Hỗ trợ doanh nghiệp cần chuyển từ diện rộng sang hỗ trợ có mục tiêu

Đây là đề xuất của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) khi góp ý Dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV (Dự thảo) do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo.

DNNVV là lực lượng đóng góp quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Ảnh minh họa: TTXVN

Cần xây dựng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp có mục tiêu

VCCI cho biết, tại Điều 5.6 Dự thảo quy định khuyến khích triển khai toàn diện các hoạt động hỗ trợ DNNVV để tạo tác động và kết quả thực chất. Tuy nhiên, về bản chất, hỗ trợ DN không chỉ để giải quyết khó khăn ngắn hạn mà hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh cốt lõi và kiến tạo hệ sinh thái DN bền vững.

Do đó, VCCI kiến nghị, bên cạnh dải chính sách hỗ trợ diện rộng, cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu, cân nhắc bổ sung cơ chế “hỗ trợ có mục tiêu”, tập trung nguồn lực vào các đối tượng trọng điểm. Cơ chế này sẽ giúp tập trung nguồn lực công, tránh phân tán.

Theo cơ chế này, Nhà nước sẽ lựa chọn các DNNVV có tiềm năng phát triển bứt phá (như DNNVV có khả năng chuyển đổi thành DN lớn hoặc DNNVV hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao) phù hợp với mục tiêu của từng chương trình trọng điểm.

Khi đó, DN được ưu tiên tiếp cận đồng bộ cả chính sách hỗ trợ chung và các gói hỗ trợ được thiết kế riêng theo nhu cầu thực tế. Đồng thời, DN phải cam kết đạt được các chỉ tiêu tăng trưởng và phát triển cụ thể do Nhà nước đề ra.

Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi các nguồn lực

Khả năng tiếp cận các nguồn lực như tín dụng, mặt bằng sản xuất luôn là yếu tố rất quan trọng đối với hoạt động và sự phát triển của DN.

Tại Điều 8 Dự thảo quy định Nhà nước khuyến khích các tổ chức tín dụng, tài chính phát triển sản phẩm tín dụng, công cụ tài chính phù hợp với DNNVV. Tuy nhiên, theo VCCI, cụm từ “khuyến khích” mang tính định hướng chung, thiếu các chế tài hoặc chính sách đòn bẩy cụ thể để điều hướng dòng vốn thực sự chảy vào khu vực DNNVV. 

Thực tế, nhu cầu tiếp cận vốn của DNNVV là vô cùng nhiều, nhưng các sản phẩm, công cụ tài chính còn chưa đa dạng và phù hợp với khả năng của các DN này. Bên cạnh lý do chung về thị trường tài chính, một lý do khác là lĩnh vực cho vay kinh doanh với DNNVV chưa thực sự là một lĩnh vực cho vay hấp dẫn như các lĩnh vực kinh doanh khác mà các tổ chức tín dụng, tài chính hiện đang kinh doanh. 

Vì vậy, để hỗ trợ DNNVV tiếp cận tín dụng, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc chính sách khuyến khích tài chính cụ thể, chẳng hạn như ưu đãi nguồn vốn tái cấp vốn hoặc có cơ chế và nguồn tín dụng ưu tiên, ổn định, với mức giá vốn và thời hạn đủ để DN dự báo được chi phí trong suốt chu kỳ đơn hàng.

Về thẩm định tín dụng, cần đi theo hướng căn cứ vào dòng tiền hạch toán, hợp đồng và đơn hàng, chất lượng khách hàng, khoản phải thu và lịch sử tuân thủ, thay vì chỉ dựa vào bất động sản thế chấp; hoàn thiện cơ chế định giá và nhận bảo đảm đối với máy móc thiết bị, hàng tồn kho, nguyên vật liệu và khoản phải thu. Đồng thời phát triển mạnh tài trợ chuỗi cung ứng và tài trợ theo hợp đồng cho DN nằm trong chuỗi của các tập đoàn lớn.

Khi có các định hướng rõ ràng, các tổ chức tín dụng sẽ chủ động thiết kế các sản phẩm tài chính đa dạng, linh hoạt phù hợp với đặc thù của DNNVV.

Đối với vấn đề hỗ trợ mặt bằng sản xuất, Điều 10 Dự thảo đưa ra các giải pháp hỗ trợ giúp DNNVV tiếp cận mặt bằng sản xuất chính thức. Tuy nhiên, theo VCCI, để chính sách đi vào cuộc sống, việc đánh giá tác động và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên liên quan, đặc biệt là các chủ thể cung cấp mặt bằng cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

VCCI chỉ rõ, một bất cập lớn tại Điều 10.5 Dự thảo là quy định bắt buộc các khu, cụm công nghiệp mới thành lập (dù không nhận hỗ trợ ngân sách) vẫn phải dành không gian cho DNNVV thuê trong vòng 2 năm. Quy định này can thiệp sâu vào quyền tự do kinh doanh và phá vỡ phương án tài chính của nhà đầu tư hạ tầng - những đơn vị phải tự bỏ vốn và tự chịu trách nhiệm về hiệu quả đầu tư. Do đó, việc bỏ quy định mang tính áp đặt này là cần thiết để bảo vệ tính thượng tôn pháp luật và môi trường đầu tư.

Mặt khác, đối với cơ chế hỗ trợ tiền thuê đất tại Điều 10.6, quy định chủ đầu tư giảm giá thuê rồi xin Nhà nước hoàn trả từ ngân sách sẽ phát sinh nguy cơ thủ tục hành chính kéo dài, đọng vốn của nhà đầu tư. Thay vì thủ tục xin - cho phức tạp, VCCI đề xuất phương án cho phép chủ đầu tư khấu trừ trực tiếp khoản tiền hỗ trợ này vào các nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, như thuế đất hoặc thuế thu nhập DN phải nộp.

Đối với quỹ nhà, đất công chưa sử dụng, do đặc thù không gian kiến trúc công sở thường quá lớn hoặc không phù hợp với dây chuyền sản xuất, việc cho phép các tổ chức/DN tư nhân thuê lại để cải tạo thành không gian làm việc chung dành cho DNNVV sẽ là hướng đi tối ưu. Đồng thời, việc công khai quỹ đất công cần được cập nhật liên tục ngay khi có biến động, thay vì định kỳ mỗi năm một lần, giúp DN nắm bắt kịp thời cơ hội đầu tư./.