Hấp dẫn nghệ thuật bài chòi mỗi dịp Tết đến, Xuân về

Sau nhiều thập kỷ gìn giữ, bảo tồn và phát huy, năm 2018 nghệ thuật bài chòi Trung Bộ đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo kết hợp trò chơi và hát hô diễn xướng này gắn bó mật thiết với đời sống người dân miền Trung, đặc biệt ở Phú Yên cũ (nay là Đắk Lắk), nhất là trong các dịp lễ, Tết.

Gia đình anh Phan Phước Vinh (Đà Nẵng) hào hứng khi tham gia chơi lô tô, nghe bài chòi tại Công viên Hồ Sơn, phường Tuy Hòa, tỉnh Đắk Lắk.

Tại Công viên Hồ Sơn, phường Tuy Hòa, tiếng trống, thanh la, mõ tre cùng lời ca, câu hô bài trúng thưởng đã mang đến không khí Xuân rộn ràng cho người dân và du khách. Trong âm thanh rộn ràng của trống, đàn ghi-ta, thanh la (chiêng nhỏ) và mõ tre, nghệ nhân Thanh Gởi (CLB Bài chòi Hồ Sơn) cất giọng hát những câu ví von theo bài hô lô tô ứng với các con số du khách đã đăng ký.

Dù không trúng thưởng, anh Phan Phước Vinh, du khách ở Đà Nẵng, vẫn hào hứng lắng nghe. Anh Vinh cho biết, điều cuốn hút nhất ở bài chòi là lời ca mộc mạc, gần gũi với người dân miền biển; phần thưởng chỉ mang tính vui chơi giải trí. Mỗi lần đến Tuy Hòa, anh Vinh đều cố gắng sắp xếp thời gian để xem nghệ nhân biểu diễn bài chòi.

“Tôi sinh ra và lớn lên ở miền Trung, thuộc Quân khu V, nên từ nhỏ đã quen và rất yêu các loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống như bài chòi, hát bội lâu rồi. Khi có không gian biểu diễn như thế này, cả gia đình tôi đều đến thưởng thức. Đây cũng là dịp để các con được trải nghiệm, hiểu và trân trọng giá trị văn hóa của những bộ môn nghệ thuật truyền thống của dân tộc”, anh Vinh vui vẻ chia sẻ.

Sự gần gũi của các nghệ nhân cùng ca từ mộc mạc khi biểu diễn khiến bài chòi trở nên thân thuộc với người nghe và người chơi.

Dịp Tết Bính Ngọ này, theo bố mẹ đi nghỉ tại phường Tuy Hòa, tỉnh Đắk Lắk và trải nghiệm nghệ thuật dân gian bài chòi tại Công viên Hòa Sơn, phường Tuy Hòa, cháu Phan Nguyễn An Nhiên (12 tuổi) cho biết em đặc biệt yêu thích các làn điệu dân ca, hát bội và nhất là nghệ thuật bài chòi. Biết được gia đình sẽ thưởng thức làn điệu dân ca này, em rất háo hức. Việc mua thẻ, tập hát theo các câu hô bài khiến em cảm thấy vừa vui vừa thú vị.

“Con đã nghe các nghệ nhân hát bài chòi và con rất thích. Bài chòi là nghệ thuật dân gian của người dân miền Trung. Con đã gõ mõ tre và hát theo”, cháu An Nhiên nói.

Bài chòi không chỉ thu hút du khách ở khu vực miền Trung và nhiều tỉnh, thành trên cả nước, mà còn trở thành món ăn tinh thần quen thuộc của người dân Phú Yên (cũ), nay là tỉnh Đắk Lắk. Anh Phan Thanh Danh, trú xã Phú Hòa 1 cho biết, những làn điệu và lời ca bài chòi đã gắn bó sâu đậm với anh từ thuở niên thiếu; và cứ có dịp là anh lại tìm đến các điểm biểu diễn để nghe và thưởng thức bài chòi.

“Dịp Tết có thời gian nghỉ ngơi, thư giãn, tôi lại cùng mọi người đến Tuy Hòa để thưởng thức bài chòi. Đây là loại hình nghệ thuật dân gian của người Phú Yên nên ai cũng mong muốn chung tay gìn giữ, phát huy. Nghe và chơi bài chòi rất vui, vì vậy năm nào tôi cũng tham gia”, anh Danh cho hay.

Nghệ nhân Thanh Gởi, CLB Bài chòi Hồ Sơn, phường Tuy Hòa cho biết, dù nghệ thuật bài chòi đã được UNESCO ghi danh năm 2018, nhưng tại Phú Yên (cũ), nay là Đắk Lắk, vẫn chưa có đoàn bài chòi chuyên nghiệp cấp tỉnh. Hiện khu vực phía Đông tỉnh có khoảng 20 câu lạc bộ với hơn 250 nghệ nhân đang biểu diễn và truyền dạy cho thế hệ trẻ; mỗi dịp lễ, Tết lại liên kết tổ chức phục vụ người dân và du khách. Theo nghệ nhân Thanh Gởi, để bảo tồn và phát huy hiệu quả hơn, ngành văn hóa cần sớm xây dựng chiến lược bài bản, quy mô nhằm giữ gìn và lan tỏa giá trị của loại hình nghệ thuật độc đáo này. Nghệ nhân Thanh Gởi chia sẻ khi tham gia biểu diễn phục vụ người dân và du khách tại Công viên Hồ Sơn trong dịp Tết Bính Ngọ này.

Người nghe có thể cùng tham gia gõ mõ, hòa chung làn điệu với bài chòi Phú Yên. Đây là nét độc đáo, dễ gần của môn nghệ thuật dân gian vùng biển miền Trung này.

“Tết là mình hát bài chòi phục vụ mọi người từ Hà Nội hay phương xa về quê hương mình thì vui và hạnh phúc lắm. Cảm xúc khách đến xem, nghe thì vui, phấn khởi, họ hát theo mình, ủng hộ mình, rất có cảm hứng. Từ đó, động viên mình có thêm động lực để theo đuổi đam mê, bảo tồn loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo này”, Nghệ nhân Thanh Gởi bộc bạch.

Trong không khí Xuân ngập tràn trên mọi miền Tổ quốc, giữa nhịp sống hiện đại, bài chòi Phú Yên vẫn ngân vang như lời nhắc về giá trị văn hóa truyền thống của người dân biển miền Trung. Tiếng trống, tiếng thanh la, câu hô hát và tiếng cười rộn ràng hòa quyện giữa trời Xuân, góp phần tạo nên nét đẹp đặc trưng của Tết cổ truyền. Để rồi mỗi người dân, du khách khi dừng chân nơi đây đều có những trải nghiệm ấm áp, đáng nhớ bên gia đình trong những ngày đầu Xuân năm mới.

Tuấn Long/VOV-Tây Nguyên