Tết xa xứ: Giữ hồn Việt trong từng nếp bánh chưng

Chị Đặng Mai Châu, người Việt Nam đang sống và làm việc tại Paris, Pháp

Với nhiều người Việt xa quê, Tết là khoảng thời gian "nhạy cảm" nhất trong năm. Không phải vì thiếu thốn vật chất, mà bởi có một nỗi nhớ dâng lên rất rõ ràng. Chị Đặng Mai Châu, một người Việt đang sống và làm việc tại Pháp gọi cảm xúc ấy bằng hai chữ giản dị: “nhớ nhà”.

23 năm trước, chị sang Pháp học ngành kỹ sư công nghiệp, rồi ở lại làm việc trong lĩnh vực viễn thông và lập gia đình. Tình yêu với nước Pháp đã nhen lên từ nhỏ qua những cuốn sách ảnh, băng đĩa mẹ mang về sau mỗi chuyến công tác. Nhưng càng sống lâu ở nước ngoài, chị càng nhận ra một điều: quê hương không chỉ là nơi mình sinh ra, mà là nơi luôn nằm trong ký ức và cảm xúc.

Gia đình chị Đặng Mai Châu luôn giữ gìn truyền thống đón Tết Nguyên Đán trong gia đình và tham gia các hoạt động cùng cộng đồng người Việt tại Pháp

Có những năm, Tết Nguyên Đán đến trùng đúng kỳ thi. Khi chị bước ra khỏi phòng thi trong trời tuyết lạnh, cũng là lúc giao thừa ở Việt Nam. Chị gọi điện về nhà, nghe tiếng bố mẹ qua điện thoại mà phải cố nén nước mắt. “Tết là đoàn viên. Xa nhà vào đúng thời khắc ấy mới thấy hết ý nghĩa của hai chữ gia đình”, chị nói.

Khi người xa xứ tự tạo nên mùa xuân cho mình

Ở Việt Nam, Tết đến là nhịp sống tự nhiên: phố xá rực rỡ, chợ hoa tấp nập, nhà nhà dọn dẹp, người người sum vầy. Nhưng ở Pháp, giao thừa Việt Nam lại rơi vào giờ tan tầm. Không có không khí Tết bao quanh, người Việt phải tự tạo mùa xuân cho mình.

Những nguyên liệu gói bánh chưng được gia đình chuẩn bị

Gia đình chị Mai Châu giữ truyền thống gói bánh chưng những ngày cận Tết

Hơn 20 năm sống tại Pháp, chị Đặng Mai Châu chưa một lần để Tết trôi qua như một ngày bình thường. Gia đình chị thường lên kế hoạch từ trước cả tháng: cuối tuần nào gói bánh chưng, ngày nào đi mua đồ trang trí. Những ngày giáp Tết, chị chạy ra chợ châu Á mua cành đào, cây quất, trái cây về bày mâm cúng. Có năm còn tìm được bưởi da xanh để thắp hương giao thừa - một niềm vui rất nhỏ nhưng đủ khiến lòng người con xa xứ ấm lại.

Điều thú vị là suốt thời trẻ ở Việt Nam, chị chưa từng gói bánh chưng. Nhưng chính nơi đất khách lại dạy chị làm điều đó. Những buổi tụ họp bạn bè người Việt, cùng rửa lá dong, vo gạo, thức đêm canh nồi bánh đã trở thành kỷ niệm không thể quên. Giờ đây, chị tự nhận mình là “chuyên gia gói bánh chưng”, đến mức bố mẹ sang Pháp ăn Tết cũng bất ngờ.

Thành quả là những chiếc bánh "đẹp như ngoài hàng" mà chị Mai Châu và gia đình gửi gắm bao tình cảm và nỗi nhớ quê hương

Thành quả là những chiếc bánh "đẹp như ngoài hàng" mà chị Mai Châu và gia đình gửi gắm bao tình cảm và nỗi nhớ quê hương

Không chỉ có bánh chưng, gia đình chị còn duy trì lễ cúng ông Công, ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp. Thay vì cá chép sống, chị làm thạch hình cá chép nhiều màu để các con vừa vui vừa hiểu ý nghĩa truyền thống. Những chi tiết nhỏ ấy chính là cách chị gieo vào con tình yêu văn hóa Việt từ khi còn bé.

Truyền thống bắt đầu từ ý thức của người lớn

Hai con gái chị sinh ra tại Pháp, lớn lên trong môi trường hoàn toàn phương Tây. Nhưng trong gia đình, tiếng Việt luôn được duy trì. “Tuy định cư ở Pháp nhưng chúng mình luôn cố gắng duy trì giao tiếp và dạy tiếng Việt cho các con từ lúc mới bi bô tập nói. Có ngôn ngữ là đã có được mối liên kết gắn bó kì diệu với xứ sở quê hương, để mỗi khi về quê chơi, con cái có thể nói chuyện bình thường với ông bà cô bác anh chị em”, chị chia sẻ.

