Hệ lụy từ việc cho thuê, bán tài khoản ngân hàng

Khi các ngân hàng trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh tăng cường xác thực sinh trắc học, siết chặt kẽ hở từ tài khoản thanh toán cá nhân, các đối tượng lập tức chuyển hướng sang thuê, mua tài khoản của tổ chức, doanh nghiệp. Chỉ vì nguồn lợi nhỏ trước mắt, không ít người đã tiếp tay cho các đường dây lừa đảo, rửa tiền xuyên quốc gia.

Thủ đoạn tinh vi

Một vụ án được xét xử tại Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Ninh cho thấy rõ vai trò của tài khoản ngân hàng trong việc luân chuyển dòng tiền phạm tội. Các bị cáo Vũ Quang Quỳnh, Nguyễn Văn Tới và Lê Việt Hoàng đã cung cấp tổng cộng 48 tài khoản thanh toán (gồm một tài khoản doanh nghiệp và 47 tài khoản cá nhân) cho các nhóm lừa đảo người nước ngoài sử dụng.

Vũ Quang Quỳnh (đứng) và 2 bị cáo đồng phạm.

Theo hồ sơ vụ án, dù biết rõ các tài khoản được dùng để nhận tiền lừa đảo từ người dân Việt Nam, cả ba bị cáo vẫn cho đường dây tội phạm thuê, mượn tài khoản. Khi phát sinh giao dịch lớn, các bị cáo trực tiếp thực hiện xác thực sinh trắc học để chuyển số tiền lừa đảo qua nhiều tài khoản trung gian, giúp tội phạm che giấu nguồn gốc và xóa dấu vết dòng tiền.

Cơ quan điều tra xác định, các bị cáo đã giúp sức cho đường dây lừa đảo chiếm đoạt hơn 10,5 tỷ đồng của 114 bị hại. Đáng chú ý, tổng số tiền cả ba bị cáo được hưởng lợi chưa tới 250 triệu đồng. Vì khoản lợi này, các đối tượng đã trở thành mắt xích trong đường dây lừa đảo xuyên biên giới, để rồi phải trả giá đắt. Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Ninh tuyên phạt Quỳnh 14 năm tù, Tới 13 năm tù và Hoàng 12 năm tù cùng về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Thời gian qua, việc các ngân hàng áp dụng bắt buộc xác thực sinh trắc học đối với các giao dịch ngân hàng điện tử theo ngưỡng quy định đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Giải pháp này khiến tội phạm không còn dễ dàng sử dụng tài khoản cá nhân mua gom hoặc thuê, mượn để giao dịch bất hợp pháp. Thế nhưng để đối phó với quy định bảo mật, tội phạm cũng nhanh chóng thay đổi phương thức hoạt động bằng cách chuyển sang thu gom tài khoản thanh toán của các doanh nghiệp.

Thiếu tá Nguyễn Xuân Nghĩa, Đội trưởng Đội Phòng, chống tội phạm sử dụng không gian mạng xâm phạm trật tự, an toàn xã hội, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Bắc Ninh) chia sẻ: Theo quy định hiện hành, tài khoản doanh nghiệp chỉ phải xác thực sinh trắc học khi đăng ký mở tài khoản ban đầu, sau đó các giao dịch phát sinh hằng ngày không bắt buộc phải xác thực lại từng lần. Lợi dụng kẽ hở này, các đối tượng đã tìm cách chiêu dụ người dân, đa phần là những người có hoàn cảnh khó khăn, ít hiểu biết pháp luật cung cấp căn cước công dân để đứng tên thành lập các doanh nghiệp vỏ bọc.

Sau khi công ty được cấp phép và mở tài khoản ngân hàng, đối tượng sẽ thu mua hoặc thuê lại tài khoản. Các tài khoản này ngay lập tức được bàn giao cho các đường dây lừa đảo, rửa tiền, cá độ trực tuyến ở nước ngoài sử dụng. Đến khi hệ thống yêu cầu xác thực lại hoặc phát sinh sự cố, chúng mới yêu cầu người đứng tên đại diện pháp luật đến ngân hàng để xử lý theo thỏa thuận “bảo hành” trước đó. Điều này gây rất nhiều khó khăn cho cơ quan chức năng trong công tác điều tra, truy vết dòng tiền cũng như xác định đối tượng cầm đầu.

Ngày 3/4 vừa qua, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao phối hợp với Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã đấu tranh bóc gỡ đường dây thành lập "doanh nghiệp ma" để bán tài khoản ngân hàng tại xã Lương Tài, khởi tố 3 bị can. Hiện vụ việc đang được điều tra, mở rộng. Tính từ đầu năm 2026 đến nay, Công an tỉnh đã khởi tố 2 vụ án, 4 bị can về hành vi mua bán, cho thuê tài khoản ngân hàng, đồng thời xử phạt hành chính hàng chục trường hợp vi phạm khác.

