Hộ kinh doanh lo bị truy thu khi chuyển sang kê khai thuế, cơ quan thuế nói gì?
Trong giai đoạn đầu tiên của phương thức kê khai thuế đối với hộ kinh doanh, trọng tâm của cơ quan thuế không phải là vấn đề kiểm tra, xử phạt mà là tập trung hỗ trợ thực chất, để hộ kinh doanh có thể thực hiện đúng ngay từ kỳ kê khai đầu tiên.
Đây là khẳng định của Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành tại hội thảo “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững” tổ chức chiều nay (12/3).
Hội thảo được truyền hình trực tiếp và kết nối đến 34 điểm cầu Thuế tỉnh/thành phố và 350 Thuế cơ sở trên toàn quốc, với sự tham gia theo dõi của hàng trăm cán bộ thuế, hàng nghìn hộ kinh doanh trên gần 400 điểm cầu.
Ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế phát biểu tại hội thảo
Phát biểu tại hội thảo, ông Mai Xuân Thành cho biết, việc chuyển đổi phương thức quản lý thuế đối với hộ kinh doanh từ thuế khoán sang kê khai là một cải cách quan trọng, được thực hiện theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
Đáng chú ý, Cục trưởng Cục Thuế nhấn mạnh, cơ quan thuế luôn ưu tiên hỗ trợ để các hộ kinh doanh thực hiện đúng quy định và hạn chế tối đa những sai sót. Trong giai đoạn đầu tiên của phương thức kê khai đối với hộ kinh doanh, trọng tâm của cơ quan thuế không phải là vấn đề kiểm tra, xử phạt mà là tập trung vào để hỗ trợ thực chất, để hộ kinh doanh có thể thực hiện đúng ngay từ kỳ kê khai đầu tiên.
Bên cạnh đó, ngành thuế cam kết tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đồng thời cung cấp miễn phí các tiện ích, dịch vụ thuế điện tử phục vụ hộ kinh doanh.
"Mục tiêu là giúp bà con thực hiện kê khai, nộp thuế điện tử thuận tiện hơn với thao tác đơn giản, dễ làm, dễ nhớ, giảm chi phí tuân thủ, giảm áp lực khi thực hiện nghĩa vụ theo phương thức thuế mới", Cục trưởng Cục Thuế nhấn mạnh.
Toàn cảnh hội thảo
Theo Cục trưởng Mai Xuân Thành, trong thời gian tới, hệ thống công nghệ sẽ tiếp tục được nâng cấp theo hướng thông minh, thân thiện và hỗ trợ tốt hơn cho các hộ. Ví dụ như: đưa vào các ứng dụng gợi ý sẵn thông tin tờ khai; nhắc hạn kê khai; hỗ trợ trích nộp tiền từ tài khoản khi có sự đồng ý của người nộp thuế; cảnh báo sớm các sai sót để hộ có thể kịp thời điều chỉnh.
Ngoài ra, ngành thuế sẽ tiếp tục chuẩn hóa và đa dạng hóa các giải pháp hướng dẫn hỗ trợ. Cụ thể, cơ quan thuế sẽ cung cấp bộ tài liệu sổ tay hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ thuế dành riêng cho hộ theo hướng dễ hiểu, dễ thực hiện; đăng tải các clip hướng dẫn theo tình huống; xây dựng bộ câu hỏi đáp ngắn gọn, tài liệu cầm tay chỉ việc. Đồng thời, cập nhật thường xuyên thông tin trên các kênh chính thống để bà con dễ tra cứu, dễ đối chiếu và dễ thực hiện.
Chuyển sang kê khai thuế: Cần cơ chế rõ ràng để hộ kinh doanh yên tâm
Từ thực tế thời gian qua, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội tư vấn thuế Việt Nam (VTCA) cho biết, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có những lo lắng khi năm 2025 về trước áp dụng thuế khoán, chưa kê khai đầy đủ mức doanh thu. Khi chuyển sang phương pháp kê khai từ 1/1/2026, có bị truy thu các khoản thuế hay xử phạt hay không? Mặc dù Nghị định 68, Thông tư 18 và công văn của cơ quan thuế đều khẳng định không truy thu, nhưng nhiều người vẫn lo lắng.
Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội tư vấn thuế Việt Nam (VTCA)
Bà Nguyễn Thị Cúc nêu ví dụ, tại Hưng Yên, có hộ kinh doanh nói thẳng rằng doanh thu thực tế của họ là 80 tỷ đồng nhưng đang khai thuế 3 tỷ đồng. Bây giờ họ không muốn trốn thuế, muốn khai đúng lên 100 tỷ đồng nhưng lại sợ bị truy thu các năm trước, có thể lên tới 5-7 năm. Nếu nỗi sợ đó tồn tại, họ sẽ chỉ khai tăng nhẹ lên 7 tỷ hoặc 10 tỷ, chứ không dám khai đúng. Như vậy, tình trạng giấu doanh thu sẽ tiếp tục tồn tại.
Theo Chủ tịch VTCA, ở thời điểm chuyển đổi này, cần có cách tiếp cận linh hoạt: Với những trường hợp không buôn lậu, không sản xuất hàng giả, không gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, thì nên khuyến khích họ kê khai trung thực từ bây giờ, chấp nhận bỏ qua một số sai sót trước đây để tạo điểm dừng, giúp hệ thống trở nên minh bạch hơn.
Vị chuyên gia cũng cho hay, hiện nay vẫn có một nỗi lo khác, cơ quan thuế nói không truy thu, trừ trường hợp gian lận, trốn thuế, nhưng khái niệm này khi áp dụng giữa các cơ quan khác nhau lại có thể khác nhau.
"Ví dụ, cơ quan quản lý thị trường có thể xác định hàng hóa là hàng giả, hàng nhái, đặc biệt tại một số chợ như Ninh Hiệp, nhiều mặt hàng gắn nhãn thương hiệu nước ngoài nhưng thực chất là hàng nhái. Khi đó, các cơ quan như quản lý thị trường hoặc cơ quan điều tra có thể xử lý, trong khi cơ quan thuế lại không truy thu", bà Cúc nêu thực tế.
Vì vậy, bà Cúc đề nghị, cần có hướng dẫn thống nhất giữa các cơ quan chức năng, có thể dưới dạng thông tư liên bộ, để xác định rõ trường hợp nào được miễn truy thu, trường hợp nào phải xử lý. Đồng thời, trong quá trình triển khai thực hiện các văn bản pháp quy, cần có sự trao đổi thống nhất giữa cơ quan thuế và các cơ quan quản lý chức năng trong nguyên tắc xử lý vi phạm và giải quyết vụ việc trong hoạt động kinh doanh, không được áp dụng hồi tố quy định pháp luật để xử lý bất lợi cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Có như vậy, các hộ kinh doanh mới yên tâm.
Chủ tịch VTCA cũng nhấn mạnh, các hộ kinh doanh cần nhận thức rõ nghĩa vụ và trách nhiệm của mình: “Làm giàu hợp pháp là điều rất đáng trân trọng: giàu cho gia đình, cho dòng họ và cho đất nước. Nhưng nếu trốn thuế thì từ niềm tự hào đó có thể dẫn đến vòng lao lý”.
