'Hộ kinh doanh có khi sợ thủ tục, sợ chi phí tuân thủ hơn tiền thuế phải nộp'

Cuối giờ chiều 21.8, sau khi làm việc tại Hội trường, Quốc hội tiến hành thảo luận tại Tổ về Dự án Nghị quyết của Quốc hội liên quan đến giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp; nội dung về cơ chế, chính sách đối với các dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị; và việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập.

Đề xuất mở rộng phạm vi giảm thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết liên quan đến chính sách giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh), đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ và các cơ quan của Quốc hội.

Theo đại biểu, trong điều kiện thời gian rất gấp, Chính phủ đã “chạy đua với thời gian” để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng khẩn trương thực hiện công tác thẩm tra.

Quốc hội sau đó đã biểu quyết bổ sung nội dung này vào chương trình kỳ họp, tạo điều kiện để thảo luận về chính sách tiếp tục giảm thuế, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp.

Đại biểu đồng tình với chủ trương tiếp tục hỗ trợ, nhưng chưa hoàn toàn nhất trí với phương án chỉ áp dụng một mức giảm 30%.

Phiên thảo luận Tổ 2 

Theo đại biểu, việc duy trì chính sách hỗ trợ là cần thiết bởi tình hình thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều khó khăn, bất định và diễn biến khó lường. Các xung đột địa chính trị cùng chi phí logistics, năng lượng, xăng dầu vẫn có xu hướng tăng, qua đó tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh trong nước.

Thời gian qua, Quốc hội và Chính phủ đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ, trong đó có giảm thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường và một số chính sách thuế trong các lĩnh vực nhất định.

Chính phủ cũng thực hiện gia hạn thời hạn nộp thuế, tiền thuê đất với quy mô ước khoảng 125.000 tỉ đồng nhằm giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn. Đại biểu nhận định, các chính sách này đã góp phần hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và tạo chuyển biến tích cực đối với tăng trưởng kinh tế.

Đại biểu cho rằng có thể xem xét bố trí thêm nguồn lực để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt trong thời điểm cần tiếp tục thúc đẩy phục hồi và tăng trưởng kinh tế.

“Tôi đề nghị mở rộng đối tượng áp dụng. Không chỉ áp dụng cho doanh nghiệp siêu nhỏ, tức doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỉ đồng, mà nên áp dụng cả với doanh nghiệp nhỏ. Doanh nghiệp nhỏ cũng đang chịu nhiều tác động từ chi phí đầu vào và sức ép của thị trường. Vì vậy, chính sách nên bao phủ cả nhóm doanh nghiệp nhỏ có doanh thu dưới 50 tỉ đồng ở một số lĩnh vực và dưới 100 tỉ đồng đối với lĩnh vực thương mại, dịch vụ. Nếu nguồn lực cho phép, có thể mở rộng chính sách tới cả doanh nghiệp vừa”, đại biểu Trần Hoàng Ngân nói.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân phát biểu

Nhằm bảo đảm chính sách vừa tập trung đúng đối tượng, vừa mở rộng được phạm vi hỗ trợ, đại biểu Trần Hoàng Ngân đề xuất phương án phân tầng theo quy mô doanh nghiệp. Cụ thể, doanh nghiệp siêu nhỏ có thể được giảm 30% số thuế phải nộp; doanh nghiệp nhỏ giảm 20% và doanh nghiệp vừa giảm 10%.

Theo đại biểu, phương án này sẽ giúp chính sách tiếp cận rộng hơn với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời thể hiện sự chia sẻ của Nhà nước đối với cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh vẫn còn nhiều khó khăn.

“Có như vậy thì chúng ta mới tiếp sức được cho doanh nghiệp trong bối cảnh rất cần thúc đẩy phục hồi và tăng trưởng kinh tế”, đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu cũng đề nghị trong quá trình xem xét chính sách đối với hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần đặc biệt chú trọng vai trò của khu vực này trong tạo việc làm và bảo đảm an sinh xã hội.

