Hồ thủy điện cạn sâu, nhiều nhà máy ở Hà Tĩnh chỉ phát điện giờ cao điểm

Vào lúc 9h sáng nay (21/5), mực nước hồ chứa của Nhà máy Thủy điện Hố Hô (xã Phúc Trạch) đạt cao trình 63,95m, thấp hơn 5,8m so với cùng kỳ năm 2025. Mực nước xuống thấp khiến nhà máy không thể vận hành liên tục như trước mà phải tính toán kỹ lưỡng từng khung giờ phát điện.

Hiện mỗi ngày, nhà máy chỉ vận hành 5 tiếng, tập trung vào hai khung giờ cao điểm từ 9h30 - 11h30 và từ 17h - 20h. Đây là thời điểm nhu cầu phụ tải trên hệ thống điện tăng mạnh do hoạt động sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt của người dân, doanh nghiệp tăng cao.

Nắng nóng, lượng mưa ít khiến mực nước hồ chứa các nhà máy thủy điện giảm sâu.

Ông Nguyễn Bá Tuấn – Phó Giám đốc Nhà máy Thủy điện Hố Hô cho biết: “Từ đầu năm đến nay, lượng mưa trên lưu vực rất thấp, lưu lượng nước đổ về hồ chứa giảm sâu khiến hoạt động phát điện gặp khó khăn. Trong điều kiện hiện nay, nhà máy ưu tiên vận hành theo lệnh huy động của các cấp điều độ nhằm nâng cao hiệu quả khai thác nguồn nước, đồng thời góp phần ổn định điện áp cho khu vực. Mỗi ngày, đơn vị chỉ phát lên lưới khoảng 50.000 kWh điện. Dù sản lượng giảm nhưng việc tập trung phát điện vào giờ cao điểm có ý nghĩa rất lớn trong việc giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia”.

Không chỉ sản lượng điện suy giảm, doanh thu của doanh nghiệp cũng chịu tác động rõ rệt. Ước tính 5 tháng đầu năm 2026, Nhà máy Thủy điện Hố Hô phát lên lưới gần 8,2 triệu kWh, doanh thu đạt hơn 20,7 tỷ đồng, giảm gần 5,4 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025.

Lãnh đạo Nhà máy Thủy điện Hố Hô kiểm tra công tác vận hành.

“Trước nguy cơ nắng nóng tiếp tục kéo dài, Nhà máy Thủy điện Hố Hô đang triển khai đồng loạt nhiều giải pháp ứng phó. Ngoài việc thường xuyên cập nhật dự báo thời tiết, quan trắc lượng mưa và lưu lượng nước về hồ theo từng thời điểm, nhà máy còn tăng cường kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị nhằm đảm bảo an toàn công trình và tối ưu hiệu suất vận hành.

Đặc biệt, hệ thống cửa van cung cùng nhiều thiết bị kỹ thuật quan trọng đang được sửa chữa, nâng cấp để nâng cao độ khả dụng cho các tổ máy phát điện trong giai đoạn cao điểm mùa khô” – Phó Giám đốc Nhà máy Thủy điện Hố Hô cho biết thêm.

Nhà máy Thủy điện Hố Hô đang sửa chữa cửa van cung và các thiết bị để nâng cao độ khả dụng các tổ máy phát điện.

Nhà máy Thủy điện Hương Sơn và Nhà máy Thủy điện Hương Sơn 2 (xã Sơn Kim 1) cũng đang phải giảm công suất phát điện do mực nước hồ chứa giảm. Hồ chứa Nước Lạnh – nguồn cấp chính cho hai nhà máy hiện ở cao trình 799,94m, cách mực nước chết 1,5m và thấp hơn 1,2m so với cùng kỳ năm 2025. Mực nước hồ chứa xuống thấp nên hai nhà máy chỉ vận hành khoảng 5 tiếng mỗi ngày trong khung giờ cao điểm.

Ông Ngô Xuân Mạnh – Quản đốc Nhà máy Thủy điện Hương Sơn cho hay: “Việc vận hành trong điều kiện nguồn nước suy giảm đòi hỏi sự giám sát nghiêm ngặt về thông số kỹ thuật nhằm hạn chế nguy cơ sự cố. Hiện sản lượng điện trung bình mỗi ngày của Nhà máy Hương Sơn đạt 170.000 kWh, còn Nhà máy Hương Sơn 2 đạt 55.000 kWh. Dù vẫn duy trì phát điện thương mại, nhưng hiệu quả khai thác đã giảm đáng kể so với những năm có điều kiện thủy văn thuận lợi. Chúng tôi phải tính toán rất kỹ "bài toán" vận hành để vừa đảm bảo phát điện, vừa duy trì mực nước tối thiểu cho hồ chứa. Nếu khai thác quá mức trong thời điểm hiện tại, nguy cơ thiếu nước nghiêm trọng vào cao điểm mùa khô là rất lớn”.

Theo thống kê, 5 tháng đầu năm nay, tổng sản lượng điện của Nhà máy Thủy điện Hương Sơn và Nhà máy Thủy điện Hương Sơn 2 đạt khoảng 39 triệu kWh, doanh thu gần 80 tỷ đồng, thấp hơn so với cùng kỳ năm 2025.

Các kỹ sư kiểm tra thiết bị vận hành tại Nhà máy Thủy điện Hương Sơn 2.

Thời điểm này, các nhà máy thủy điện như: Vũ Quang, Đá Hàn, Kẻ Gỗ… cũng khá chật vật về nguồn nước. Các đơn vị hiện chủ yếu phát điện cầm chừng trong giờ cao điểm để tối ưu hiệu quả nguồn nước còn lại.

Theo ngành chuyên môn, áp lực đối với hệ thống điện trong mùa hè năm nay là rất lớn. Bên cạnh nhu cầu sử dụng điện sinh hoạt tăng đột biến do nắng nóng, nhiều doanh nghiệp cũng đang đẩy mạnh sản xuất để hoàn thành kế hoạch quý II/2026, kéo theo phụ tải điện tăng nhanh trên diện rộng. Để giảm tải áp lực cho lưới điện, nhất là trong các khung giờ cao điểm, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, các nhà máy thủy điện đã chủ động các phương án kỹ thuật, phối hợp chặt chẽ với đơn vị liên quan nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất điện.

Hiện các nhà máy thủy điện ưu tiên phát điện vào các khung giờ cao điểm.

Theo ông Trần Văn Nhường – Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng (Sở Công thương), toàn tỉnh hiện có 7 nhà máy thủy điện đang vận hành với tổng công suất 88,1MW. Sản lượng điện dự kiến phát lên lưới trong năm 2026 đạt khoảng 280 triệu kWh.

Việc vận hành trong điều kiện thủy văn bất lợi đang đặt ra nhiều thách thức cho các đơn vị khai thác. Vì vậy, các nhà máy cần thường xuyên cập nhật dự báo khí tượng thủy văn, bám sát diễn biến nguồn nước thực tế để kịp thời điều chỉnh phương án vận hành phù hợp. Quan trọng nhất là các đơn vị phải đảm bảo vận hành an toàn hồ đập, ổn định tổ máy và khai thác hiệu quả nguồn nước hiện có. Đây không chỉ là bài toán kinh tế của doanh nghiệp mà còn liên quan trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn cao điểm nắng nóng.