Hiện thực hóa mục tiêu cải thiện môi trường Thủ đô

Thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2026, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 68/2026/NQ-HĐND ngày 15-6-2026 về việc quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch và khuyến khích sử dụng giao thông công cộng trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Bước đầu thực hiện Nghị quyết số 68/2026/NQ-HĐND đã tạo hiệu quả tích cực, từng bước hiện thực hóa mục tiêu cải thiện chất lượng môi trường không khí Thủ đô.

100% tuyến buýt trong vùng phát thải thấp của Hà Nội sử dụng phương tiện xanh. Ảnh: Hoài Nam

Xu hướng chuyển đổi xanh

Trước đây, khi thẩm tra về dự thảo Nghị quyết số 68/2026/NQ-HĐND, Ban Đô thị HĐND thành phố Hà Nội cho biết, các chính sách được quy định trong Nghị quyết nhằm thực hiện Điểm g Khoản 1, Điều 13, Luật Thủ đô năm 2026. Đây là những cơ chế hỗ trợ mang tính đặc thù của thành phố góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông, giảm phát thải, cải thiện môi trường và khuyến khích sử dụng dịch vụ vận tải hành khách công cộng theo định hướng phát triển bền vững của Thủ đô.

Ngay sau khi Nghị quyết số 68/2026/NQ-HĐND được ban hành, UBND thành phố Hà Nội đã phê duyệt và triển khai Đề án Vùng phát thải thấp (LEZ) trong Vành đai 1 từ ngày 1-7-2026, đồng thời ban hành các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sạch, phát triển hạ tầng và vận tải công cộng, từng bước hạn chế phương tiện cá nhân.

Thành phố đồng thời triển khai nhiều giải pháp, trong đó có việc điều chỉnh, tăng cường mở rộng mạng lưới và nâng cao chất lượng phục vụ của hệ thống giao thông công cộng… Khi những giải pháp này được triển khai đồng bộ, người dân sẽ có thêm nhiều lựa chọn thuận tiện, an toàn và tiết kiệm hơn trong việc đi lại.

Từ ngày 1-7, thành phố đã triển khai 100% tuyến buýt trong vùng phát thải thấp sử dụng phương tiện xanh; triển khai vé điện tử, miễn phí vé xe buýt trên 45 tuyến trong phạm vi Vành đai 1; nghiên cứu phát triển xe buýt điện cỡ nhỏ và các phương tiện xanh phục vụ kết nối chặng đầu, chặng cuối. Chỉ trong tuần đầu triển khai, Giám đốc Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông thành phố Hà Nội Thái Hồ Phương cho biết, hệ thống vé điện tử liên thông đa phương thức đã phục vụ miễn phí khoảng 130.000 lượt hành khách di chuyển trong phạm vi Vành đai 1.

Bên cạnh đó, Sở Xây dựng Hà Nội đã chủ động phối hợp với chính quyền các phường rà soát, bố trí 220 bãi, điểm trông giữ phương tiện nằm bên trong và lân cận khu vực Vành đai 1. Thành phố cũng đã hoạch định và bố trí 10 bãi đỗ xe trung chuyển lớn đặt tại các cửa ngõ quan trọng. Hệ thống bãi đỗ xe đã tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân yên tâm gửi xe cá nhân và chuyển tiếp sang các phương tiện giao thông công cộng một cách dễ dàng.

Là địa bàn thí điểm vùng phát thải thấp trong giai đoạn 1, Chủ tịch UBND phường Hoàn Kiếm Trịnh Hoàng Tùng cho biết, phường đã triển khai các nhiệm vụ liên quan đến bố trí điểm trông giữ phương tiện, điểm trung chuyển, điểm đặt xe đạp điện, xe điện và các trạm sạc.

Về việc chuyển đổi phương tiện cá nhân tại Vành đai 1, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam cho biết, xe mô tô sử dụng nhiên liệu xăng vẫn chiếm tỷ lệ rất cao tại các phường, phổ biến từ 94% đến 97% tổng số phương tiện. Xe mô tô điện đã xuất hiện tại tất cả địa bàn, song số lượng còn hạn chế, khoảng 1.000-3.500 xe/phường, tương ứng 3-6%. Tại các phường trung tâm như Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng và Tây Hồ, số lượng xe điện đã bắt đầu tăng, cho thấy xu hướng chuyển đổi bước đầu.

Tính đến cuối tháng 8-2026, sau gần 2 tháng triển khai thí điểm vùng phát thải thấp, hệ thống xe đạp công cộng, trạm sạc, tủ đổi pin tiếp tục được bổ sung. Đến nay, toàn địa bàn Hà Nội đã có hơn 2.300 vị trí trạm sạc với trên 10.200 cổng sạc và khoảng 1.650 tủ đổi pin.

Sinh sống trong vùng thí điểm phát thải thấp tại phường Hoàn Kiếm, chị Đinh Diệu Hương (sinh năm 1996) cho biết, sau hơn 2 tháng thực hiện, người dân đã dần làm quen với chủ trương này và chấp hành việc không sử dụng phương tiện giao thông để đi vào khu vực thí điểm trong thời gian quy định.

