Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa: Bảo đảm cơ chế thiết thực, hiệu quả, phù hợp

Hỗ trợ DN nâng cao năng lực tuân thủ, phòng ngừa và kiểm soát rủi ro pháp lý

Trình bày dự thảo tờ trình dự án Luật tại phiên họp, đại diện Bộ Tài chính cho biết, dự thảo Luật gồm 5 chương với 35 điều; quy định về nguyên tắc, nội dung, nguồn lực hỗ trợ DNNVV; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan đến hỗ trợ DNNVV.

Dự thảo Luật sửa đổi, hoàn thiện một số nội dung. Trong đó, về tiêu chí xác định DNNVV, dự thảo Luật sửa đổi theo hướng không quy định về số lao động tham gia bảo hiểm xã hội, thay vào đó quy định số lao động bình quân năm; đồng thời nâng mức trần xác định đối với các tiêu chí về lao động, tổng doanh thu và tổng nguồn vốn phù hợp với bản chất của DNNVV, dễ áp dụng, có khả năng đối chiếu dựa trên cơ sở dữ liệu về đăng ký DN, thuế, bảo hiểm và phù hợp với thông lệ quốc tế. Cụ thể, nâng ngưỡng lao động bình quân năm lên không quá 300 người; nâng ngưỡng tổng doanh thu 400 tỷ đồng và tổng nguồn vốn 150 tỷ đồng.

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về nguyên tắc hỗ trợ DNNVV hướng nhấn mạnh công khai, minh bạch, chuyển đổi số, hỗ trợ có trọng tâm, có thời hạn, gắn với kết quả đầu ra và trách nhiệm của đơn vị triển khai.

Trong đó, bổ sung nguyên tắc ứng dụng triệt để chuyển đổi số, dữ liệu số trong hoạt động hỗ trợ; đẩy mạnh chia sẻ, khai thác dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong hoạt động hỗ trợ DNNVV; đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính, giấy tờ, hồ sơ trong công tác hỗ trợ DN; đẩy mạnh phân bổ ngân sách nhà nước hỗ trợ theo kết quả đầu ra; đổi mới phương thức hỗ trợ thông qua phiếu hỗ trợ DNNVV để DN lựa chọn dịch vụ phù hợp với nhu cầu; ưu tiên hỗ trợ theo lộ trình nâng cập DN để khuyến khích DN quy mô siêu nhỏ chuyển lên quy mô nhỏ, quy mô nhỏ chuyển lên quy mô vừa, quy mô vừa chuyển lên quy mô lớn.

Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung quy định về hỗ trợ pháp lý tại Điều 15 để quy định tập trung các nội dung hỗ trợ nâng cao năng lực tuân thủ, phòng ngừa và kiểm soát rủi ro pháp lý cho DNNVV; bao gồm cung cấp thông tin pháp luật, đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, tư vấn pháp luật và các tư vấn pháp lý khác trên cơ sở nhu cầu của DNNVV. Đồng thời, dự thảo bổ sung Nhà nước xây dựng, quản lý, cập nhật, vận hành Cổng thông tin, hệ thống hỗ trợ pháp lý số và cung cấp nền tảng số dùng chung để hỗ trợ pháp lý cho DNNVV.

Đảm bảo không làm phát sinh thủ tục, giấy phép con khi hỗ trợ

Phát biểu tại phiên họp, ý kiến các thành viên Hội đồng thẩm định bày tỏ tán thành với việc sửa đổi Luật Hỗ trợ DNNVV nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đối với công tác phát triển kinh tế tư nhân, đặc biệt là hỗ trợ DNNVV; đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập của các quy định hiện hành, bảo đảm cơ chế hỗ trợ DNNVV thiết thực, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Đại diện Hiệp hội DNNVV đề nghị bổ sung nguyên tắc việc hỗ trợ DNNVV phải bảo đảm đơn giản, dễ tiếp cận, không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, giấy phép con, chi phí tuân thủ không cần thiết; ưu tiên hỗ trợ theo nhu cầu thực tế, quy mô, ngành nghề, mức độ sẵn sàng và khả năng hấp thụ của DN.

“Một chính sách hỗ trợ tốt nhưng thủ tục phức tạp thì DN nhỏ không tiếp cận được. DNNVV không thiếu nhu cầu, nhưng thiếu thời gian, nhân sự chuyên trách và năng lực hồ sơ. Thực tế cho thấy nhiều chương trình hỗ trợ có nhưng DN không biết, biết nhưng không đủ hồ sơ, đủ hồ sơ nhưng không đủ kiên nhẫn theo đuổi. Vì vậy, nguyên tắc của Luật phải đặt ra yêu cầu rõ hỗ trợ không được biến thành một loại thủ tục hành chính mới”, Hiệp hội DNNVV chỉ ra.

