Hộ kinh doanh được các fintech săn đón

Giải pháp số cho hộ kinh doanh

Theo số liệu từ Bộ Tài chính, Việt Nam hiện có khoảng 5,2 triệu hộ kinh doanh, đóng góp tới 30% GDP cả nước và tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động. Khu vực kinh tế này được coi là nền tảng của thị trường bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng.

Dù vậy, các chủ tiệm tạp hóa, quán ăn hay cửa hàng vẫn luôn là "thế yếu" khi tiếp cận nguồn vốn. Việc thiếu tài sản thế chấp, hồ sơ tài chính khiến họ khó tiếp cận hồ sơ vay vốn tại các ngân hàng truyền thống. Cá biệt, khi cần tiền nhập hàng gấp vào mùa cao điểm, một số chủ hộ kinh doanh phải tìm đến các kênh phi chính thức đắt đỏ.

Thời gian gần đây, thực trạng này đã và đang được tháo gỡ bởi các fintech. Nhóm các ngân hàng số được dẫn đầu bởi Cake by VPBank đang nỗ lực tiếp cận các hộ kinh doanh thông qua hợp tác cùng các nền tảng quản lý bán hàng.

Cụ thể, Cake cùng với KiotViet sẽ đưa các gói vay lên tới 300 triệu đồng tới các hộ kinh doanh ngay trong tháng 10 này. Toàn bộ quy trình từ đăng ký, định danh điện tử (eKYC), phê duyệt hạn mức đến giải ngân đều được thực hiện 100% trực tuyến trên ứng dụng KiotViet chỉ trong vài phút.

Cake by VPBank đang nỗ lực tiếp cận các hộ kinh doanh thông qua hợp tác cùng các nền tảng quản lý bán hàng. Ảnh: Hồng Nguyên

Bên cạnh giải pháp tín dụng, hai bên tiếp tục tích hợp các công cụ thanh toán như mã QR động và công nghệ biến điện thoại thành máy quẹt thẻ. Mục tiêu là hình thành một quy trình vận hành khép kín, giúp người bán vừa quản lý kho hàng, vừa theo dõi dòng tiền và tiếp cận vốn lưu động ngay trên một giao diện duy nhất.

Ông Nguyễn Hữu Quang, CEO Ngân hàng số Cake cho biết: "Chúng tôi muốn cùng hộ kinh doanh vượt qua khó khăn, giữ vững dòng tiền và lớn mạnh mỗi ngày. Khi cần vốn, họ có thể tiếp cận nguồn vốn chính thức một cách an toàn, nhanh chóng, ngay trên công cụ quen thuộc".

Theo ông Quang, hộ kinh doanh ngày nay ngày càng có nhu cầu quản lý tập trung nhiều hoạt động trên một nền tảng, đồng thời tiếp cận các dịch vụ tài chính phù hợp với quy mô và dòng tiền thực tế của hoạt động kinh doanh.

Chiến lược này của Cake tuy mới ở Việt Nam, nhưng trên thế giới đang là xu hướng. Ông Ravi Kittane, chuyên gia tại Ernst & Young đánh giá, mô hình của Cake đang cho thấy sự chuyển dịch của ngành tài chính toàn cầu.

Ngân hàng hiện đại không còn là nơi chỉ ngồi chờ khách hàng tìm đến gửi tiền hay vay vốn, mà phải cung cấp dịch vụ đúng vào khoảnh khắc khách hàng phát sinh nhu cầu.

Vị chuyên gia dẫn chứng trường hợp của Starling Bank tại Anh, một ngân hàng số thành công nhờ tích hợp công cụ kế toán và tính thuế cho các doanh nghiệp nhỏ, qua đó chiếm 9,4% thị phần tại quốc gia này với chi phí phục vụ mỗi khách hàng giảm xuống mức kỷ lục chỉ 42,4 Bảng Anh.

Tại Việt Nam, việc kiên định mở rộng hệ sinh thái phục vụ đa dạng phân khúc, từ người trẻ, khách hàng cá nhân đến các hộ kinh doanh đã giúp Cake by VPBank phục vụ gần 8 triệu khách hàng và được vinh danh là "Ngân hàng số tốt nhất Việt Nam 2026" ở hạng mục Group Level Banking.

Hộ kinh doanh được săn đón

Sự chuyển dịch của các định chế tài chính sang phân khúc hộ kinh doanh xuất phát từ việc nhận diện rõ khoảng trống lớn của thị trường tín dụng.

Báo cáo chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố cho thấy, hơn 93% các khoản vay tại Việt Nam hiện vẫn yêu cầu tài sản thế chấp và 75,5% doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) phản ánh không thể tiếp cận vốn ngân hàng nếu thiếu tài sản đảm bảo.

Rào cản này không bắt nguồn từ việc hệ thống ngân hàng thiếu thanh khoản, mà do các nhà băng truyền thống thiếu công cụ đánh giá rủi ro dựa trên dòng tiền thực tế của các đơn vị kinh doanh quy mô nhỏ.

Từ đây, các giải pháp tài chính nhúng (embedded finance) đã xuất hiện để kết nối dòng vốn đến đúng địa chỉ. Trước khi hợp tác với KiotViet, ngân hàng số Cake đã cùng Tập đoàn MISA triển khai các gói tín dụng số chuyên biệt trên nền tảng kết nối vay vốn MISA Lending. Nền tảng này tích hợp trực tiếp vào các phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử và quản lý bán hàng như meInvoice, MISA eShop hay CukCuk.

Bà Nguyễn Thị Ngoan, Phó tổng giám đốc Tập đoàn MISA. Ảnh: MISA

Thay vì yêu cầu tài sản đảm bảo hay hồ sơ tài chính, hệ thống thu thập và chuẩn hóa dữ liệu giao dịch, dòng tiền và hóa đơn thực tế được hộ kinh doanh đồng ý chia sẻ để làm căn cứ chấm điểm tín dụng bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Nhờ đó, thời gian nộp hồ sơ được rút ngắn và kết quả phê duyệt được trả về nhanh.

Sau 5 năm vận hành, MISA Lending đã kết nối với 16 tổ chức tài chính, phục vụ hơn 400.000 doanh nghiệp và hộ kinh doanh với tổng hạn mức cấp đạt 23.860 tỷ đồng và giá trị giải ngân lũy kế vượt 40.090 tỷ đồng.

Tỷ lệ hồ sơ vay vốn thành công đạt 36,2%, cao gấp 10 lần so với kênh vay tín chấp truyền thống, trong đó ngân hàng số Cake là một trong những đối tác có tỷ lệ giải ngân thành công cao hàng đầu.

Bà Nguyễn Thị Ngoan, Phó tổng giám đốc Tập đoàn MISA cho hay: "SME và hộ kinh doanh là phân khúc có nhu cầu vốn thật và thường xuyên, nhưng lại cực kỳ nhạy cảm với yếu tố thời gian. Một khoản vốn nếu đến chậm đôi khi đồng nghĩa với việc cơ hội kinh doanh của họ đã trôi qua".

Theo bà Ngoan, cách tiếp cận của các fintech hiện nay không phải là đề xuất các ngân hàng hạ chuẩn tín dụng để tăng giải ngân, mà là tập trung nâng cao chất lượng dữ liệu và ứng dụng AI để phân tích các chỉ số vận hành liên tục, giúp ngân hàng có thêm cơ sở thực tế để ra quyết định cấp vốn chính xác.