Hành trình xây dựng đế chế của một ông trùm vừa bị Mỹ và Venezuela tiêu diệt

Hành trình xây dựng đế chế của một ông trùm vừa bị Mỹ và Venezuela tiêu diệt

Từ một thanh niên bỏ học ở thành phố Maracay, Venezuela, Héctor Rusthenford Guerrero Flores - hay còn được biết đến với biệt danh Ninõ Guerrero - đã xây dựng nên một trong những tổ chức tội phạm khét tiếng nhất Mỹ Latinh.

Cái chết của thủ lĩnh Tren de Aragua trong chiến dịch vừa được Mỹ và Venezuela xác nhận có thể khép lại hành trình của một cá nhân, nhưng cũng làm nổi bật câu chuyện về sự trỗi dậy của một đế chế tội phạm xuyên biên giới giữa lúc Venezuela trải qua nhiều năm khủng hoảng kinh tế và xã hội.

Khi Tổng thống Donald Trump thông báo về chiến dịch khiến Héctor Rusthenford Guerrero Flores thiệt mạng tại bang Bolívar hôm 13/6, nhiều quốc gia trong khu vực coi đây là một thắng lợi lớn trong cuộc chiến chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia. Theo thông tin từ Washington và Caracas, chiến dịch được thực hiện với sự phối hợp giữa Bộ Tư lệnh miền Nam Mỹ và lực lượng an ninh Venezuela.

Người bị tiêu diệt không phải là một thủ lĩnh băng nhóm thông thường. Trong hơn một thập niên, Guerrero đã góp phần biến Tren de Aragua từ một nhóm tội phạm xuất phát trong nhà tù thành một mạng lưới hoạt động tại nhiều quốc gia ở Mỹ Latinh. Chính quyền Mỹ từng treo thưởng 5 triệu USD cho thông tin dẫn đến việc bắt giữ đối tượng này.

Khởi đầu từ Maracay

Guerrero sinh năm 1983 tại thành phố Maracay, thủ phủ bang Aragua, Venezuela. Các hồ sơ tư pháp và tài liệu nghiên cứu về Tren de Aragua cho thấy Guerrero sớm dấn thân vào các hoạt động phạm pháp và nhiều lần vướng vòng lao lý khi còn trẻ.

Đến năm 2010, Guerrero bị bắt giữ và bị truy tố về nhiều tội danh khác nhau. Sau đó, đối tượng bị đưa tới Trung tâm giam giữ Tocorón, còn gọi là Nhà tù Aragua.

Ít ai có thể ngờ rằng chính nơi được xây dựng để giam giữ tội phạm lại trở thành bàn đạp đưa Guerrero lên vị trí quyền lực cao nhất trong thế giới ngầm của Venezuela.

Quyền lực hình thành sau song sắt

Trong nhiều năm, hệ thống nhà tù Venezuela tồn tại một hiện tượng đặc biệt được gọi là "pran" - thuật ngữ chỉ những thủ lĩnh tội phạm kiểm soát đời sống bên trong các trại giam.

Theo nhiều nghiên cứu về tội phạm có tổ chức tại Venezuela, Guerrero dần nổi lên như một trong những "pran" có ảnh hưởng nhất trên cả nước. Không chỉ dựa vào bạo lực, Guerrero được đánh giá là có khả năng tổ chức và xây dựng mạng lưới quyền lực hiệu quả hơn nhiều so với nhiều thủ lĩnh khác.

Từ nhà tù Tocorón, Guerrero tập hợp các nhóm tội phạm khác nhau, kiểm soát nguồn thu bất hợp pháp và từng bước mở rộng ảnh hưởng ra ngoài phạm vi nhà tù.

Thời kỳ đỉnh cao, Tocorón thu hút sự chú ý của truyền thông quốc tế khi nhiều hình ảnh cho thấy nơi đây tồn tại những tiện ích bất thường như hồ bơi, sân bóng chày, nhà hàng, quán bar, khu vui chơi và thậm chí một sở thú nhỏ. Sau khi lực lượng an ninh Venezuela tiếp quản nhà tù năm 2023, nhiều cơ sở như vậy đã được phát hiện bên trong khuôn viên.

