Thượng đỉnh G7: Trung Đông, Ukraine và AI phủ bóng chương trình nghị sự

Năm 1975, Pháp đã đăng cai hội nghị đầu tiên của nhóm các nước công nghiệp phát triển, tiền thân của G7 ngày nay. Nửa thế kỷ sau, nước Pháp tiếp tục trở thành tâm điểm chú ý khi lãnh đạo các nền kinh tế hàng đầu thế giới gặp nhau tại thành phố Evian từ ngày 15 đến 17/6 để thảo luận về những vấn đề đang định hình trật tự kinh tế và an ninh toàn cầu.

Lãnh đạo các nước G7 sẽ nhóm họp ở Evian từ ngày 15 đến 17/6. Ảnh: Reuters

Theo Reuters, một trong những vấn đề then chốt được các nhà lãnh đạo bàn bạc là tình hình Trung Đông. Mỹ và Iran những giờ qua phát tín hiệu sắp đạt thỏa thuận ngừng bắn sơ bộ và mở cửa trở lại eo biển Hormuz. Nếu thỏa thuận được ký kết, một vấn đề cấp bách đặt ra là cần rà phá thủy lôi ở eo biển và đảm bảo eo biển không bị đóng cửa trở lại.

Trong các tuyên bố gần đây, Anh và Pháp đã bày tỏ mong muốn hỗ trợ rà phá thủy lôi tại tuyến hàng hải chiến lược này. Một quan chức Mỹ cấp cao xác nhận, cả hai nước đều đang có tàu quân sự hoạt động trong khu vực và có thể tham gia chiến dịch của Washington.

Chưa rõ có bao nhiêu thủy lôi đã bị thả xuống Hormuz và liệu Tổng thống Mỹ Donald Trump có chấp thuận đề nghị của Anh, Pháp hay không. Ông Trump cách đây hai hôm khẳng định "không cần sự giúp đỡ" của G7. Truyền thông châu Âu tin rằng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron sẽ tận dụng cơ hội để thuyết phục người đồng cấp Mỹ.

Bên cạnh "điểm nóng" Trung Đông, Ukraine vẫn là hồ sơ không thể thiếu trên bàn nghị sự của G7. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng được mời tham dự các sự kiện của G7, bao gồm một phiên họp cấp cao có sự góp mặt của Tổng thống Donald Trump.

Hơn 4 năm sau khi xung đột bùng phát, các nước phương Tây tiếp tục khẳng định cam kết hỗ trợ Kiev. Tuy nhiên, đằng sau những tuyên bố đoàn kết đó là những khác biệt ngày càng lớn về cách thức phân bổ nguồn lực tài chính, khả năng duy trì hỗ trợ lâu dài cũng như triển vọng chấm dứt chiến sự.

Hội nghị G7 là cơ hội để lãnh đạo các cường quốc châu Âu và Ukraine thuyết phục Mỹ. Ảnh: NYTimes

Reuters cho hay, các nhà ngoại giao châu Âu coi hội nghị tại Pháp là cơ hội để tìm tiếng nói chung với Mỹ về một dự thảo thỏa thuận mà họ cho là công bằng hơn cho Ukraine. Mỹ trước đó đã thúc đẩy một dự thảo thỏa thuận hòa bình giữa Nga và Ukraine, nhưng châu Âu cho rằng nó quá bất lợi với Kiev.

Về thương mại, Tổng thống Macron sẽ thúc đẩy thảo luận về tình trạng "mất cân bằng kinh tế toàn cầu" tại hội nghị. Theo quan điểm của Paris, những chênh lệch ngày càng lớn về thương mại, đầu tư và năng lực cạnh tranh giữa các nền kinh tế đang tạo ra các nguy cơ bất ổn mới.

Một bài phân tích trên Atlantic Council cho thấy, Pháp là quốc gia duy nhất trong G7 có cán cân vãng lai ở trạng thái cân bằng, tiền đề để Paris kêu gọi một cách tiếp cận tập thể. Những năm trước, đây từng là chủ đề nhạy cảm khi Mỹ và Anh thường xuyên thâm hụt, trong khi Đức, Nhật Bản có thặng dư lớn.

