơ chế phối hợp “Nhà nước hỗ trợ - Hiệp hội chủ trì - Doanh nghiệp bứt phá”, Chương trình xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng chủ thể trong một vòng tròn cộng hưởng. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, ban hành bộ nhận diện, xây dựng hạ tầng số, cung cấp thông tin thị trường và duy trì cơ chế đối thoại định kỳ. Hiệp hội ngành hàng chủ trì lựa chọn, giới thiệu doanh nghiệp hội viên tiêu biểu tham gia Chương trình xây dựng thương hiệu tiên phong, trực tiếp đồng hành cùng doanh nghiệp. Trong khi đó, doanh nghiệp là chủ thể quyết định, chủ động đầu tư, bố trí nguồn lực để nâng cấp sản xuất hướng đến người tiêu dùng Việt, đa dạng hóa hình thức phân phối, đáp ứng và duy trì các tiêu chí của Chương trình.

Sức sống hàng Việt là cầu nối đưa hàng Việt tới gần hơn với người tiêu dùng

Phóng viên: Trước sức ép cạnh tranh từ hàng nhập khẩu và thương mại điện tử xuyên biên giới, theo ông đâu là giải pháp để mở rộng thị trường tiêu thụ hàng Việt, phát triển hệ thống phân phối hiện đại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng?

Cục trưởng Trần Hữu Linh: Thị trường hơn 100 triệu dân với sức mua ngày càng tăng là tài sản chiến lược của nền kinh tế. Để hàng Việt giữ vững và mở rộng thị phần, Chương trình tập trung vào các giải pháp phát triển hệ thống phân phối, thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt trên nền tảng thương mại điện tử và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Về hệ thống phân phối, Chương trình hướng đến phát triển mạng lưới theo hướng đa kênh, tích hợp giữa kênh truyền thống và hiện đại, giữa trực tiếp và trực tuyến nhằm mở rộng độ phủ của hàng Việt. Các chương trình kết nối cung - cầu hàng Việt sẽ được triển khai ở quy mô quốc gia, vùng và địa phương theo ngành hàng. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh, chủ thể OCOP được đào tạo, hỗ trợ về kinh doanh trực tuyến, marketing và xây dựng thương hiệu. Cùng với đó, cơ chế, chính sách phát triển hạ tầng thương mại sẽ tiếp tục được hoàn thiện, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng đặc biệt khó khăn, nhằm bảo đảm hàng Việt đến được với người dân trên mọi miền đất nước.

Để kích cầu tiêu dùng, các chương trình khuyến mại tập trung quy mô lớn, thực chất sẽ được tổ chức theo mùa vụ, dịp lễ, Tết và các ngày mua sắm trực tuyến. Chương trình cũng khuyến khích phát triển các dịch vụ hỗ trợ tiêu dùng như giao hàng nhanh, thanh toán không dùng tiền mặt, đổi trả linh hoạt, bảo hành minh bạch nhằm nâng cao trải nghiệm mua sắm hàng Việt. Bên cạnh đó, kênh tiêu thụ gắn với du lịch sẽ được mở rộng thông qua các điểm trưng bày, giới thiệu và bán hàng Việt tại cửa khẩu, cảng biển, sân bay và khu du lịch.

Đặc biệt, việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Lực lượng quản lý thị trường và các lực lượng chức năng sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng nhập lậu và gian lận xuất xứ trên cả kênh truyền thống lẫn thương mại điện tử. Đồng thời, các chính sách về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tiêu chuẩn đo lường chất lượng, nhãn hàng hóa và truy xuất nguồn gốc tiếp tục được hoàn thiện, góp phần bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp, hàng hóa sản xuất trong nước và củng cố niềm tin của người tiêu dùng.

Phóng viên: Để hàng Việt vừa giữ vững thị trường trong nước, vừa vươn ra quốc tế, xin ông cho biết doanh nghiệp cần tập trung vào những chiến lược và giải pháp nào?

Cục trưởng Trần Hữu Linh: Quan điểm xuyên suốt của Chương trình là thị trường trong nước là mục tiêu chiến lược, thị trường quốc tế là động lực mở rộng; sản phẩm Việt chinh phục được thị trường nội địa sẽ tạo tiền đề để vươn ra các thị trường bên ngoài.

Để hàng Việt đứng vững trên sân nhà và từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, doanh nghiệp cần tập trung vào ba định hướng lớn.Trước hết, cần đặt người tiêu dùng Việt Nam vào trung tâm chiến lược kinh doanh và coi thị trường trong nước là thị trường mục tiêu, không phải là bệ đỡ khi xuất khẩu gặp khó khăn. 

Doanh nghiệp cần nghiên cứu sâu nhu cầu, thị hiếu của từng phân khúc khách hàng, từng vùng miền, nhất là nhóm người tiêu dùng trẻ đang chiếm tỷ trọng lớn trong mua sắm trực tuyến. Qua đó, sản phẩm từ nguyên liệu, thiết kế, công nghệ đến giá thành phải thực sự hướng đến người Việt, cạnh tranh bằng chất lượng, giá trị và trải nghiệm dịch vụ thay vì chỉ dựa vào giá bán.

Cùng đó, doanh nghiệp cần đầu tư thực chất vào công nghệ, chất lượng và minh bạch nguồn gốc. Việc chuẩn hóa sản xuất theo tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật và yêu cầu về đo lường cần được thực hiện thường xuyên. Doanh nghiệp cũng cần chủ động áp dụng các giải pháp truy xuất nguồn gốc có khả năng kết nối với hệ thống truy xuất quốc gia, từng bước chuyển dịch từ gia công, lắp ráp sang làm chủ công nghệ, thiết kế và nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng trong nước, nhất là ở những ngành có năng lực sản xuất lớn như dệt may, da giày, thủy sản chế biến...

Ngoài ra, xây dựng thương hiệu cần được xác định là chiến lược dài hạn, gắn với bảo vệ tài sản trí tuệ. Thương hiệu không chỉ là nhãn hiệu hay hoạt động quảng bá, mà là kết quả tổng hợp của chất lượng ổn định, định vị sản phẩm rõ ràng, thiết kế, bao bì phù hợp thị hiếu, hệ thống phân phối và dịch vụ hậu mãi nhất quán.

Khi doanh nghiệp coi niềm tin của người tiêu dùng Việt Nam là tài sản cốt lõi để đầu tư thực chất vào chất lượng và thương hiệu, hàng Việt sẽ không chỉ đứng vững trên thị trường trong nước mà còn có nền tảng vững chắc để vươn ra thị trường quốc tế, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!