Nâng cao cảnh giác, bảo vệ tài khoản

Nhiều người khi cho mượn, cho thuê tài khoản ngân hàng thường cho rằng mình chỉ “lấy công làm lãi”, không trực tiếp nhắn tin lừa đảo hay chiếm đoạt tiền của người khác nên sẽ không bị xử lý. Tuy nhiên, việc cho mượn, cho thuê tài khoản để người khác sử dụng vào các hoạt động vi phạm pháp luật có thể khiến chủ tài khoản phải chịu trách nhiệm pháp lý, tùy tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi.

Ví như N.Q.H và Đ.V.T đều trú tại phường Việt Yên, mỗi đối tượng vừa bị cơ quan chức năng xử phạt hành chính 125 triệu đồng và buộc nộp lại toàn bộ tiền thu lợi bất hợp pháp từ việc cho thuê tài khoản tiếp tay cho tội phạm lừa đảo. Nghiêm trọng hơn, nếu tài khoản mua bán, cho thuê, mượn bị dùng vào các đường dây tội phạm quy mô lớn, người cho thuê có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm. Trường hợp của Nguyễn Đức Hùng (trú tại xã Lục Nam) là ví dụ. Dù không trực tiếp tham gia đánh bạc nhưng do cho thuê tài khoản và lôi kéo người khác đưa tài khoản cho các đối tượng ở Campuchia sử dụng, Hùng vừa bị Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội, Công an tỉnh khởi tố về tội “Tổ chức đánh bạc”.

Với mục tiêu phòng ngừa tội phạm công nghệ cao và ngăn chặn hành vi lợi dụng tài khoản ngân hàng phục vụ các mục đích bất hợp pháp, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã chủ động tham mưu và hoàn thiện hành lang pháp lý gắn liền với các chế tài xử lý nghiêm khắc. Đặc biệt, nhằm ngăn chặn tình trạng thành lập “doanh nghiệp ma” để lừa đảo và rửa tiền, Thông tư số 77/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước đã bổ sung quy định bắt buộc áp dụng xác thực sinh trắc học đối với khách hàng là tổ chức. Nhận diện rõ nguy cơ từ các “doanh nghiệp ma”, các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh đã nâng cao cảnh báo toàn hệ thống, tăng cường kiểm tra thực địa và xác minh kỹ thông tin khách hàng khi mở tài khoản doanh nghiệp.

Vì chút lợi nhỏ, không ít người đã bán, cho thuê tài khoản thanh toán, tiếp tay cho các đường dây tội phạm xuyên quốc gia. Ảnh minh họa.

Thực tế cho thấy, sự cảnh giác của giao dịch viên ngân hàng đóng vai trò rất quan trọng. Trong vụ án tại xã Lương Tài mà cơ quan công an đang mở rộng, cán bộ ngân hàng phát hiện người đến làm thủ tục mở tài khoản doanh nghiệp có nhiều biểu hiện bất thường: Không nắm rõ ngành nghề kinh doanh, tác phong không phù hợp với người quản lý doanh nghiệp, mục đích sử dụng tài khoản mơ hồ... nên đã thông tin với công an để điều tra, ngăn chặn, đưa ổ nhóm này ra xử lý trước pháp luật.

Hiện nay, Ngân hàng Nhà nước đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an triển khai Đề án 06, kết nối dữ liệu dân cư quốc gia để rà soát, làm sạch dữ liệu tài khoản thanh toán cá nhân và tổ chức. Việc ứng dụng công nghệ AI để phân tích hành vi giao dịch bất thường (như tài khoản mới mở nhưng luân chuyển hàng tỷ đồng trong thời gian ngắn, dòng tiền chia nhỏ liên tục...) cũng đang được các ngân hàng tích cực triển khai.

Liên quan đến tình trạng mua bán, cho thuê tài khoản ngân hàng hiện nay, Đại tá Trần Viết Soái, Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cảnh báo, việc cho thuê, mua bán hoặc đứng tên hộ tài khoản có thể biến người cho thuê tài khoản thành mắt xích trong các đường dây tội phạm. Cùng với các giải pháp của cơ quan chức năng, “chốt chặn” quan trọng nhất vẫn nằm ở ý thức chấp hành pháp luật của mỗi người dân.

Để tránh vướng vào rắc rối pháp lý, mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác, nói không với các giao dịch mờ ám; tuyệt đối không giao giấy tờ tùy thân, tài khoản ngân hàng hoặc thực hiện xác thực sinh trắc học hộ người khác khi chưa làm rõ nguồn gốc dòng tiền. Đồng thời, cần bảo mật thông tin đăng nhập ngân hàng điện tử, mã OTP và chủ động báo ngay cho cơ quan công an nơi gần nhất khi phát hiện hành vi thu gom, mua bán tài khoản hoặc thành lập doanh nghiệp ảo.