Các con chị Mai Châu dù sinh ra ở nước ngoài nhưng vẫn luôn biết hướng về nguồn cội

Theo chị Mai Châu, khó khăn lớn nhất khi giữ Tết Việt ở nước ngoài không phải là thiếu nguyên liệu hay thời gian, mà là sự kiên trì: “Gánh nặng cơm áo gạo tiền, chênh lệch múi giờ, giới hạn về thời gian, nguyên liệu vật tư không dễ kiếm... Nhưng quan trọng nhất vẫn là chính mỗi người có ý thức bảo tồn và phát huy, cho dù không thể hoàn thiện hoàn mỹ như ở Việt Nam”.

“Khi người lớn có ý thức gìn giữ văn hóa Việt, tự khắc trẻ con trong nhà cũng sẽ được rèn giũa và tò mò về những “nghi thức” mà bố mẹ hay làm mỗi năm. Từ nhỏ các con mình đã xem bố mẹ gói bánh chưng, mua hoa đào, chọn áo dài Tết, đi hội Tết... nên giờ khi bố mẹ nhắc đến Tết là các con tự động hỏi năm nay Tết ngày nào, gói bánh chưng hôm nào... Khi đi học các con cũng rất vui vẻ kể cho các bạn nghe truyền thống Tết của gia đình mình”, chị chia sẻ.

Các con chị Mai Châu dù sinh ra ở nước ngoài nhưng vẫn luôn biết hướng về nguồn cội

Chị Mai Châu biểu diễn đàn tranh trong chương trình chào Tết Bính Ngọ của cộng đồng người Việt tại Paris

Chị Mai Châu biểu diễn đàn tranh trong chương trình chào Tết Bính Ngọ của cộng đồng người Việt tại Paris

Tại Paris, cộng đồng người Việt có nhiều hoạt động đón xuân như hội chợ, biểu diễn văn nghệ, lễ chùa, tham gia các hoạt động đón Tết của Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp. Gia đình chị tham gia trong khả năng thời gian cho phép. Năm nay, chị còn biểu diễn đàn tranh trong một chương trình chào Tết có nhiều khách quốc tế tham dự - một niềm tự hào nho nhỏ khi văn hóa Việt được đón nhận nơi đất khách.

Cộng đồng người Việt tại Paris tưng bừng đón Tết Nguyên Đán Bính Ngọ 2026

Quê hương trong tim người xa xứ

Điều khiến chị Mai Châu gắn bó nhất với Việt Nam trước hết là gia đình, khi bố mẹ, anh chị em vẫn sống ở quê nhà. Nhưng còn một sợi dây vô hình khác: ngôn ngữ và ẩm thực. Những bữa cơm Việt, những món ăn ngày Tết, những câu chuyện bằng tiếng mẹ đẻ giúp chị và các con luôn nhớ mình là người Việt.

Mâm ngũ quả, những món ăn ngày Tết được gia đình chị Mai Châu chuẩn bị tươm tất

Mỗi lần về nước, chị đều bất ngờ trước sự thay đổi nhanh chóng của quê hương Việt Nam: hiện đại hơn, tiện nghi hơn. Dù đôi lúc lo lắng giá trị truyền thống có thể phai nhạt, chuyến về nước năm ngoái khiến chị yên tâm khi thấy đất nước dù phát triển vượt bậc vẫn trân trọng văn hóa dân tộc.

Chị nhắc lại lời của NSND Tự Long như một niềm tin: văn hóa là cội nguồn, là bản chất của dân tộc; phải giữ gìn rồi mới phát triển và thăng hoa.

Tết - chỉ cần còn nhớ là còn quê hương

Với chị Mai Châu, Tết là dịp lễ đặc biệt nhất trong năm đối với gia đình, và điều quan trọng nhất là tấm lòng hướng về quê hương. “Bố mẹ mình rất mừng khi thấy con cái ở xa vẫn nhớ đến truyền thống đón Tết với tất cả sự thành tâm của mình. Mâm ngũ quả có thể không đủ, mâm cơm tất niên có thể sơ sài, nhưng quan trọng nhất vẫn là cái tâm hướng về quê hương, đất nước thông qua những hoạt động tự mình tổ chức ở xứ người”, chị chia sẻ.

Tết là dịp lễ đặc biệt nhất trong năm đối với gia đình chị Mai Châu

Nhân dịp năm mới, chị gửi lời chúc tới đồng bào trong và ngoài nước một năm bình an, mạnh khỏe, đủ đầy; chúc quê hương Việt Nam ngày càng phát triển, vững bước tiến vào kỷ nguyên mới và ngày càng vững vàng trên trường quốc tế.

Không khí Tết Nguyên Đán một ngày mùa đông ở Paris

Giữa mùa đông châu Âu lạnh giá, trong căn bếp nhỏ nơi đất khách, nồi bánh chưng vẫn đỏ lửa. Và ở đó, có một mùa xuân rất Việt - được giữ gìn bằng ký ức, tình yêu và nỗi nhớ quê hương không bao giờ nguôi.

Hồng Nhung