Những phát hiện đó khiến Tocorón trở thành biểu tượng cho tình trạng các băng nhóm tội phạm từng kiểm soát một phần hệ thống nhà tù Venezuela trong nhiều năm.

Từ nhà tù tới mạng lưới xuyên quốc gia

Tên gọi Tren de Aragua bắt nguồn từ bang Aragua, nơi tổ chức này được thành lập. Tuy nhiên, dưới thời Guerrero, phạm vi hoạt động của nhóm nhanh chóng vượt ra ngoài Venezuela.

Sự mở rộng của Tren de Aragua diễn ra trong bối cảnh Venezuela trải qua cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài khiến hàng triệu người dân rời bỏ đất nước. Theo nhiều chuyên gia an ninh khu vực, làn sóng di cư quy mô lớn đã tạo điều kiện để các mạng lưới tội phạm mở rộng hoạt động sang nhiều quốc gia khác trong khu vực.

Trong những năm tiếp theo, Tren de Aragua bị cáo buộc tham gia vào nhiều loại hình tội phạm như buôn người, tống tiền, bắt cóc, buôn bán ma túy và cưỡng ép mại dâm. Các cơ quan thực thi pháp luật tại Chile, Peru, Colombia và nhiều quốc gia khác đã mở nhiều cuộc điều tra liên quan đến tổ chức này.

Không giống nhiều băng nhóm địa phương truyền thống, Tren de Aragua vận hành theo mô hình linh hoạt với các nhánh hoạt động ở nhiều quốc gia. Chính cấu trúc này giúp tổ chức duy trì ảnh hưởng ngay cả khi các cơ quan chức năng liên tục truy quét.

Bước ngoặt Tocorón

Tháng 9/2023 đánh dấu một bước ngoặt lớn đối với Guerrero và Tren de Aragua.

Chính quyền Venezuela huy động khoảng 11.000 binh sĩ và nhân viên an ninh để giành lại quyền kiểm soát nhà tù Tocorón. Chiến dịch quy mô lớn này gây chú ý trên toàn thế giới nhờ những gì lực lượng chức năng phát hiện bên trong khu nhà tù.

Tuy nhiên, nhân vật quan trọng nhất đã biến mất.

Theo thông tin được phía Venezuela xác nhận sau đó, Guerrero đã trốn thoát khỏi Tocorón trước hoặc trong thời điểm chiến dịch diễn ra và tiếp tục lẩn trốn trong gần 3 năm.

Kể từ đó, thủ lĩnh Tren de Aragua trở thành một trong những đối tượng bị truy nã gắt gao nhất trong khu vực.

Cái chết và những câu hỏi còn lại

Ngày 13/6/2026, Mỹ và Venezuela đồng thời xác nhận Guerrero đã thiệt mạng trong một chiến dịch tại bang Bolívar. Tổng thống Donald Trump mô tả đây là một cuộc tấn công "nhanh chóng và hiệu quả" nhằm vào thủ lĩnh của tổ chức mà Washington đã đưa vào danh sách khủng bố nước ngoài từ năm 2025.

Đối với nhiều quốc gia Mỹ Latinh, cái chết của Guerrero được xem là đòn giáng mạnh nhất vào Tren de Aragua kể từ khi tổ chức này nổi lên.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng việc loại bỏ một thủ lĩnh không đồng nghĩa với việc xóa sổ hoàn toàn mạng lưới tội phạm mà người đó gây dựng. Trong hơn một thập niên, Tren de Aragua đã phát triển thành một tổ chức hoạt động xuyên biên giới với nhiều mắt xích tại các quốc gia khác nhau.

Dẫu vậy, cái chết của Guerrero vẫn đánh dấu sự kết thúc của một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất trong thế giới tội phạm Mỹ Latinh trong những năm gần đây.