Nêu một trong những nỗi lo lớn nhất của hộ kinh doanh khi lên DN là kế toán, Hiệp hội đề nghị quy định DN siêu nhỏ, DN nhỏ mới thành lập và DN chuyển đổi từ hộ kinh doanh được áp dụng chế độ kế toán đơn giản, phù hợp với quy mô, ngành nghề, phương thức kinh doanh; được Nhà nước hỗ trợ phần mềm kế toán dùng chung, mẫu biểu báo cáo đơn giản, hướng dẫn điện tử và dịch vụ hỗ trợ kế toán trong thời gian đầu.

Đề cập đến quy định về cơ chế liên thông dữ liệu và quản lý rủi ro khi “hậu kiểm”, đại diện Bộ Công an cho rằng, dự thảo Luật đề xuất áp dụng cơ chế liên thông dữ liệu tự động và chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” khi cấp phiếu hỗ trợ DNNVV là cần thiết để giảm thủ tục cho DN. Tuy nhiên, nếu thiếu cơ chế chia sẻ thông tin theo thời gian thực, các đối tượng xấu có thể lợi dụng kẽ hở để sử dụng giấy tờ giả, hồ sơ ảo nhằm trục lợi các gói tài trợ.

Do đó, đại diện Bộ Công an đề nghị, ngoài việc liên thông dữ liệu giữa Thuế và bảo hiểm xã hội (BHXH), cần tích hợp, chia sẻ dữ liệu với Hệ thống định danh và xác thực điện tử (VNeID/Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư) để xác thực chính xác danh tính người đại diện theo pháp luật của DNNVV. Đồng thời, quy định rõ cơ chế phối hợp thông tin giữa cơ quan hỗ trợ và cơ quan Công an để kịp thời phát hiện, xử lý các dấu hiệu lừa đảo, trục lợi chính sách ngay trong quá trình “hậu kiểm”.

Dưới góc độ an ninh trật tự, tình trạng trốn đóng, nợ đọng BHXH kéo dài không chỉ xâm phạm quyền lợi người lao động mà còn là mầm mống gây ra các vụ đình công, lãn công, khiếu kiện đông người gây mất an ninh, trật tự tại địa phương. Vì vậy, cùng với việc xây dựng quy trình tra cứu liên thông thời gian thực, đại diện Bộ Công an cũng đề xuất bổ sung vào dự thảo Luật quy định không xem xét hỗ trợ đối với các DN đang trong quá trình bị thanh tra, khởi tố hoặc có hành vi cố ý vi phạm nghiêm trọng pháp luật về lao động, ΒΗΧΗ.

PGS Dương Đăng Huệ - Phó Chủ tịch Hiệp hội Pháp chế DN Việt Nam đề nghị cần xác định rõ đây là luật khung hay luật chi tiết, cụ thể vì điều này sẽ quyết định các vấn đề có liên quan. Tán thành với việc xây dựng Luật theo hướng đây là luật khung, quy định những vấn đề cơ bản nhất liên quan đến việc Nhà nước hỗ trợ các DNNVV, những vấn đề cụ thể sẽ được quy định trong các văn bản chi tiết của Chính phủ nhưng ông Dương Đăng Huệ cũng băn khoăn với việc dự thảo Luật giao Chính phủ quy định chi tiết tới 17/35 điều và đề nghị cần quy định cụ thể một số nội dung trong Luật.

Một số ý kiến đề nghị làm rõ giải pháp căn cơ về nguồn tài chính để thực hiện các chính sách hỗ trợ được quy định tại dự thảo Luật để đảm bảo tính khả thi.

Phát biểu tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương chỉ ra, thời gian qua, Trung ương đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo về phát triển kinh tế tư nhân, tác động đến DNNVV. Cho rằng các DN khi mới thành lập đều là DNNVV trong khi các DN này có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, ông Trần Quốc Phương nhấn mạnh tầm quan trọng và ý nghĩa của Luật nhằm hoàn thiện các chính sách hỗ trợ, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn và mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Kết luận nội dung cuộc họp, trên cơ sở ý kiến của Hội đồng thẩm định, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh, hồ sơ dự án Luật chỉ đủ điều kiện trình Chính phủ xem xét sau khi Cơ quan chủ trì soạn thảo đáp ứng các tiêu chí bao gồm xác định đúng, chính xác và khả thi phạm vi điều chỉnh cùng nội dung liên quan; đảm bảo phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng; đảm bảo phù hợp với các chính sách của dự án Luật đã được Chính phủ thông qua; đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, tính khả thi và nguồn lực tài chính.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án Luật trước khi trình Chính phủ xem xét.