Hiểu đúng câu tục ngữ 'Dao sắc chẳng chặt được chuôi'
Tục ngữ Việt Nam có câu 'Dao sắc chẳng chặt được chuôi' (dị bản: Dao sắc không gọt được chuôi).
Từ điển từ và ngữ Việt Nam (GS. Nguyễn Lân - NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2006) giảng: “dao sắc chẳng chặt được chuôi ng Ý nói: dù sao cũng không thể làm hại người thân thích với mình: Thằng em lấy của anh một số tiền lớn, nhưng cũng đành chịu vì dao sắc chẳng chặt được chuôi”.
Tuy nhiên, câu tục ngữ đã bị tác giả giảng sai.
Theo nghĩa đen, cái chuôi là bộ phận của con dao, nên dù sắc đến mấy cũng không thể “chặt”, “gọt” được cái chuôi của chính nó. Nghĩa bóng: người tài giỏi về phương thuật nào đó, thường không tự áp dụng cho chính mình được. Ví như anh thợ cắt tóc chẳng thể cắt cho mình; bác sĩ giỏi thường không tự chữa bệnh được cho chính mình,... và có thể hiểu rộng ra trong nhiều trường hợp tương tự.
“Dao sắc chẳng chặt/không gọt được chuôi” là một tổng kết mang tính quy luật. Bởi thế, nó không phụ thuộc vào phong tục tập quán hay giới hạn trong một cộng đồng, quốc gia nào đó. Chứng cứ là chúng ta có thể bắt gặp trong tục ngữ Hán nhiều câu có nội dung tương tự: “郎中醫不好自己的病 - Lang trung y bất hảo tự kỷ đích bệnh - Thầy thuốc không chữa bệnh được cho mình”; “燈台照人不照己 - Đăng đài chiếu nhân, bất chiếu kỷ - Đèn cao chiếu sáng cho người, không tự chiếu sáng cho mình”; hay một bản rất gần với “Dao sắc không chặt được chuôi” cả về nghĩa đen lẫn nghĩa bóng: “斧頭再快,不能削自己的柄 - Phủ đầu tái khoái bất năng tước tự kỷ đích bính” (Rìu sắc bén đến bao nhiêu cũng không thể gọt được cái cán của nó).
Về nội dung câu tục ngữ, việc tác giả “Từ điển từ và ngữ Việt Nam” giảng sai thì đã rõ. Điều cần nói thêm là ví dụ về cách dùng câu tục ngữ: “Thằng em lấy của anh một số tiền lớn, nhưng cũng đành chịu vì dao sắc chẳng chặt được chuôi”, cũng sai. Trong thực tế không ai nói như vậy và cũng không có cơ sở nào để đi đến một tổng kết mang tính quy luật: hễ cứ “thằng em lấy của anh” là “đành chịu”.
Cách hiểu “dao sắc chẳng chặt được chuôi” là “không thể làm hại người thân thích với mình” có lẽ xuất phát từ việc liên hệ hình ảnh cái chuôi với sự gắn bó, thân cận. Tuy nhiên, đó chỉ là sự suy diễn chủ quan, không phù hợp với logic của hình tượng tục ngữ cũng như cách sử dụng trong thực tế ngôn ngữ. Câu tục ngữ này không nói về quan hệ thân sơ, mà đúc kết một quy luật phổ biến: có những việc con người rất giỏi làm cho người khác nhưng lại không thể hoặc rất khó áp dụng cho chính mình.
Tin nóng
Du học Trung Quốc ngày càng thu hút học sinh Việt Nam nhờ chi phí hợp lý và học bổng hấp dẫn. Tuy nhiên, không ít quan niệm phổ biến về thị trường này đang bị hiểu sai.
Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội vừa công bố điểm thi, điểm chuẩn vào lớp 10 Trường trung học phổ thông chuyên Khoa học xã hội và Nhân văn năm học 2026-2027. Chuyên Ngữ văn năm nay điểm cao nhất, lấy 43,31 điểm.