Xu hướng này hiện vẫn tiếp diễn, song mức thặng dư của các nước G7 giờ đây đã trở nên nhỏ bé khi đặt cạnh thặng dư của Trung Quốc. Thực tế này tạo không gian cho sự phối hợp trong nội bộ G7 trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh G20 do Mỹ chủ trì tại Miami vào cuối năm.

Cũng tại Evian, vấn đề khoáng sản sẽ được các nhà lãnh đạo G7 tiếp tục bàn bạc. Dù những căng thẳng liên quan đến nguồn cung đất hiếm đã phần nào hạ nhiệt sau các cuộc tiếp xúc cấp cao giữa Mỹ và Trung Quốc cuối năm ngoái, các nước G7 vẫn cho rằng cần đẩy nhanh nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng nhằm giảm thiểu rủi ro gián đoạn trong tương lai.

Theo Atlantic Council, châu Âu nhập khẩu phần lớn đất hiếm và nam châm đất hiếm từ Trung Quốc, khiến nhiều ngành công nghiệp chiến lược như ô tô, năng lượng sạch và công nghệ cao dễ bị ảnh hưởng khi nguồn cung biến động. Những hạn chế xuất khẩu trước đây từng làm giảm mạnh lượng nam châm đất hiếm trên thị trường, buộc một số nhà sản xuất phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất.

Châu Âu chịu tác động mạnh khi nguồn cung đất hiếm gián đoạn. Ảnh: Reuters

Bởi vậy, Pháp đang kỳ vọng thúc đẩy thành lập một ban thư ký thường trực để điều phối chương trình nghị sự về khoáng sản tới hạn giữa các nhiệm kỳ chủ tịch G7. Paris cũng đặt mục tiêu tăng cường năng lực chế biến trong nước và đóng góp vào nỗ lực xây dựng chuỗi cung ứng đa dạng hơn cho châu Âu.

Ngoài lãnh đạo các cường quốc, chuỗi sự kiện Thượng đỉnh G7 năm nay còn có sự góp mặt của lãnh đạo các tập đoàn công nghệ hàng đầu để thảo luận về trí tuệ nhân tạo (AI), thứ công nghệ được dự đoán sẽ định hình thế giới trong thập kỷ tới.

Theo Văn phòng Tổng thống Pháp Macron, một nội dung quan trọng là tuyên bố chung về bảo vệ trẻ vị thành niên trên không gian mạng, trong bối cảnh rủi ro trực tuyến ngày càng gia tăng.

Các nhà lãnh đạo G7 sẽ có buổi làm việc chung với giới lãnh đạo công nghệ vào ngày 17/6 để thảo luận về quy định pháp lý, hạ tầng AI và mạng lưới kỹ thuật số. Đích thân ông Macron đã gửi thư mời lãnh đạo các tập đoàn AI hàng đầu, trong đó nổi bật là CEO Sam Altman (OpenAI), Demis Hassabis (Google DeepMind), Dario Amodei (Anthropic) và Arthur Mensch (Mistral AI).

Theo bài phân tích của Atlantic Council, lời mời của ông Macron là một phần trong nỗ lực thu hút các nhà lãnh đạo công nghệ toàn cầu tới Pháp và định vị Pháp như một đối thủ đáng gờm trong cuộc đua AI.

Trên thực tế, sự phát triển AI vẫn còn rất không đồng đều giữa các quốc gia thành viên. Năm 2025, gần 79% các công ty AI mới được tài trợ vốn trên khắp G7 có trụ sở tại Mỹ, còn Pháp chiếm 3,4%. Ông Macron đã tìm cách củng cố cơ sở hạ tầng AI của đất nước, với việc SoftBank gần đây tuyên bố kế hoạch đầu tư 45 tỷ euro trong 5 năm để xây dựng cơ sở hạ tầng AI tại Pháp.

Thông qua tiến trình G7, Paris muốn hướng tới việc thiết lập các tiêu chuẩn chung và vạch ra các cơ hội hợp tác chung xuyên biên giới. "Rất khó để hội nghị mang lại bước đột phá lớn về AI, nhưng nó có thể tạo ra một cam kết chung về việc phát triển năng lực AI đáng tin cậy tại các nền kinh tế đồng minh", Atlantic Council bình luận.