Hành tím 'thơm' vùng nắng gió Đông Nam Lâm Đồng

Nông dân đắp luống hành cao hạn chế ngập úng

Từ những luống hành cuối vụ

Sáng sớm trên những cánh đồng ven hồ Đá Bạc, tiếng cuốc đất, tiếng máy cày đã rộn ràng. Những luống hành cuối vụ vừa thu hoạch, đất lại được xới lên, bón phân, phơi ải để vào vụ mới.

Thôn Vĩnh Sơn, xã Vĩnh Hảo là khu vực tập trung sản xuất hành của xã với khoảng 70 ha. Thương lái tìm đến tận ruộng thu mua hành cuối vụ. Hành tím củ tươi các loại hiện có giá khoảng 25.000 - 30.000 đồng/kg, đầu ra tương đối ổn định.

Tùy thời tiết, người dân có thể sản xuất hành tím 2 - 3 vụ/năm

Vừa thu hoạch xong, nhiều hộ lại bắt tay vào cải tạo đất. Đất sau cày ải sẽ bón phân chuồng hoai mục, phơi nắng rồi mới xuống giống. Những khu vực gần hồ Đá Bạc có điều kiện chủ động nguồn nước, người dân tranh thủ làm đất, lên luống khi thời tiết thuận lợi. Trên một luống đất mới, chị Lê Thị Mơ, ở thôn Vĩnh Sơn, cùng những lao động nữ cắm từng củ hành giống. Vụ này, gia đình chị xuống giống 8 sào hành tím. “Trồng hành chia thành vụ Nam và vụ Bắc. Vụ Nam khoảng một tháng rưỡi, năng suất chừng 1,2 tấn/sào; vụ Bắc khoảng 60 - 75 ngày, năng suất chừng 2,5 tấn/sào. Năm nay giá giống cao, khoảng 70.000 đồng/kg”, chị Mơ chia sẻ.

Theo chị Mơ, mỗi sào hành đầu tư khoảng 20 triệu đồng. Vốn lớn, công chăm sóc nhiều nên mỗi lần xuống giống, người trồng lại thấp thỏm theo thời tiết. “Trồng hành phải chăm thật kỹ, từ cải tạo đất đến lên luống. Vùng trũng phải lên luống cao để thoát nước khi mưa. Chỉ mong vụ này thời tiết thuận lợi, hành được mùa, được giá”, chị Mơ nói. Sau mỗi vụ, nhiều hộ còn luân canh với đậu xanh hoặc cây trồng khác để đất hồi sức. Kinh nghiệm của nông dân cho đất nghỉ, giữ đất tốt thì hành mới cho củ đạt năng suất, chất lượng những mùa vụ sau.

Nông dân xã Vĩnh Hảo xuống giống hành vụ mới

Mong chờ xây dựng thương hiệu hành tím

Khoảng 40 năm trước, cây hành tím bắt đầu bén rễ trên vùng đất Vĩnh Hảo. Khi ấy, người dân chủ yếu trồng thuốc lá và các loại rau màu, nhưng hiệu quả kinh tế chưa cao. Một vài hộ mạnh dạn đưa giống hành tím từ Ba Tri, Sóc Trăng về trồng thử. Không ngờ cây hành hợp với vùng đất nắng gió, đất thịt pha cát, cây hành cho củ chắc, màu tím đẹp; khi phi lên cho nấu ăn, mùi thơm lan tỏa khiến thương lái ưa chuộng. Từ vài luống trồng thử nghiệm ở xã Vĩnh Hảo rồi mở rộng ra các xã Liên Hương, Tuy Phong, cây hành tím trở thành sinh kế của nhiều gia đình nơi đây.

Anh Đặng Quốc Hùng là một trong những người gắn bó với cây hành từ những ngày đầu. Sau khi xuất ngũ trở về quê, thấy nhiều hộ dân chuyển sang trồng hành cho hiệu quả kinh tế khá nên anh quyết định thử sức. Gần 30 năm qua, với những mùa hành được - mất, anh không chỉ trông chờ vào năng suất, giá bán mà còn là sự đánh cược với thời tiết và thị trường.

Anh Đặng Quốc Hùng (xã Vĩnh Hảo) bên diện tích hành mới xuống giống sớm

Những ngày này trên cánh đồng 1C, thôn Vĩnh Sơn anh Hùng tất bật cải tạo đất, chuẩn bị xuống giống khoảng 4 ha hành vụ Bắc. Nơi nào chưa chủ động nước tưới, anh phải bơm từ hồ Đá Bạc về, tranh thủ làm đất, chờ thời tiết thuận lợi để xuống giống.“Trồng hành đầu tư giống và công chăm sóc khá cao, nhưng nếu trúng mùa, giá ổn định thì thu nhập khá. Có vụ gia đình thu được cả vài trăm triệu đồng”, anh Hùng nói.

Mùa hành năm ngoái, gia đình anh Hùng canh tác khoảng 10 ha, chia làm 2 vụ. Vụ Nam khá thuận lợi, nhưng sang vụ Bắc, những trận mưa kéo dài khiến năng suất giảm. May nhờ giá hành tăng, phần nào bù đắp thiệt hại. Riêng 7 sào hành vụ Bắc, sau khi trừ chi phí, gia đình anh còn lãi gần 200 triệu đồng. “Cây hành nếu được mùa, được giá thì ít cây nào ở đây có hiệu quả bằng. Nắng nhiều, đất có độ kali cao nên hành lên màu đẹp, củ to, thơm, thương lái ưa chuộng lắm”, anh Hùng chia sẻ.

Đến kỳ thu hoạch, thương lái thường tìm đến tận ruộng. Nhiều hộ bán nguyên đám, người mua ước lượng số luống, sản lượng rồi tổ chức thu hoạch. Từ những cánh đồng các xã khu vực Tuy Phong, hành tím được đưa đi nhiều nơi như: TP Hồ Chí Minh, các tỉnh Tây Nguyên, Đà Nẵng... Nắng và gió khắc nghiệt của vùng đất này lại trở thành lợi thế giúp củ hành chắc, màu tím đẹp. Không chỉ mong một vụ mùa thuận lợi, người trồng hành lâu năm còn kỳ vọng sản phẩm của quê mình được biết đến rộng rãi hơn, có thương hiệu để giá trị củ hành được nâng lên và đầu ra ổn định hơn. Tuy nhiên, để cây hành phát triển bền vững, câu chuyện liên kết sản xuất, đầu ra và thương hiệu vẫn là điều người trồng mong chờ.

Cánh đồng hành tím của nông dân xã Vĩnh Hảo

Theo Hội Nông dân xã Vĩnh Hảo, thời gian tới địa phương định hướng người dân từng bước liên kết sản xuất, hình thành các tổ hợp tác, tăng cường trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong sản xuất và tiêu thụ. Khi sản xuất được tổ chức bài bản, việc xây dựng thương hiệu hành tím địa phương sẽ có thêm điều kiện để thực hiện, nâng giá trị sản phẩm. Còn tại Liên Hương, những luống hành vẫn nối tiếp nhau trên vùng đất khô hạn với diện tích khoảng 113 ha. Một số hộ đã đầu tư hệ thống tưới phun tiết kiệm nước, giúp cây sinh trưởng tốt, cho năng suất cao...

Trên những cánh đồng trải dài, những luống hành mới thẳng hàng chờ ngày lên xanh. Vụ hành cũ khép lại, người dân lại bắt tay vào vụ mới, như cách người dân nơi đây đã gắn bó với cây hành qua bao mùa nắng gió.