Không tạo áp lực thành tích, người mẹ ở Đồng Nai chọn cách đồng hành nhẹ nhàng, chú trọng xây dựng cho các con thói quen tự học, tinh thần kỷ luật và sự chủ động trong tư duy để lần lượt giành thủ khoa chuyên Toán thi vào lớp 10.
Khi bài thi cuối cùng của kỳ thi tốt nghiệp THPT được nộp lên, 12 năm đèn sách cũng chính thức khép lại, song với nhiều gia đình, áp lực không vì thế mà vơi đi. Sĩ tử rời phòng thi, nhưng những cuộc chiến tâm lý âm thầm trong mỗi nếp nhà mới thực sự bắt đầu.
Gần 30 năm thầm lặng 'đưa con đò tri thức' cũng là ngần ấy năm cô Nguyễn Thị Hồng Nương, giáo viên Trường THPT Tam Nông, xã An Long, tỉnh Đồng Tháp được đồng nghiệp, phụ huynh tin yêu, học sinh kính trọng.
Ngủ, chơi game, gội đầu dưỡng sinh, thậm chí lái xe đi lòng vòng... là những điều mà các sĩ tử 2k8 mong muốn làm ngay sau buổi thi cuối cùng của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 diễn ra ngày 12/6.
Tin mới
Sau khi thi tốt nghiệp THPT năm 2026, thí sinh cần lưu ý các mốc thời gian quan trọng để chuẩn bị tốt các bước tiếp theo.
Trong hai ngày diễn ra kỳ thi tốt nghiệp THPT Quốc gia năm 2026, những 'chiến sĩ áo xanh' không chỉ hết mình hỗ trợ bằng những chai nước mát, chiếc quạt tay hay lời chúc may mắn, mà còn trở thành điểm tựa tinh thần tiếp thêm 'năng lượng' cho các sĩ tử 2K8.
AI đang buộc hai hệ thống giáo dục lớn nhất thế giới phải xem xét lại một câu hỏi tưởng như đã có lời giải từ lâu: làm thế nào để đánh giá năng lực của người học một cách công bằng và hiệu quả?
Trong những ngày diễn ra Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, có những chuyến xe điện đặc biệt liên tục lăn bánh không chỉ hỗ trợ di chuyển mà còn chở cả ước mơ của sĩ tử của Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THPT số 1 tỉnh Gia Lai sau bậc học phổ thông.
Trong suốt kỳ thi tốt nghiệp THPT, có những người không bước vào phòng thi nhưng vẫn hồi hộp theo từng giờ làm bài. Họ đứng dưới nắng, chờ trước cổng trường, dõi theo từng bước chân của con. Một kỳ thi của sĩ tử, nhưng cũng là những ngày đầy cảm xúc của những người làm cha, làm mẹ.
Không còn xoay quanh việc học thuộc hay tái hiện kiến thức, đề Ngữ văn THPT 2026 được nhiều thí sinh đạt điểm cao năm 2025 đánh giá là đề cao tư duy độc lập, khả năng kết nối thực tiễn và chính kiến cá nhân. Đặc biệt, câu hỏi về 'Steve Jobs Việt Nam' đã trở thành tâm điểm được bàn luận nhiều nhất sau giờ thi.
Dịp hè không chỉ là khoảng thời gian để trẻ em nghỉ ngơi, vui chơi sau một năm học, mà còn là dịp để các em được tham gia nhiều hoạt động trải nghiệm, rèn luyện kỹ năng và phát triển toàn diện. Chính vì vậy, các bậc phụ huynh, các đơn vị, địa phương đã chủ động lên kế hoạch tổ chức các hoạt động hè, tạo sân chơi bổ ích để kỳ nghỉ hè thực sự là quãng thời gian vui tươi, bổ ích, tuyệt vời nhất đối với con trẻ.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cho hay trên phạm vi toàn quốc chưa ghi nhận tiêu cực, gian lận có tổ chức. Kết quả thi sẽ được công bố vào 8 giờ ngày 1-7-2026