Hiện đại hóa 'bộ não' điều hành chạy tàu

Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) cho biết đang xây dựng lộ trình làm chủ hệ thống điều khiển, tín hiệu chạy tàu tiên tiến, hướng tới phục vụ đường sắt điện khí hóa và đường sắt tốc độ cao.

Đường sắt đặt mục tiêu đến 2045 hình thành hệ sinh thái công nghiệp thông tin tín hiệu đường sắt, làm chủ công nghệ sản xuất, bảo trì... (Ảnh: AI tạo).

Hệ thống thông tin tín hiệu được ví như "bộ não" điều hành chạy tàu, giữ vai trò kết nối, kiểm soát toàn bộ hoạt động trên tuyến. Những năm qua, ngành đường sắt đã đầu tư hiện đại hóa nhiều hạng mục bằng các nguồn vốn trong và ngoài nước. Qua quá trình quản lý, khai thác và bảo trì, đội ngũ kỹ sư, công nhân trong nước từng bước tiếp cận, làm chủ công nghệ.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy công nghệ tín hiệu trên mạng lưới hiện nay còn thiếu đồng bộ; nhiều tuyến sử dụng các hệ thống khác nhau, thậm chí pha trộn giữa công nghệ cũ và mới. Một số thiết bị đã ngừng sản xuất, gây khó khăn cho công tác vận hành, bảo trì.

Từ yêu cầu thực tiễn, các đơn vị thông tin tín hiệu đã chủ động nghiên cứu, ứng dụng nhiều giải pháp kỹ thuật như: truyền dẫn cáp quang, tổng đài kỹ thuật số, tín hiệu đóng đường tự động, điều độ tập trung, cảnh báo đường ngang tự động, chế tạo thiết bị đếm trục…

Những kết quả này giúp ngành đường sắt từng bước tự chủ từ thiết kế, chế tạo đến lắp đặt hệ thống, giảm phụ thuộc vào nhà thầu nước ngoài, tiết kiệm chi phí đầu tư và bảo trì.

Việc đồng bộ hệ thống cũng giúp tinh giản nhân lực tại ga, trung tâm điều hành, nâng cao hiệu quả khai thác và tạo nền tảng công nghệ cho các tuyến mới, kể cả Metro và đường sắt tốc độ cao đến 200km/h.

Trên cơ sở đó, VNR đặt mục tiêu đến năm 2030 làm chủ hoàn toàn công tác vận hành, bảo trì hệ thống thông tin tín hiệu trên các tuyến mới như Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam; đảm nhận 80–90% hạng mục điện – tín hiệu trong các dự án mới. Tỷ lệ nội địa hóa thiết bị dự kiến đạt 40–50%.

Giai đoạn 2030–2035, ngành đường sắt hướng tới làm chủ phần mềm trung tâm điều hành vận tải, hệ thống liên khóa điện tử và tham gia thiết kế các hệ thống tín hiệu hiện đại cùng đối tác quốc tế.

Tầm nhìn đến năm 2045, VNR kỳ vọng hình thành hệ sinh thái công nghiệp thông tin tín hiệu đường sắt trong nước, tiến tới chế tạo thiết bị đạt chuẩn quốc tế, làm chủ thuật toán lõi, hệ điều hành điều khiển tập trung và đảm bảo an ninh, an toàn tuyệt đối cho hệ thống. Xa hơn, doanh nghiệp đặt mục tiêu cung cấp dịch vụ tư vấn, thiết kế, lắp đặt và bảo trì hệ thống tín hiệu cho các dự án đường sắt trong khu vực.

Kỳ Nam