Hành trình đưa thông điệp kiểm toán chạm đến hơi thở dân sinh

Đoàn công tác của Kiểm toán nhà nước ghi nhận tình hình tại công trường Dự án. Ảnh: TIẾN TÚ

Trăn trở để có cuộc kiểm toán chất lượng…

Chú trọng nâng cao chất lượng kiểm toán, thời gian qua Tổng Kiểm toán nhà nước yêu cầu các đơn vị kiểm toán phải đặc biệt chú trọng đến công tác khảo sát chất lượng kiểm toán, trên cơ sở đó để đánh giá đúng thực tiễn và xây dựng kế hoạch chi tiết, phương án tổ chức kiểm toán cho phù hợp.

Tinh thần chỉ đạo quyết liệt ấy đã nhanh chóng được các đơn vị kiểm toán nghiêm túc quán triệt, cụ thể hóa thành hành động với cách thức tổ chức thực hiện rõ ràng. Mới đây, đoàn công tác của Kiểm toán nhà nước đã thực hiện kiểm tra thực tế tại hiện trường Dự án đầu tư xây dựng tuyến Chợ Mới - Bắc Kạn. Chuyến khảo sát của Kiểm toán nhà nước nhằm củng cố thêm cơ sở dữ liệu đánh giá hiệu quả trong quản lý, sử dụng vốn đầu tư; đồng thời ghi nhận khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.

Mục tiêu của chuyến đi là hướng đến chất lượng cuộc kiểm toán, đồng thời thúc đẩy các dự án được coi như “đòn bẩy” phát triển kinh tế - xã hội vùng khó khăn, được triển khai đảm bảo tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả cao. “Trong quá trình khảo sát, đoàn kiểm toán có thể xác định trọng tâm kiểm toán, cũng như đưa ra phương án tổ chức kiểm toán phù hợp hơn” - Phó Kiểm toán trưởng Kiểm toán nhà nước chuyên ngành IV Lại Xuân Nghị cho biết.

Tham gia hành trình, phóng viên Báo Kiểm toán có cơ hội hiểu thêm về công việc của các Kiểm toán viên nhà nước và sự trăn trở qua từng trang giấy. Bởi, để có được những đánh giá, con số kiến nghị thuyết phục là cả một quá trình đầy thách thức trong xây dựng kế hoạch kiểm toán lẫn tổ chức triển khai, nhất là với các dự án đầu tư xây dựng tại các khu vực trọng yếu. “Đây là một trong những dự án trọng điểm của khu vực miền núi phía Bắc, với tổng mức đầu tư gần 5.800 tỷ đồng, quy mô 4 làn xe với tốc độ thiết kế 80km/h. Vì thế, đoàn khảo sát phải nêu cao trách nhiệm, không chỉ với đoàn kiểm toán sau đó, mà còn với đất nước, với niềm tin của người dân” - lãnh đạo Kiểm toán nhà nước chuyên ngành IV cho biết.

… Chạm đến vấn đề mang hơi thở dân sinh

Trong hành trình ngược ngàn Tây Bắc, dõi theo bước chân cùng Đoàn kiểm toán hoạt động “Đề án ổn định dân cư phát triển kinh tế - xã hội vùng tái định cư thủy điện Sơn La, tỉnh Sơn La” - với những vấn đề gắn liền với dân sinh, mang đậm hơi thở cuộc sống, chúng tôi càng thêm hiểu hơn về nghề kiểm toán với những vất vả, xen lẫn niềm tự hào của Kiểm toán viên nhà nước.

Không chỉ dừng lại ở những đánh giá phục vụ công tác quản lý, điều hành vĩ mô, yêu cầu mới đòi hỏi kiểm toán phải đi sâu vào những điểm "nóng", những vấn đề dân sinh bức xúc. Điều này đã được định hướng rõ trong Chiến lược phát triển Kiểm toán nhà nước đến năm 2030.

Đồng thời, trong Kế hoạch kiểm toán trung hạn và hằng năm, tỷ trọng các cuộc kiểm toán gắn với dân sinh cũng được xác lập cụ thể và chiếm vị thế ngày càng quan trọng... Điều này là cần thiết, khi kiểm toán đang ngày càng khẳng định mình là công cụ hữu hiệu của Đảng, Nhà nước trong công tác kiểm tra, kiểm soát phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. “Kết quả kiểm toán phản ánh toàn diện, đa chiều, xuyên suốt nhiều thời kỳ, song phải mang hơi thở của cuộc sống - đó là yếu tố rất quan trọng mà người kiểm toán phải nắm vững để điều chỉnh mình theo dòng chung ấy” - GS,TS. Nguyễn Hữu Ánh (Đại học Kinh tế Quốc dân) chia sẻ với phóng viên Báo Kiểm toán.

