Từ 1/7, phụ nữ sinh con được hỗ trợ tài chính, thủ tục nhận tiền ra sao?

Từ ngày 1/7, Luật Dân số và Nghị định 168/2026 có hiệu lực thi hành với nhiều chính sách mới về khuyến sinh, nâng cao chất lượng dân số.

Hỗ trợ tiền cho phụ nữ sinh con

Theo Nghị định 168/2026, từ ngày 1/7, phụ nữ khi sinh con thuộc 3 trường hợp sau sẽ được hỗ trợ tài chính mức tối thiểu là 2 triệu đồng: Dân tộc thiểu số rất ít người; Ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế; Phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi.

Phụ nữ sinh con đồng thời thuộc các trường hợp này thì được hưởng một mức hỗ trợ (không được cộng dồn).

Từ 1/7, phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi sẽ được hưởng mức hỗ trợ tối thiểu 2 triệu đồng. Ảnh minh họa: Bệnh viện Từ Dũ

Về thủ tục nhận hỗ trợ, Chủ tịch UBND cấp xã căn cứ thông tin từ hệ thống liên thông thủ tục đăng ký khai sinh, cơ sở dữ liệu quốc gia dân cư, ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) và các cơ sở dữ liệu có sẵn để quyết định hỗ trợ kinh phí và thực hiện chi trả cho phụ nữ sinh con cùng thời điểm đăng ký khai sinh.

Điều này có nghĩa người dân không phải làm hồ sơ xin hỗ trợ riêng nếu dữ liệu đã đầy đủ và đồng bộ.

Mức hỗ trợ khi nghỉ thai sản tăng

Luật Dân số và Nghị định 168/2026 có hiệu lực từ 1/7 quy định lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng (tăng 1 tháng so với hiện nay); lao động nam có vợ sinh con thứ hai được nghỉ 10 ngày làm việc (gấp đôi trước đây nếu vợ sinh thường). Theo ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số, đây là giải pháp khuyến khích của nhà nước để người dân sinh đủ 2 con.

Việc phụ nữ khi sinh con thứ 2 được nghỉ thai sản thêm 1 tháng kéo theo số tiền nghỉ thai sản cũng tăng lên. Cùng với việc điều chỉnh mức lương tối thiểu từ 1/7, số tiền lao động nữ thực nhận sẽ tăng hơn đáng kể.

Theo đó, mức trợ cấp thai sản hiện được tính bằng tiền bình quân của 6 tháng liền kề trước khi nghỉ thai sản nhân với số tháng được nghỉ hưởng thai sản + trợ cấp một lần bằng 2 lần mức lương cơ sở tại tháng sinh con.

Ví dụ: Chị A. là viên chức, hệ số lương 3,33, mức lương đóng BHXH bắt buộc trong 6 tháng gần đây là 7.792.000 đồng/tháng (lương cơ bản là 2.340.000 đồng).

Từ 1/7, mức lương cơ sở tăng lên 2.530.000 đồng, khi nghỉ thai sản sau sinh con thứ 2, chị A. được hưởng mức trợ cấp thai sản là hơn 64 triệu đồng (công thức: 3,33 x 2.530.000 x 7 tháng + (2 x 2.530.000), cao hơn hơn 12,5 triệu so với sinh con trước 1/7.

Để được hưởng chế độ thai sản 7 tháng khi sinh con thứ hai, ngoài hồ sơ thủ tục theo quy định của Luật BHXH hiện hành, lao động nữ phải kê khai thêm mẫu 14-HSB và tự chịu trách nhiệm về nội dung kê khai, cơ quan BHXH sẽ giải quyết theo quy định.

Một chính sách mới khác đáng lưu ý của Luật Dân số 2025 là thời gian tới, phụ nữ mang thai được hỗ trợ khám và thực hiện các phương pháp sàng lọc trước sinh với 4 bệnh cơ bản: Hội chứng Down, hội chứng Edwards, hội chứng Patau, bệnh Thalassemia (tan máu bẩm sinh).

Trong khi đó, trẻ sơ sinh được khám và thực hiện các phương pháp sàng lọc sơ sinh với 5 bệnh cơ bản: Suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh, bất thường tim bẩm sinh.

Các chính sách hỗ trợ nêu trên sẽ thực hiện theo lộ trình. Cụ thể, từ ngày 1/7 đến 31/12, áp dụng đối với phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, bảo trợ xã hội; người dân tại thôn đặc biệt khó khăn; xã thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo.

Từ ngày 1/1/2027, chế độ này sẽ áp dụng cho tất cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh. Mức hỗ trợ khám sàng lọc các bệnh bẩm sinh trước sinh được thanh toán theo thực tế, tối đa 900.000 đồng/trường hợp; khám sàng lọc các bệnh bẩm sinh sơ sinh tối đa 600.000 đồng/trường hợp.