Hiện đại hóa trường học, bảo đảm điều kiện học tập cho học sinh nông thôn

Học sinh Trường Tiểu học Bắc Vũ Dương (Ninh Bình) đón năm học mới trong môi trường học tập khang trang, thân thiện.

Thêm nguồn lực để thu hẹp khoảng cách giáo dục

Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học và thư viện là những điều kiện trực tiếp bảo đảm chất lượng giáo dục. Trong bối cảnh triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, yêu cầu đặt ra không chỉ là đủ trường, đủ lớp mà còn phải từng bước hiện đại hóa, chuẩn hóa môi trường học tập.

Ở khu vực nông thôn, việc tiếp tục xây dựng, cải tạo, nâng cấp trường lớp càng có ý nghĩa khi điều kiện cơ sở vật chất giữa các địa bàn vẫn còn chênh lệch. Nguồn lực cần tập trung cho phòng học, phòng chức năng, công trình vệ sinh, nước sạch, sân chơi, bãi tập, thư viện và thiết bị dạy học. Đặc biệt, cần ưu tiên các xã, thôn đặc biệt khó khăn, an toàn khu, khu vực biên giới, hải đảo và những nơi còn hạn chế về điều kiện tiếp cận giáo dục.

Thực tiễn tại Ninh Bình cho thấy, ngay cả khi tỷ lệ kiên cố hóa trường lớp đã ở mức cao, nhu cầu tiếp tục đầu tư vẫn rất lớn. Đến tháng 4/2026, toàn tỉnh có 27.263 phòng học các cấp, tỷ lệ kiên cố đạt 98,83%. Toàn tỉnh có 7.550 phòng học bộ môn và 495 nhà đa năng, tỷ lệ cơ sở giáo dục có nhà đa năng đạt 50,7%.

Mức đáp ứng thiết bị dạy học tối thiểu còn khoảng cách so với yêu cầu. Ở tiểu học, tỷ lệ này đạt 43,5%; THCS 37,2%; THPT 61,3% và giáo dục thường xuyên 46,6%. Đối với giáo dục mầm non, thiết bị cho các nhóm, lớp dưới 5 tuổi đạt từ 54% đến 77%, đồ chơi ngoài trời đạt 54%.

Đề án Chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 cũng chỉ ra, cơ sở vật chất tại nhiều trường mầm non, phổ thông còn thiếu đồng bộ; một số công trình xuống cấp, thiếu phòng bộ môn, phòng chức năng, thư viện, khu thể thao, khu trải nghiệm và nhà đa năng. Trang thiết bị phục vụ Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 chưa đầy đủ.

Những con số trên cho thấy, kiên cố hóa phòng học mới là một bước. Để nâng cao chất lượng giáo dục, đầu tư cần chuyển mạnh sang hoàn thiện đồng bộ điều kiện tổ chức dạy học, từ thiết bị tối thiểu đến phòng thực hành, thư viện và không gian trải nghiệm. Việc mua sắm cũng cần sát nhu cầu từng cấp học, tránh tình trạng nơi thiếu, nơi thiết bị được đầu tư nhưng khai thác chưa hiệu quả.

Chuẩn hóa gắn với số hóa trường học

Trong giai đoạn mới, đầu tư cho giáo dục đặt ra yêu cầu cao hơn: trường học phải từng bước hiện đại, chuẩn hóa và thích ứng với chuyển đổi số.

Theo đó, cơ sở vật chất không chỉ gồm phòng học, bàn ghế hay thiết bị truyền thống. Học sinh cần có điều kiện thực hành, thí nghiệm, trải nghiệm, tiếp cận khoa học - công nghệ và nguồn học liệu phong phú. Thư viện cần từng bước trở thành không gian tự học, đọc sách, nghiên cứu, kết hợp học liệu truyền thống với học liệu số.

Mô hình lớp học thông minh tại Trường Tiểu học Trần Nhân Tông (Ninh Bình).

Tại Ninh Bình, toàn ngành Giáo dục đã hoàn thành cập nhật dữ liệu lên cơ sở dữ liệu ngành và đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; học bạ số được triển khai ở tiểu học và thí điểm tại THCS, THPT. Tuy nhiên, mức độ số hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu chưa đồng đều; phần lớn trường chưa có phòng học thông minh, thư viện số.

Thực tế này cho thấy hạ tầng số cần trở thành một phần quan trọng trong đầu tư trường học. Đường truyền Internet, thiết bị công nghệ, học liệu và thư viện số cần được quan tâm, tạo điều kiện để giáo viên đổi mới phương pháp, học sinh nâng cao năng lực tự học và kỹ năng số.

Ninh Bình cũng định hướng tiếp tục xây dựng trường chuẩn quốc gia, nâng cao chất lượng các trường đã đạt chuẩn; đồng thời triển khai Đề án bảo đảm cơ sở vật chất cho các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên công lập giai đoạn 2026-2035. Các phòng STEM, STEAM, Robotics, phòng thực hành, khu trải nghiệm, khu thể dục thể thao được xác định là những hạng mục cần đầu tư.

Cùng với đó là định hướng xây dựng hệ thống “Giáo dục thông minh”, hoàn thiện hạ tầng số và trang thiết bị, tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản trị nhà trường, tuyển sinh, thi cử, đánh giá kết quả học tập và học bạ số.

Để hiện đại hóa trường học nông thôn, cần kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia và huy động nguồn lực xã hội phù hợp. Việc đầu tư cũng cần ưu tiên những địa bàn còn thiếu hụt về cơ sở vật chất, thiết bị và khả năng tiếp cận công nghệ.

Từ phòng học, thư viện đến thiết bị, hạ tầng số, đầu tư đồng bộ và sát nhu cầu là nền tảng nâng cao chất lượng dạy học. Ưu tiên nguồn lực cho khu vực nông thôn, địa bàn khó khăn sẽ từng bước thu hẹp chênh lệch về điều kiện học tập, bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng cho mọi học sinh.