Hé lộ chiến dịch giải cứu phi công sau chiến tuyến của Mỹ

Nếu viên sĩ quan này bị bắt sống, cục diện xung đột có thể đã thay đổi theo hướng bất lợi cho Washington, bởi Tehran từng tuyên bố treo thưởng cho việc bắt giữ. Trong bối cảnh năng lực quân sự bị suy giảm, việc Iran bắn hạ máy bay Mỹ cũng được xem là dấu hiệu cho thấy khả năng chống chịu và sự bền bỉ của nước này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng các thành viên nội các tại Nhà Trắng. (Ảnh: The New York Times)

Máy bay Mỹ bị bắn hạ, hai quân nhân rơi xuống lãnh thổ Iran

Ngày 3/4, Iran bắn hạ một tiêm kích F-15E Strike Eagle của Mỹ, đánh dấu lần đầu tiên sau hơn 20 năm Washington mất máy bay chiến đấu vì hỏa lực đối phương, kể từ chiến tranh Iraq năm 2003.

Trên máy bay có hai thành viên phi hành đoàn gồm phi công và sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí (WSO). Sau khi máy bay trúng đạn, cả hai đã phóng ghế thoát hiểm.

Phi công được giải cứu không lâu sau đó, trong khi WSO mất tích, khiến cả Mỹ và Iran đồng thời triển khai lực lượng tìm kiếm, thậm chí Tehran còn kêu gọi người dân tham gia hỗ trợ.

Không lâu sau vụ việc này, một máy bay tấn công A-10 khác của Mỹ cũng bị rơi do trúng hỏa lực. Tổng thống Trump cho biết phi công của chiếc A-10 đã được giải cứu từ ngày 4/4, nhưng thông tin được giữ kín nhằm tránh ảnh hưởng đến chiến dịch giải cứu thứ hai đang diễn ra.

Người được giải cứu vào ngày 5/4 được xác định là một đại tá Không quân Mỹ, đảm nhiệm vai trò WSO. Trên các tiêm kích hai chỗ ngồi như F-15E, WSO chịu trách nhiệm chính về các nhiệm vụ chiến thuật, bao gồm lựa chọn mục tiêu và điều phối việc sử dụng vũ khí, trong khi phi công tập trung điều khiển máy bay. Sự phân công này giúp tăng hiệu quả trong các nhiệm vụ tác chiến phức tạp.

Quy trình sinh tồn và giải cứu sau khi bị bắn hạ

Trong các quân đội hiện đại, phi công và binh sĩ đều được huấn luyện kỹ lưỡng để đối phó với tình huống rơi vào lãnh thổ đối phương.

Không quân Mỹ áp dụng chương trình SERE (Sinh tồn, Lẩn tránh, Kháng cự và Thoát thân), vốn được phát triển từ thời Thế chiến II và liên tục được cập nhật dựa trên kinh nghiệm thực tế tại nhiều chiến trường khác nhau.

Một máy bay F-15E Strike Eagle của Không quân Mỹ bay qua Iraq ngày 5/5/2018. Ảnh: Không quân Mỹ.

Theo chương trình này, khi buộc phải rời khỏi máy bay gặp nạn, quân nhân cần nhanh chóng thoát khỏi khu vực nguy hiểm, tìm cách ẩn náu và tránh bị phát hiện, đồng thời duy trì liên lạc với lực lượng cứu hộ.

Họ được đào tạo các kỹ năng sinh tồn trong nhiều môi trường, từ rừng núi, sa mạc đến vùng nước, bao gồm tìm kiếm thực phẩm, dựng nơi trú ẩn, sử dụng địa hình để định hướng và tìm kiếm sự hỗ trợ từ dân địa phương một cách an toàn.

Các chiến dịch giải cứu trong trường hợp này được gọi là Tìm kiếm và cứu nạn chiến đấu (CSAR), với mục tiêu triển khai lực lượng nhanh nhất có thể để đưa người gặp nạn ra khỏi khu vực nguy hiểm trước khi bị đối phương bắt giữ.

Lực lượng cứu hộ có thể được đưa vào bằng trực thăng bay thấp hoặc thả dù, mang theo trang bị chuyên dụng để vừa chiến đấu, vừa hỗ trợ y tế và tổ chức rút lui an toàn.

Một yếu tố đặc biệt quan trọng trong toàn bộ quá trình là hệ thống liên lạc. Quân nhân gặp nạn thường được trang bị thiết bị định vị và liên lạc bảo mật, giúp lực lượng tìm kiếm xác định vị trí. Theo The New York Times, sĩ quan được giải cứu trong vụ việc này cũng mang theo các thiết bị như vậy.

Ở chiều ngược lại, lực lượng không quân sử dụng nhiều nguồn thông tin để xác định vị trí người mất tích, bao gồm trinh sát, tình báo và tín hiệu phát ra từ các thiết bị cá nhân.

Khi đã xác định được vị trí, chiến dịch giải cứu thường kết hợp nhiều biện pháp như nghi binh, yểm trợ hỏa lực từ trên không và triển khai trực thăng tiếp cận ở độ cao thấp nhằm giảm nguy cơ bị phát hiện.

Diễn biến chiến dịch giải cứu tại Iran

Xác máy bay Mỹ tại hiện trường vụ giải cứu phi công. Ảnh: Tasnim

Theo các thông tin được công bố, sau khi thoát hiểm, sĩ quan Mỹ đã ẩn náu trong một hang núi để tránh bị phát hiện. Vị trí của ông được cho là đã được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) xác định thông qua các biện pháp tình báo.

Sau khi xác định được vị trí, máy bay Mỹ đã tiến hành ném bom khu vực xung quanh nhằm ngăn lực lượng Iran tiếp cận, qua đó tạo điều kiện cho lực lượng đặc nhiệm triển khai và giải cứu thành công.

Tuy nhiên, quá trình rút lui sau đó gặp trục trặc khi hai máy bay vận tải dự kiến đưa lực lượng rời khỏi Iran bị mắc kẹt tại một căn cứ hẻo lánh.

Trước tình huống này, chỉ huy chiến dịch quyết định điều thêm ba máy bay khác tới để hoàn tất việc rút quân, đồng thời phá hủy hai máy bay gặp sự cố nhằm tránh nguy cơ rơi vào tay Iran.

Trong khi đó, phía Iran đưa ra tuyên bố trái ngược, cho biết đã phá hủy một số phương tiện quân sự của Mỹ trong quá trình diễn ra chiến dịch. Theo hãng tin Reuters, lực lượng nước này nói rằng hai máy bay vận tải C-130 và hai trực thăng Black Hawk của Mỹ đã bị tiêu diệt.