Hỗ trợ đầu tư gắn với kết quả được kiểm chứng, công khai minh bạch

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung tại Điều 17a nguyên tắc công khai những thông tin tối thiểu về đối tượng nhận hỗ trợ, mục tiêu, số kinh phí và kết quả thực hiện.

Kiểm chứng kết quả đầu ra, thu hồi tương xứng với mức độ vi phạm

Qua nghiên cứu dự thảo Luật ngày 30/10 và Báo cáo tiếp thu, giải trình số 893 của Bộ Tài chính, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga góp ý hai vấn đề nhằm bảo đảm chính sách thu hút đầu tư tạo được lợi ích lan tỏa thực chất, đồng thời sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước.

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (TP. Hải Phòng) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Về kiểm chứng kết quả và xử lý việc không hoàn thành cam kết khi hưởng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt tại Điều 17, đại biểu tán thành việc cơ quan soạn thảo đã làm rõ cơ chế hỗ trợ sau, trách nhiệm chứng minh điều kiện hưởng hỗ trợ, đánh giá hồ sơ và giám sát thực hiện. Điểm c khoản 4 cũng đã chuyển từ “xem xét thu hồi” sang “thu hồi” khi nhà đầu tư không đáp ứng tiêu chí, điều kiện hoặc không thực hiện đầy đủ cam kết. Tuy nhiên, để cơ chế này được áp dụng thống nhất, đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện hai nội dung.

Thứ nhất, cần xác định rõ kết quả đầu ra, thời điểm kiểm chứng và trách nhiệm xác nhận đối với từng nhóm cam kết. Theo đại biểu, dự thảo đã quy định hỗ trợ trên cơ sở kết quả thực hiện cam kết và giao Chính phủ quy định chi tiết. Vấn đề đặt ra là khi quyết định hỗ trợ, các bên phải biết rõ kết quả nào cần đạt, được đánh giá vào thời điểm nào và cơ quan nào chịu trách nhiệm xác nhận.

“Chi phí đào tạo có đủ chứng từ chưa tự chứng minh người lao động đã đạt kỹ năng cam kết. Chi phí tư vấn, cải tiến kỹ thuật đã phát sinh hợp lệ chưa tự chứng minh doanh nghiệp trong nước đã nâng được năng lực sản xuất. Đối với chuyển giao công nghệ, kết quả cần được đánh giá qua khả năng tiếp nhận, khai thác và sử dụng của bên nhận”, đại biểu phân tích.

Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ trong nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết Điều 17 việc xác định kết quả đầu ra, phương pháp, thời điểm kiểm chứng và chủ thể xác nhận theo từng loại hình hỗ trợ. Những yêu cầu này phải được xác định trong hồ sơ làm căn cứ quyết định hỗ trợ, giúp doanh nghiệp dự báo được nghĩa vụ và cơ quan thực hiện có căn cứ đánh giá thống nhất.

Đối với hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng tại điểm đ khoản 6, đại biểu đề nghị ưu tiên kiểm chứng những kết quả thuộc phạm vi cam kết như năng lực đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm định, thiết kế, quản trị. Theo đại biểu, việc có được hợp đồng cung ứng còn phụ thuộc thị trường và quyết định của bên mua, nên cần phân biệt kết quả nâng cao năng lực với kết quả thương mại tiếp theo.

Thứ hai, cần phân biệt điều kiện bắt buộc để hưởng chính sách với chỉ tiêu cam kết có thể thực hiện theo giai đoạn, hạng mục. Đại biểu cho biết, điểm c khoản 4 quy định thu hồi khi nhà đầu tư “không thực hiện đầy đủ cam kết”, trong khi Báo cáo giải trình nêu mức hỗ trợ được xác định tương ứng với chi phí thực tế và mức độ đáp ứng điều kiện. Vì vậy, cần làm rõ nguyên tắc xác định phạm vi thu hồi.

“Nếu không đáp ứng điều kiện bắt buộc để hưởng chính sách thì phải thu hồi khoản đã hưởng không đúng. Nhưng đối với chỉ tiêu có thể tách riêng theo giai đoạn, hạng mục, cần xác định khoản hỗ trợ tương ứng bị điều chỉnh, thu hồi; tránh việc không hoàn thành một chỉ tiêu dẫn đến thu hồi cả khoản hỗ trợ cho những hạng mục độc lập đã thực hiện đúng”, đại biểu nêu rõ.

Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc phân biệt này ngay tại khoản 4, giao Chính phủ quy định cách xác định cụ thể; trường hợp kê khai gian dối phải được xử lý nghiêm. Theo đại biểu, quy định rõ vừa bảo vệ ngân sách, vừa hạn chế cách áp dụng tùy nghi, tạo sự yên tâm cho nhà đầu tư thực hiện đúng cam kết.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận sáng 2/11. Ảnh: Hồ Long

Cạnh tranh thu hút đầu tư bằng chất lượng, công khai kinh phí hỗ trợ

Về kiểm soát cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các địa phương và công khai kinh phí hỗ trợ, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng Điều 17a sau thảo luận Tổ đã được chỉnh lý, giới hạn rõ phạm vi hỗ trợ đào tạo lao động từ ngân sách địa phương, có mức trần chung và yêu cầu phù hợp khả năng cân đối ngân sách.

Đối với định hướng thu hút đầu tư tại Điều 49 và Điều 49a, đại biểu đề nghị gắn yêu cầu liên kết vùng với trách nhiệm theo dõi, đánh giá cụ thể; giao cơ quan đầu mối tổng hợp chính sách hỗ trợ của địa phương, đánh giá tác động liên vùng và kịp thời kiến nghị xử lý chính sách hoặc cách thực hiện không phù hợp.

“Hiệu quả thu hút đầu tư cần được đánh giá cả về chất lượng dự án, hiệu quả sử dụng đất, tài nguyên, ngân sách và đóng góp vào chuỗi giá trị của vùng. Cơ chế này sẽ khuyến khích địa phương cạnh tranh bằng hạ tầng, nhân lực, dịch vụ công và trách nhiệm đồng hành; hạn chế việc chạy theo số dự án, số vốn thu hút về từng địa bàn”, đại biểu nhấn mạnh.

Riêng về hỗ trợ đào tạo từ ngân sách địa phương, đại biểu cho biết, Báo cáo giải trình đã dẫn chiếu yêu cầu công khai theo pháp luật về ngân sách, kiểm toán; đồng thời cho rằng công khai doanh nghiệp và mức hỗ trợ cụ thể có thể ảnh hưởng thông tin kinh doanh và dư địa đàm phán.

Đại biểu đề nghị phân biệt thông tin đang đàm phán với quyết định hỗ trợ đã ban hành và kinh phí đã thực chi. Sau quyết định, vẫn có thể tồn tại thông tin cần bảo vệ, nhưng cần xác định cụ thể phần thông tin đó. Theo đó, đề nghị bổ sung tại Điều 17a nguyên tắc công khai những thông tin tối thiểu về đối tượng nhận hỗ trợ, mục tiêu, số kinh phí và kết quả thực hiện; loại trừ phần thông tin được pháp luật bảo vệ. Đồng thời, bảo đảm cơ quan có thẩm quyền giám sát, kiểm toán được tiếp cận đầy đủ theo quy định; giao Chính phủ quy định nội dung, thời điểm và hình thức công khai, tránh phát sinh báo cáo trùng lặp.

“Công khai phù hợp sẽ giúp kiểm soát hỗ trợ trùng, đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách và tạo cơ sở để các địa phương điều chỉnh chính sách, cùng nâng cao chất lượng thu hút đầu tư”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh.