Hệ thống y tế thích ứng trước làn sóng già hóa dân số

Gia tăng áp lực từ già hóa dân số

Tuổi thọ trung bình của người dân Bắc Ninh hiện đạt 75,1, cao hơn cả nước. Đây là con số tích cực nhưng đồng thời cũng kéo theo những thách thức không nhỏ. Khi tuổi thọ tăng lên, mô hình bệnh tật cũng thay đổi rõ rệt.

Gánh nặng bệnh tật "kép" ngày càng hiện hữu khi các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, ung thư gia tăng, trong khi các bệnh truyền nhiễm vẫn tiềm ẩn nguy cơ.

Ngày hội chăm sóc sức khỏe tinh thần cho bệnh nhân tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 2.

Đáng chú ý, người cao tuổi thường không chỉ mắc một bệnh mà là đa bệnh lý, diễn biến phức tạp và kéo dài dẫn đến không còn đơn thuần là nhu cầu điều trị từng bệnh riêng lẻ mà đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện, đa ngành và liên tục. Bác sĩ chuyên khoa II Phạm Thị Thúy Lan, Trưởng khoa Lão học, Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1 cho biết: “Đặc thù của bệnh nhân lão khoa là đa bệnh lý, mỗi người thường mắc từ 3-4 bệnh, thậm chí 5-6 bệnh cùng lúc”.

Không chỉ vậy, khả năng thích nghi và sức đề kháng của người cao tuổi giảm sút khiến bệnh dễ bùng phát thành các đợt cấp, biến chứng nặng và gia tăng nhu cầu nhập viện. “Với bệnh nhân lão khoa, điều trị không chỉ là can thiệp bệnh mà còn phải đánh giá toàn diện, từ dinh dưỡng, phục hồi chức năng đến yếu tố gia đình, xã hội” - bác sĩ Lan nhấn mạnh.

Tại Bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng Bắc Ninh, áp lực từ nhu cầu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi thể hiện rất rõ. Với quy mô 300 giường bệnh nhưng thực kê lên tới 380 giường, công suất sử dụng thường xuyên đạt 100%, thậm chí có thời điểm điều trị nội trú lên tới 450 bệnh nhân.

Theo bác sĩ Trịnh Xuân Phong, Giám đốc Bệnh viện, khoảng 70% bệnh nhân điều trị nội trú là người cao tuổi, chủ yếu mắc các bệnh mạn tính hoặc di chứng sau đột quỵ, chấn thương cần phục hồi chức năng. Thời gian điều trị trung bình khoảng 17 ngày mỗi đợt, không ít bệnh nhân phải điều trị nhiều đợt trong năm.

Theo bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Đình Tuấn, Phụ trách khoa Vật lý trị liệu của Bệnh viện, nhu cầu phục hồi chức năng ngày càng gia tăng và có xu hướng trẻ hóa: “Khoảng 80% bệnh nhân thực hiện các kỹ thuật tại khoa là người cao tuổi, chủ yếu điều trị và phục hồi chức năng sau đột quỵ, suy giảm trí nhớ hoặc các bệnh lý vận động. Tuy nhiên, gần đây chúng tôi cũng ghi nhận nhiều trường hợp người trẻ cần phục hồi chức năng do tai nạn giao thông hoặc đột quỵ não”.

Hướng đến chăm sóc toàn diện

Trước nhu cầu ngày càng cao về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, ứng phó với già hóa dân số, ngành Y tế Bắc Ninh đang định hình chiến lược phát triển theo hướng xây dựng “hệ sinh thái sức khỏe” đa tầng, lấy người cao tuổi làm trung tâm.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Tô Thị Mai Hoa, Giám đốc Sở Y tế Bắc Ninh, chuyển từ tư duy “chữa bệnh” sang “chăm sóc sức khỏe toàn diện”, ngành Y tế xác định hình thành hệ thống đa tầng chăm sóc cho người cao tuổi gồm: Dự phòng cộng đồng, cấp cứu và điều trị, điều trị chuyên sâu, phát triển lão khoa.

Có đến 80% bệnh nhân là người cao tuổi thực hiện các kỹ thuật phục hồi chức năng tại Khoa Vật lí trị liệu, Bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng Bắc Ninh.

Theo đó, y tế cơ sở được xác định là tuyến đầu trong quản lý sức khỏe ban đầu và bệnh mạn tính. Các trạm y tế sẽ được đầu tư cả về nhân lực, trang thiết bị và công nghệ để đảm nhiệm vai trò theo dõi, quản lý sức khỏe người cao tuổi ngay từ cộng đồng.

Ở tầng thứ hai, các bệnh viện đa khoa khu vực được nâng cấp để đảm nhận chức năng điều trị cơ bản chất lượng cao, giảm tải cho tuyến trên. Trong khi đó, hệ thống bệnh viện tuyến tỉnh sẽ phát triển theo hướng chuyên sâu, đủ khả năng xử lý các ca bệnh phức tạp, đa chuyên khoa.

“Ngành đặt mục tiêu phát triển hệ thống giường bệnh lão khoa trên toàn tỉnh, phấn đấu đạt khoảng 2.000 giường vào năm 2035, đồng thời từng bước hình thành bệnh viện lão khoa khi đủ điều kiện”, bà Tô Thị Mai Hoa cho biết thêm.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bắc Ninh đang đồng thời triển khai nhiều giải pháp như tăng cường đầu tư cho y tế dự phòng, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử cho người cao tuổi và phát triển các dịch vụ chăm sóc đa dạng.

Tỉnh cũng chú trọng huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích phát triển các cơ sở dưỡng lão tư nhân và các mô hình kết hợp giữa y tế - nghỉ dưỡng - chăm sóc người cao tuổi. Việc hình thành các tổ hợp đào tạo nhân lực y tế gắn với bệnh viện và dịch vụ chăm sóc người cao tuổi cũng được xem là hướng đi chiến lược.

Bắc Ninh đang từng bước định hình một hệ thống chăm sóc người cao tuổi theo hướng toàn diện, liên tục và bền vững. Tuy nhiên, để hệ thống này vận hành hiệu quả và lâu dài, không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực của riêng ngành Y tế, mà đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự chung tay của gia đình và cộng đồng để nâng cao chất lượng sống, hướng tới một xã hội nhân văn, nơi người cao tuổi được chăm sóc tốt hơn, sống khỏe hơn và có ý nghĩa hơn trong những năm tháng tuổi già.