Hình ảnh phụ nữ trong '80 năm - Một Việt Nam vững tin'

Đại úy Tống Vân Anh thăm hỏi người dân địa phương khi thực hiện nhiệm vụ trong đội hình Bệnh viện Dã chiến cấp 2 số 3 ở Nam Sudan

Giữa hàng ngàn bức ảnh, ban đầu, nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Á định chọn tấm ảnh với đại cảnh hoành tráng của A80 hay hình một nữ quân nhân với nụ cười rạng rỡ trong khối diễu binh, để làm ảnh bìa. Nhưng rồi tác giả đã quyết định chọn ảnh cụ bà với cờ đỏ sao vàng, bởi khoảnh khắc ấy thể hiện trọn vẹn hành trình của một con người đã đi qua chiến tranh, mất mát, để hôm nay tận hưởng thời khắc tuyệt vời của hòa bình, của đất nước vươn mình lớn mạnh.

"Hình ảnh cụ bà mới nói lên được tầm vóc của sự kiện. Tôi tâm đắc với quyết định này bởi đây mới chính là cảm xúc, tình cảm xuyên suốt, góp phần giúp tôi có được sự thăng hoa trong hành trình sáng tác qua 24 sách ảnh. Đó là hình ảnh trong số biết bao người phụ nữ anh hùng, tài năng và cao cả. Họ hiện diện suốt chiều dài lịch sử của dân tộc, cùng đất nước vượt qua mọi chông gai, thử thách và vươn lên như hôm nay", nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Á cho biết.

Nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình, một trong những nữ lãnh đạo xuất sắc, người để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử ngoại giao nước nhà, đặc biệt là trong đàm phán Hiệp định Paris năm 1973

Bà Trương Mỹ Hoa, nguyên Bí thư TƯ Đảng, nguyên Phó Chủ tịch nước, Chủ tịch Quỹ học bổng Vừ A Dính, Chủ nhiệm CLB “Vì Hoàng Sa - Trường Sa thân yêu”, cùng các em nhỏ

Từ quyển sách đầu tay "Họ đã sống như thế" (2008) được trao nhiều giải thưởng lớn, trong đó có Giải thưởng Nhà nước (2022), đến cuốn sách thứ 24 là "80 năm - Một Việt Nam vững tin", nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Á đã ghi lại rất nhiều chân dung phụ nữ Việt Nam qua nhiều thế hệ, trên các lĩnh vực. Anh cho rằng đó không chỉ là quá trình sáng tác mà còn là một hành trình đặc biệt, nơi những nhân vật đã gieo trong tâm trí anh một mạch cảm xúc bất biến. Mỗi chân dung tựa một viên đá xây nên tượng đài Phụ nữ Việt Nam trong anh.

Bà Trần Tố Nga, người đi đòi công lý cho các nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam

Tác giả Nguyễn Á sôi nổi nói về những nhân vật nữ để lại ấn tượng sâu đậm cho mình: "Một trong những người mà tôi kính trọng và thường xuất hiện trong tác phẩm của tôi chính là nguyên Phó Chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa. Từ một nữ chiến sĩ cách mạng tuổi mười tám đôi mươi dấn thân vào cuộc chiến đấu giành độc lập, tự do cho dân tộc, từng bị địch bắt tù đày rồi đấu tranh kiên cường nơi "địa ngục trần gian" Côn Đảo, đến thời bình, bà tiếp tục là tấm gương trong lao động, trong công cuộc kiến thiết đất nước. Nghỉ hưu nhưng bà vẫn miệt mài cống hiến trong vai trò sáng lập và kết nối của Quỹ học bổng Vừ A Dính , Câu lạc bộ "Vì Hoàng Sa - Trường Sa thân yêu" nhằm gây quỹ trao học bổng và hỗ trợ học sinh dân tộc thiểu số, con em ngư dân, chiến sĩ vùng hải đảo. Bà cho thấy một tinh thần tận hiến cho đất nước".

Bìa sách ảnh “80 năm - Một Việt Nam vững tin” là hình ảnh cụ bà U90 rạng rỡ chào đón đoàn diễu binh, diễu hành tại Đại lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9

Không dừng lại ở thế hệ phụ nữ đi trước, ống kính của Nguyễn Á còn hướng về những phụ nữ trẻ đang tiếp nối tinh thần ấy trong thời đại mới. Đó là Đại úy Tống Vân Anh, nữ chiến sĩ của Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc tại Nam Sudan. Không chỉ bản lĩnh, trách nhiệm, có chuyên môn tốt, những nữ chiến sĩ mũ nồi xanh như Đại úy Tống Vân Anh còn thân thiện, gần gũi, góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp của phụ nữ Việt Nam trong lòng bạn bè quốc tế.

"Tôi có cơ hội ghi lại nhiều khoảnh khắc khi cô ấy thực thi nhiệm vụ trong đội hình Bệnh viện Dã chiến cấp 2 số 3 ở Nam Sudan. Mỗi cú bấm máy của tôi đều phát xuất từ sự khâm phục bản lĩnh, tài năng của người phụ nữ Việt Nam không ngại dấn thân ở những nơi điều kiện sống khắc nghiệt, vùng đất còn chưa ngưng tiếng súng…", nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Á chia sẻ.

Cô Hà Ánh Phượng, dân tộc Mường, giáo viên Việt Nam đầu tiên vào Top 10 giáo viên toàn cầu do Quỹ Varkey (Varkey Foundation) lựa chọn năm 2020

Suốt 30 năm cầm máy, hình ảnh người phụ nữ trong đời sống, trong lao động là mảng đề tài mà anh dành nhiều tâm huyết. Anh cho biết: "Có những bức chân dung được chụp đã lâu, tôi không còn nhớ chính xác tên nhân vật nhưng cảm xúc trong bức ảnh thì không bao giờ phai nhạt. Tôi cho đó là "tài sản" mình có được sau những chuyến đi".

“Nữ hoàng đường đua xanh Đông Nam Á” Nguyễn Thị Ánh Viên qua góc máy của nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Á

Trong không khí đón xuân mới, nhìn lại chặng đường 3 thập kỷ sáng tác, nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Á gửi lời tri ân sâu sắc đến những người phụ nữ đã đi vào tác phẩm của mình và rộng hơn là phụ nữ Việt Nam - nguồn cảm hứng sáng tác bất tận của anh.

Khôi Vũ