Theo đại biểu, đây là một yếu tố quan trọng cần được cân nhắc khi xây dựng chính sách, thay vì chỉ xem xét số thu ngân sách từ khu vực hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Sợ thủ tục, sợ chi phí tuân thủ hơn tiền thuế

Thảo luận về nội dung này, đại biểu Nguyễn Văn Thân (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh), cho rằng chính sách thuế đối với hộ kinh doanh cần được xử lý thận trọng nhưng đồng thời phải có tính quyết liệt, nhất là khi đang đổi mới phương thức quản lý thuế và khuyến khích những hộ kinh doanh đủ điều kiện chuyển đổi, phát triển thành doanh nghiệp.

Theo đại biểu, phần lớn hộ kinh doanh hiện có quy mô nhỏ nhưng đóng vai trò quan trọng đối với thị trường, tạo việc làm và duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, quá trình điều chỉnh chính sách cần được tính toán kỹ lưỡng để tránh việc các yêu cầu mới tạo thêm áp lực, khiến hộ kinh doanh phải thu hẹp hoặc ngừng hoạt động.

Từ thực tế, đại biểu Nguyễn Văn Thân nhận định điều khiến nhiều hộ kinh doanh quan ngại hiện nay không nhất thiết chỉ là số tiền thuế phải nộp, mà còn nằm ở các thủ tục phát sinh khi chuyển sang phương thức quản lý mới.

Những yêu cầu về hóa đơn, chứng từ, sổ sách, kế toán hay xác định chi phí có thể trở thành gánh nặng đối với các hộ kinh doanh nhỏ, đặc biệt là những hộ bán hàng nhỏ lẻ. “Có khi người ta sợ thủ tục, sợ chi phí tuân thủ còn hơn cả số thuế phải nộp”, đại biểu nêu vấn đề.

Vì vậy, theo đại biểu, yêu cầu quan trọng là xây dựng phương thức quản lý thuế đơn giản, minh bạch và dễ thực hiện. Người thuộc diện chịu thuế vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, nhưng phương pháp xác định và kê khai thuế không nên quá phức tạp.

Qua nhiều cuộc trao đổi với chuyên gia và các cơ quan liên quan, đại biểu cho biết một vấn đề được đặc biệt quan tâm là cách xác định thu nhập chịu thuế đối với hộ kinh doanh.

Theo hướng này, có thể nghiên cứu phương án xác định doanh thu, đồng thời cho phép khấu trừ chi phí theo một phương thức đơn giản, phù hợp với đặc thù hoạt động của hộ kinh doanh. Không nên áp dụng máy móc những yêu cầu về hóa đơn, chứng từ và kế toán tương tự doanh nghiệp lớn đối với các hộ có quy mô rất nhỏ.

“Không thể yêu cầu một hộ kinh doanh nhỏ phải xác định, chứng minh từng khoản chi phí, từng hóa đơn theo một quy trình quá phức tạp. Chính sách phải được thiết kế để người dân có thể thực hiện được”, đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu Nguyễn Văn Thân phát biểu

Đại biểu Nguyễn Văn Thân cũng đề nghị chính sách cần phân loại cụ thể các nhóm đối tượng. Với những hộ đã chuyển đổi thành doanh nghiệp, việc tổ chức kế toán và thực hiện nghĩa vụ thuế sẽ thuận lợi hơn do hiện nay đã có các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kế toán, phần mềm và công cụ hỗ trợ.

Ngược lại, hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ là nhóm gặp nhiều khó khăn hơn. Đây cũng là những đối tượng cần được Nhà nước hỗ trợ nhiều hơn trong quá trình chuyển đổi phương thức quản lý.

Theo đại biểu, về lâu dài, cần khuyến khích hộ kinh doanh mở rộng quy mô và chuyển đổi thành doanh nghiệp.

Tuy nhiên, quá trình này phải được thực hiện theo lộ trình, đi kèm cơ chế hỗ trợ phù hợp, tránh tâm lý e ngại mở rộng sản xuất, kinh doanh do những yêu cầu về thủ tục. “Nếu thiết kế được cơ chế quản lý thuế đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện thì chính sách sẽ nhận được sự đồng thuận rất lớn từ người dân và hộ kinh doanh”, đại biểu nhận định.

Đại biểu Nguyễn Văn Thân đồng thời cho rằng trong bối cảnh hiện nay, các chính sách hỗ trợ về thuế vẫn cần tiếp tục được nghiên cứu và triển khai theo hướng phù hợp.

Nếu được Quốc hội thông qua, những chính sách này sẽ góp phần giảm áp lực đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp, tạo thêm động lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.