Hiệu trưởng phải công khai số đường dây nóng: Bạo lực học đường không còn đất sống

Ngày 29-5, Bộ GD&ĐT ban hành Công văn số 3147/BGDĐT-HSSV về việc tăng cường chấn chỉnh, xử lý, ngăn chặn chặn, đẩy lùi bạo lực học đường trong các cơ sở giáo dục.

Công văn số 3147 có nội dung người đứng đầu các cơ sở giáo dục phải chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện về an toàn trong trường học. Các cơ sở giáo dục phải công khai số điện thoại đường dây nóng của Hiệu trưởng, bộ phận tư vấn tâm lý tại các vị trí dễ quan sát...

Nhiều bạn đọc đánh giá rằng yêu cầu này đem đến những tín hiệu tích cực trong việc bảo đảm môi trường học đường an toàn, lành mạnh; đồng thời bạn đọc cũng hiến kế cách triển khai hiệu quả.

Nam sinh ở Lâm Đồng đã tự gây hại bản thân sau thời gian dài bị nhóm bạn thực hiện hành vi bạo lực. Ảnh: VT

Tuyệt đối bảo mật danh tính người tố giác

Ông Nguyễn Văn Thành (phường Tân Bình, TP.HCM) nhận xét rằng việc học sinh có thể trực tiếp gọi cho người đứng đầu nhà trường tạo ra một tâm lý an tâm lớn. Từ quy định này, các học sinh khác cũng sẽ ngán ngại hơn trước khi thực hiện hành vi sai trái.

Cạnh đó, chỉ khi người phản ánh thấy sự việc được xử lý nghiêm túc thì đường dây nóng mới phát huy tác dụng. Do đó, cần có thời gian phản hồi, quy trình xử lý và trách nhiệm từng cá nhân. Mọi phản ánh phải được ghi nhận bằng mã số, có kết quả trả lời cụ thể cho phụ huynh và học sinh...

"Ngoài ra, nếu đã lập hòm thư góp ý điện tử thì phải bảo mật danh tính tuyệt đối, đồng thời xử lý nghiêm hành vi đe dọa người tố giác; tránh tình trạng các người tố giác bị trả thù hoặc cô lập sau khi lên tiếng. Nhiều học sinh biết bạn bị bắt nạt nhưng không dám báo vì sợ bị trả thù hoặc bị cô lập; chỉ khi học sinh cảm thấy an toàn thì các em mới dám lên tiếng. Nạn nhân dám lên tiếng thì bạo lực học đường không còn đất sống" - ông Thành nói.

Bà Lê Thị Toàn, là giáo viên về hưu từng công tác tại một trường THPT ở TP.HCM, cho rằng muốn phòng chống bạo lực học đường hiệu quả thì nên giảm tải công việc hành chính cho giáo viên, đồng thời thường xuyên tập huấn kỹ năng nhận diện dấu hiệu học sinh bị bắt nạt, trầm cảm hoặc có xu hướng bạo lực cho giáo viên.

"Nhiều mâu thuẫn nhỏ nếu được phát hiện sớm đã không dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Để việc tuyên truyền có hiệu quả, học sinh biết xử lý tình huống thực tế, theo tôi nên tiếp tục đẩy mạnh tổ chức các buổi diễn tập, đóng vai tình huống về bắt nạt học đường, kỹ năng cầu cứu, kỹ năng can thiệp khi thấy bạn bị bạo lực" - bà Toàn nói.

Khảo sát ẩn danh để đánh giá đúng tình hình

Bà Võ Kim Yến (phường Bình Tân, TP.HCM) cho rằng hiện nay nhiều trường đã có nhân sự được đào tạo bài bản làm công việc tư vấn tâm lý; có không gian riêng để học sinh dễ chia sẻ. Việc này cần được nhân rộng bởi công tác tư vấn tâm lý học đường là rất quan trọng, nhiều học sinh bị bắt nạt trong thời gian dài nhưng không dám nói với ai, đến khi xảy ra hậu quả nghiêm trọng thì đã muộn.