Tất cả những chất liệu thực tiễn đó đều được người làm Báo Kiểm toán ghi chép một cách trung thực, khách quan để đưa đến công chúng, độc giả hiểu thêm về nghề Kiểm toán nhà nước. Đó là hành trình dài với nhiều thách thức đằng sau những con số, kiến nghị, từ đó góp phần làm thay đổi cách làm, sửa đổi những chính sách chưa phù hợp nhằm kiến tạo, đồng hành cùng địa phương, cùng các ngành phát triển.

Dù lên rừng hay xuống biển, bất kể các cuộc kiểm toán có khó khăn với bao thách thức được dự báo, các Kiểm toán viên nhà nước vẫn luôn kiên định mục tiêu, hướng tới những giá trị cốt lõi: Độc lập - Liêm chính - Chuyên nghiệp - Minh bạch - Trách nhiệm. Trong đó, báo chí, đặc biệt là người làm Báo Kiểm toán đã khẳng định vai trò đồng hành, là “người bạn đường” tin cậy góp phần lan tỏa các giá trị cốt lõi của nghề Kiểm toán nhà nước và người Kiểm toán viên nhà nước.

Để những con số “biết nói”, mang cảm xúc...

Trên mỗi hành trình ấy, những người làm Báo Kiểm toán tự đặt ra câu hỏi cho chính mình: Làm sao để viết cho mềm về một lĩnh vực được đánh giá là khô khan; viết sao để những con số “biết nói”, nay còn mang cả cảm xúc. Nói như TS. Hoàng Hải Ninh (Học viện Tài chính) khi góp ý về Bộ tiêu chí kiểm toán đánh giá hiệu quả của dự án đầu tư, kết quả kiểm toán dự án phải đo lường được hiệu quả dự án, là phải để người dân biểu lộ cảm xúc để thấy được giá trị từ dự án. “Khi kết quả kiểm toán đã tốt thì chỉ những số liệu thôi chưa đủ, mà còn phải để người dân đọc, hiểu những số liệu đó cho thấy điều gì. Không ai khác, đó một phần là nhờ vào tiếng nói của cơ quan báo chí” - đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến chia sẻ.

Thực tiễn cho thấy, với đặc trưng nghề nghiệp có tính chuyên môn cao, việc đặt ra yêu cầu trình bày dễ hiểu đối với báo cáo kiểm toán ngồn ngộn dữ liệu, những thuật ngữ chuyên ngành theo thông lệ quốc tế và quy định về tài chính, kế toán, kiểm toán là điều rất khó. “Đổi mới trong cách thức trình bày báo cáo kiểm toán không có nghĩa là diễn nôm mọi thuật ngữ, dễ làm sai lệch bản chất, cũng như nguyên tắc trong hoạt động kiểm toán” - một chuyên gia trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán cho biết. Thay vào đó, những người làm Báo Kiểm toán sẽ giúp độc giả, người dân hiểu sâu sắc hơn về nghề kiểm toán cùng công việc của Kiểm toán viên nhà nước.

Thực tế cho thấy, Báo Kiểm toán đang tiếp cận đúng hướng khi tập trung vào những tuyến bài chuyên sâu, với cách viết “mềm hóa” những con số kiểm toán và dẫn chiếu pháp lý vốn rất phức tạp đối với bạn đọc. Trong loạt bài “Chống lãng phí trong lĩnh vực khoa học, công nghệ”, những con số nghìn tỷ, hay các quy định pháp lý dài cả chục trang giấy trong hàng chục văn bản khác nhau được Kiểm toán nhà nước chỉ ra, đã được nhóm phóng viên Báo Kiểm toán chủ động làm “mềm hóa”, biến thành những con số “biết nói” cho thấy những bất cập tồn tại trong cơ chế, chính sách và cả công tác tổ chức triển khai.

“Để viết đúng, viết dễ đọc về hoạt động kiểm toán đòi hỏi các phóng viên phải thực sự sâu sát, hiểu rõ về lĩnh vực. Và cách thức tốt nhất là theo chân các đoàn kiểm toán để nghe, cảm nhận và thấu hiểu” - phóng viên Nguyễn Tiến Tú chia sẻ.

Kiểm toán nhà nước đang đứng trước những cơ hội mới để phát triển, chuyên nghiệp hóa và có những đóng góp lớn hơn cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Trên hành trình đó, công tác truyền thông, đặc biệt là sự tham gia của mỗi người làm Báo Kiểm toán cần phải được đổi mới về tư duy, cách làm để truyền tải được hiệu quả hơn những thông điệp của Kiểm toán nhà nước trong việc đảm bảo tính minh bạch của nền tài chính quốc gia./.