Bà Nguyễn Thị Hương (sinh năm 1970, phường Hoàn Kiếm) thông tin, việc thí điểm vùng phát thải thấp cho đến nay chưa ảnh hưởng nhiều đến hoạt động kinh doanh cũng như sinh hoạt của gia đình. “Nếu thời gian và phạm vi hạn chế phương tiện tiếp tục được mở rộng, tôi và những người dân trước đây sử dụng xe máy để di chuyển hằng ngày sẽ phải thay đổi thói quen sang sử dụng phương tiện xanh”, bà Nguyễn Thị Hương nói thêm.

Người dân là trung tâm

Tiếp tục triển khai thực hiện Nghị quyết số 68/2026/NQ-HĐND, từ đầu tháng 9-2026, Công ty TNHH một thành viên Đường sắt Hà Nội (Hà Nội Metro) chính thức áp dụng vé điện tử liên thông đa phương thức giữa 2 tuyến đường sắt đô thị: 2A (Cát Linh - Hà Đông), 3.1 (Nhổn - Cầu Giấy) và mạng lưới xe buýt có trợ giá; đồng thời ra mắt vé tháng kết hợp metro - xe đạp công cộng TNGo.

Hay như đầu năm học mới 2026-2027, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội khuyến khích cán bộ giáo viên, nhân viên và học sinh sử dụng phương tiện giao thông công cộng nhằm bảo đảm an toàn và giảm ùn tắc giao thông.

Việc thực hiện chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch cũng được các phường trong phạm vi lộ trình triển khai Đề án Vùng phát thải thấp chủ động thực hiện. Các biện pháp hạn chế phương tiện được triển khai theo hướng tuyên truyền, vận động và khuyến khích chuyển đổi. Đây cũng là thời gian để thành phố hoàn thiện hạ tầng, chính sách và phương án vận hành.

Phó Chủ tịch UBND phường Ba Đình Nguyễn Thị Đoan Trang cho biết, quan điểm xuyên suốt khi triển khai chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện tại phường là lấy tuyên truyền, hỗ trợ người dân làm trọng tâm. Tại phường Ba Đình, bước vào giai đoạn thực hiện chính sách từ tháng 7-2026, đa số người dân đã biết tình trạng khí thải phương tiện của mình, từ đó chủ động có phương án xử lý, hạn chế tối đa tác động đột ngột đến đời sống.

“Việc triển khai bảo đảm mục tiêu kép là cải thiện chất lượng không khí, tuân thủ các quy định hiện hành, đồng thời giữ ổn định đời sống dân sinh, đặc biệt với nhóm yếu thế”, Phó Chủ tịch UBND phường Ba Đình Nguyễn Thị Đoan Trang chia sẻ.

Nghị quyết số 68/2026/NQ-HĐND đã xác định lộ trình thực hiện chính sách theo từng giai đoạn gắn với lộ trình triển khai vùng phát thải thấp, chuyển đổi phương tiện giao thông xanh và phát triển vận tải hành khách công cộng trên địa bàn thành phố.

Trên cơ sở Nghị quyết số 68/2026/NQ-HĐND, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, UBND thành phố xác định cụ thể mục tiêu, nhiệm vụ, tiến độ thực hiện và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan theo từng giai đoạn.

Đồng thời, UBND thành phố sẽ chỉ đạo xây dựng hệ thống theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện chính sách trên cơ sở các chỉ tiêu định lượng phù hợp như số lượng phương tiện được chuyển đổi, tỷ lệ sử dụng phương tiện xanh, sản lượng vận tải hành khách công cộng, mức giảm phát thải và hiệu quả sử dụng ngân sách.

UBND thành phố cũng đánh giá toàn diện hiệu quả của các chính sách, làm cơ sở nghiên cứu, điều chỉnh, hoàn thiện và xem xét mở rộng phạm vi áp dụng trong các giai đoạn tiếp theo khi đủ điều kiện.

Đối với giao thông công cộng, trên cơ sở Nghị quyết số 68/2026/NQ-HĐND, UBND thành phố sẽ giao các cơ quan chuyên môn nghiên cứu xây dựng nền tảng phần mềm quản lý phương tiện xanh với lộ trình triển khai phù hợp, đồng bộ với kiến trúc tổng thể của Trung tâm Điều hành giao thông thông minh, bảo đảm khả năng mở rộng và tích hợp trong tương lai, khả năng cân đối nguồn lực và yêu cầu quản lý thực tế của thành phố.

Đồng thời, UBND thành phố ban hành các quy định, hướng dẫn cần thiết đối với hoạt động của phương tiện và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ vận tải xanh trong khu vực Vành đai 1 và vùng đệm, bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu, nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo thuận lợi cho người dân khi sử dụng.

Chính sách chưa thể tạo ra những thay đổi rõ rệt về chất lượng không khí, nhưng điều quan trọng nhất là tạo sự chuyển biến về nhận thức của cộng đồng. Ngày càng nhiều người dân chủ động tìm hiểu, cân nhắc chuyển sang xe điện hoặc sử dụng phương tiện giao thông công cộng thay cho xe cá nhân chạy xăng.

Những chuyển biến bước đầu này không chỉ góp phần cải thiện chất lượng không khí mà còn thúc đẩy hình thành một mô hình giao thông văn minh, hiện đại, lấy người dân làm trung tâm. Đây cũng là nền tảng để Thủ đô hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng một đô thị đáng sống trong tương lai.