Mỹ lộ điểm yếu chí mạng sau vụ F-15E bị bắn rơi

Vụ việc tiêm kích F-15 bị bắn hạ và chiến dịch cứu hộ cảnh báo rủi ro nếu Mỹ mở rộng chiến tranh trên bộ tại Iran. Ảnh: Economic Times.

Tổng thống Donald Trump có thể ca ngợi đây là một thắng lợi, nhưng 48 giờ kịch tính cũng là lời nhắc nhở thận trọng trước mọi ý định mở chiến dịch trên bộ.

Tổng thống Donald Trump gần như chắc chắn sẽ coi việc giải cứu thành công thành viên thứ hai của tổ bay tiêm kích F-15 bị bắn rơi là một thắng lợi về mặt truyền thông. Tuy nhiên, diễn biến căng thẳng kéo dài 48 giờ cũng đồng thời phơi bày thực tế rằng Iran, dù chịu áp lực quân sự lớn, vẫn có khả năng phản công và buộc Mỹ phải trả giá.

Sự việc cũng nên được xem là lời cảnh báo đối với Nhà Trắng, trong bối cảnh Washington vẫn đang cân nhắc khả năng triển khai chiến dịch trên bộ nhằm kiểm soát một hòn đảo ở Vịnh Ba Tư, đặc biệt nếu mục tiêu sâu xa là thu giữ lượng uranium làm giàu cao của Iran được cất giấu sâu dưới lòng đất, cây bút Dan Sabbagh viết trên Guardian.

Iran nổ súng vào trực thăng Mỹ tìm phi công rơi Video chưa kiểm chứng được RT đăng tải cho thấy lực lượng Iran khai hỏa vào hai trực thăng Mỹ đang tìm kiếm tổ lái F-15E bị rơi. Theo CBS, ít nhất một trực thăng trúng đạn súng bộ binh, khiến một số thành viên phi hành đoàn bị thương.

Cú "sảy chân" của siêu cường

Trong suốt chiến dịch không kích Mỹ - Israel nhằm vào Iran, cán cân sức mạnh nghiêng áp đảo về phía bên tấn công. Chính vì vậy, việc chỉ một máy bay bị bắn hạ - sau 5 tuần giao tranh - lập tức trở thành sự kiện đặc biệt nghiêm trọng với Washington, bởi tính hiếm hoi và tác động biểu tượng của nó.

Lần gần nhất một máy bay chiến đấu Mỹ bị đối phương bắn rơi đã diễn ra từ năm 2003, trong cuộc chiến Iraq.

Dù nguyên nhân chính xác khiến chiếc F-15E bị hạ vẫn chưa được làm rõ, thực tế này cho thấy ưu thế trên không mà Mỹ và Israel đạt được không phải là tuyệt đối, ngay cả khi họ tiến hành từ 300 đến 500 đợt không kích mỗi ngày nhằm vào Iran.

Một chiếc F-15E Strike Eagle có giá khoảng 31 triệu USD (thậm chí có thể lên tới 100 triệu USD nếu thay thế bằng phiên bản mới). Tuy nhiên, thách thức thực sự lại nằm ở chiến dịch giải cứu - vốn rủi ro hơn nhiều so với chính nhiệm vụ chiến đấu của chiếc máy bay này.

Kế hoạch sử dụng một đường băng bỏ hoang của Iran ở phía nam Isfahan làm điểm trung chuyển đã gặp trục trặc khi hai máy bay vận tải C-130 Hercules - nhiều khả năng là biến thể chuyên dụng cho tìm kiếm cứu nạn - bị sa lầy và không thể cất cánh.

Theo các nguồn tin Mỹ, hai chiếc C-130 này sau đó đã bị phá hủy để tránh rơi vào tay Iran. Washington buộc phải điều thêm máy bay vận tải khác tới khu vực để hoàn tất việc sơ tán thành viên tổ bay bị thương. Mỗi chiếc Hercules cải tiến có giá niêm yết gần 115 triệu USD.