Ông Trần Minh Khang, TP Đà Nẵng, kiến nghị các đoàn kiểm tra nên khảo sát ẩn danh học sinh, phụ huynh và giáo viên để đánh giá đúng tình hình. Theo đó, thay vì các đoàn kiểm tra đến trường báo trước, làm việc với Ban giám hiệu và nghe báo cáo trên giấy tờ, họ cần có một cơ chế lấy thông tin bảo mật, độc lập từ học sinh, phụ huynh và giáo viên.

"Khi đoàn kiểm tra về trường, họ có thể vào đột xuất một vài lớp học, phát một mã QR độc lập để học sinh dùng điện thoại hoặc máy tính trường quét và trả lời nhanh 5-10 câu hỏi trắc nghiệm. Ví dụ: Trường bạn có tình trạng bắt nạt không? Bạn có biết số hotline của Hiệu trưởng không? Bạn có tin tưởng hotline đó không?

Cách thứ hai là đoàn kiểm tra gửi link khảo sát trực tiếp đến email hoặc số điện thoại của phụ huynh và giáo viên thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu ngành của Sở, bỏ qua khâu trung gian là bộ lọc của nhà trường.

Cách thứ ba là đoàn kiểm tra tự chọn ngẫu nhiên một nhóm học sinh ở sân trường hoặc các lớp khác nhau vào một phòng riêng để trò chuyện, không có sự giám sát của giáo viên chủ nhiệm hay Ban giám hiệu" - ông Khang hiến kế.

Sự thay đổi lớn về mặt cấp độ pháp lý và tính bắt buộc

Luật sư Nguyễn Văn Hồng, Đoàn Luật sư TP.HCM, đánh giá rằng quy định yêu cầu hiệu trưởng phải công khai số điện thoại đường dây nóng không mới về mặt ý tưởng, nhưng đã có sự thay đổi lớn về mặt cấp độ pháp lý và tính bắt buộc qua các thời kỳ.

Điểm lại các văn bản của ngành giáo dục, có thể thấy một lộ trình rõ rệt từ chỗ khuyến khích, gợi mở cho đến bắt buộc áp dụng như hiện nay.

Luật sư Hồng cho biết trước năm 2017, chưa có văn bản pháp quy đồng bộ bắt buộc đích danh Hiệu trưởng phải đưa số điện thoại cá nhân lên bảng tin để chống bạo lực học đường. Các tỉnh, thành phố thường chỉ lập đường dây nóng của Sở GD&ĐT hoặc Phòng GD&ĐT để tiếp nhận phản ánh chung về lạm thu, tiêu cực thi cử, và cả bạo lực. Một số trường học chủ động lập hòm thư góp ý hoặc số điện thoại của phòng Giám thị, phòng Đoàn - Đội…

Đến năm 2017, sự ra đời của Nghị định 80/2017 quy định về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng chống bạo lực học đường là một sự thay đổi mang tính pháp lý rõ rệt. Cụ thể, điểm c khoản 1 Điều 5 Nghị định 80/2017 quy định cơ sở giáo dục phải thiết lập kênh thông tin như hộp thư góp ý, đường dây nóng và các hình thức khác để tiếp nhận, xử lý các thông tin của người học; bảo mật cho người cung cấp thông tin. Cùng với đó, khoản 1 Điều 6 Nghị định 80/2017 cũng quy định việc công khai kế hoạch phòng, chống bạo lực học đường và các kênh tiếp nhận thông tin, tố giác về bạo lực học đường... Tuy nhiên, văn bản thời kỳ này vẫn mang tính chất định hướng chung.

Sau đó, đến Thông tư 09/2024/TT-BGDĐT (thay thế cho Thông tư 36/2017) thì việc công khai các kênh liên lạc thiết yếu của ban giám hiệu là bắt buộc. Rồi Chỉ thị số 03/CTTTg ngày 30-1-2026 của Thủ tướng yêu cầu Bộ GD&ĐT chỉ đạo cơ sở giáo dục thiết lập các kênh thông tin phản ánh (hotline, hòm thư, ứng dụng số) có tính kết nối trực tiếp với người có thẩm quyền xử lý, đồng thời siết chặt kỷ cương và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu trường học khi xảy ra bạo lực.