Không chỉ vậy, một trực thăng HH-60 Pave Hawk tham gia chiến dịch cũng bị trúng đạn trong ngày 3/4. Tổng thể, chi phí thiệt hại do máy bay bị phá hủy và hư hại được ước tính vượt quá 250 triệu USD - phần lớn chỉ để giải cứu một quân nhân.

Mảnh vỡ của một máy bay Mỹ và một cánh quạt trực thăng ở Isfahan (Iran). Nhà phân tích hình ảnh pháp y William Goodhind cho biết hình ảnh này phù hợp với trực thăng MC-130J hoặc HC-130J của Mỹ. Ảnh: Reuters.

Một lần để tạo bước ngoặt

Xét về mặt quân sự thuần túy, một sự cố đơn lẻ như vậy không ảnh hưởng đáng kể đến năng lực tổng thể của Mỹ. Việc mất máy bay do bị bắn hạ hoặc tai nạn là điều không thể tránh khỏi trong chiến tranh. Trước khi tấn công Iran, Mỹ sở hữu 218 tiêm kích F-15E Strike Eagle và 55 máy bay C-130 thuộc lực lượng đặc nhiệm, theo Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế.

Tuy nhiên, một chiến dịch tìm kiếm - cứu nạn quy mô lớn là điều bắt buộc về mặt chính trị, nhằm ngăn chặn nguy cơ Iran bắt giữ các thành viên tổ bay. Nếu điều này xảy ra, đó sẽ là thắng lợi lớn về tuyên truyền cho Tehran, gợi lại ký ức về cuộc khủng hoảng con tin tại đại sứ quán Mỹ giai đoạn 1979-1980, sự kiện từng gây tổn hại nặng nề cho Tổng thống Jimmy Carter.

Quan điểm này cũng được chính Donald Trump nhấn mạnh trên mạng xã hội, khi ông viết bằng chữ in hoa rằng Mỹ sẽ “không bao giờ bỏ lại một quân nhân phía sau”. Đây là cam kết mang tính biểu tượng mạnh mẽ, nhưng đồng thời cũng đồng nghĩa với việc Washington phải chấp nhận thêm rủi ro và chi phí mỗi khi thực thi.

Trong vụ việc này, lực lượng Iran đã không thể xác định vị trí của các thành viên tổ bay F-15E. Họ cũng không ngăn cản được việc Mỹ sử dụng sân bay bỏ hoang gần Isfahan, có thể do sự hiện diện của các UAV Reaper bay lượn phía trên, sẵn sàng tấn công bất kỳ mục tiêu nào tiếp cận trong bán kính 3 km, theo các báo cáo của Mỹ.

Tuy vậy, việc buộc phải phá hủy các máy bay vận tải C-130 trong chiến dịch giải cứu là dấu hiệu cho thấy những rủi ro lớn hơn nhiều nếu Mỹ triển khai chiến dịch trên bộ tại Iran.

Một câu hỏi lớn được đặt ra: liệu lực lượng đặc nhiệm Mỹ có thực sự đủ khả năng thu giữ khoảng 440 kg uranium làm giàu cao, được cho là cất giấu trong các thùng chứa dưới lòng đất tại Isfahan, và rút lui an toàn mà không xảy ra sự cố nghiêm trọng?

Không thể phủ nhận rằng Iran - với hơn 15.000 lần bị không kích - đang chịu tổn thất nặng nề trước các đòn tấn công liên tiếp từ Mỹ và Israel. Tuy nhiên, Tehran vẫn có thể tận dụng những tổn thất nhỏ của đối phương để biến thành chiến thắng tuyên truyền, chính bởi những sự cố như vậy xảy ra không thường xuyên.

Trong một cuộc xung đột bất đối xứng, bên yếu hơn không cần thắng liên tục, họ chỉ cần đúng một lần thành công để tạo ra bước ngoặt.