Hỗ trợ nông dân tiêu thụ nông sản mùa nắng hạn

Thu hoạch nông sản “chạy” hạn

Năm nay, mùa khô tại miền Trung đến sớm và khắc nghiệt hơn mọi năm. Tại Quảng Trị, từ cuối tháng 3, những đợt gió Lào khô nóng đã bắt đầu thổi mạnh, vắt kiệt độ ẩm trong đất. Các xã vùng trọng điểm nông nghiệp như Bố Trạch, Phong Nha, những cánh đồng vốn xanh mướt giờ đây chuyển sang màu vàng úa.

Theo thống kê từ ngành Nông nghiệp, tính đến giữa tháng 4, toàn tỉnh có gần 200ha cây trồng cạn bị ảnh hưởng trực tiếp bởi khô hạn. Trong đó, diện tích ngô và lạc, hai loại cây chủ lực vụ đông-xuân chịu thiệt hại nặng nhất với hơn 120ha. Tại nhiều chân ruộng, đất nứt nẻ chân chim, thân cây ngô thấp lùn, lá xoắn lại vì thiếu nước trầm trọng.

Tại xã Phong Nha có 60ha ngô, 35ha lạc cháy lá, héo rũ trên đồng vì khô hạn. Thông thường, phải đến giữa tháng 5 bà con mới bắt đầu thu hoạch rộ, nhưng nắng hạn đến sớm đã làm đảo lộn mọi dự tính. Cây chưa kịp tích lũy tinh bột, chưa đạt độ chắc hạt thì đã cháy khô từ gốc đến ngọn.

Gia đình ông Lê Xuân Hoàn (thôn 1 Phúc Đồng, xã Phong Nha) có hơn 3 sào ngô đang trong giai đoạn làm hạt thì gặp hạn. Đứng bên ruộng ngô lá đã chuyển màu nâu, giòn rụm, ông Hoàn bùi ngùi: “Mọi năm giờ này cây xanh mướt, chỉ chờ đến ngày bẻ bắp. Năm nay nắng quá, nước ở các khe suối cạn sạch, không cách nào tưới được. Nhìn cả vụ chăm sóc sắp mất trắng, tôi mất ăn mất ngủ mấy đêm liền. May mà mấy ngày qua, nhờ xã kết nối, các đơn vị thu mua đã về tận nơi để đặt vấn đề bao tiêu sớm”.

Người dân chắt chiu từng bắp ngô còn sót lại trên cánh đồng khô nứt - Ảnh: P.K

Không chỉ có ngô, những ruộng lạc cũng lâm vào tình cảnh tương tự. Bà Hoàng Thị Đường (thôn 4 Xuân Trạch, xã Phong Nha) chia sẻ, 5 sào lạc của bà dù đã bón phân, làm cỏ kỹ lưỡng nhưng cũng không chịu nổi nhiệt độ ngoài trời có lúc lên tới 40 độ C. Nhờ sự hướng dẫn của cán bộ nông nghiệp xã, gia đình bà đã huy động nhân lực nhổ sớm để bán tươi cho các cơ sở dịch vụ trên địa bàn.

Bà Đường chia sẻ: “Dù nông sản bị ảnh hưởng bởi thời tiết nhưng các đơn vị thu mua không hề ép giá, ngược lại còn thu mua với mức giá ổn định từ 19.000-20.000 đồng/kg lạc tươi, giúp bà con vơi đi nỗi lo thiệt hại”.

Tại các vùng lân cận như Hoàn Lão, Minh Hóa, tình hình cũng không khả quan hơn. Những ruộng ớt, ruộng ngô sinh khối vốn là nguồn thu nhập chính của hàng nghìn hộ dân giờ đây đứng trước nguy cơ khô cháy nếu không có nguồn nước tưới kịp thời.

Áp lực lên vai người nông dân ngày một lớn khi chi phí phân bón, cây giống vụ này tăng cao, trong khi hạn hán ngay trước thềm thu hoạch. Sự lo lắng hiện rõ trên khuôn mặt những người làm nông khi đứng trước những cánh đồng cháy nắng.

Chung tay giải cứu nông sản

Phó Chủ tịch UBND xã Phong Nha Trần Đức Bình cho biết, xã đã thành lập tổ công tác trực tiếp xuống từng thôn nắm bắt thiệt hại. UBND xã đứng ra làm đầu mối kêu gọi các doanh nghiệp, hộ kinh doanh dịch vụ du lịch chung tay tiêu thụ nông sản cho bà con.

“Ngoài việc kết nối, xã còn trích kinh phí từ nguồn thủy lợi phí để hỗ trợ xe vận chuyển, giúp đẩy nhanh tiến độ thu mua trước khi nắng nóng làm khô cháy các diện tích còn lại. Đồng thời, địa phương cũng hỗ trợ kinh phí giúp dân mua máy bơm, kéo ống dẫn nước từ các kênh, hồ thủy lợi về để cứu những diện tích còn khả năng phục hồi”, ông Bình nhấn mạnh.

Tiếp sức cho vùng hạn, Công ty CP Chăn nuôi Dương Gia Quảng Bình đã chủ động thay đổi quy trình chế biến để bao tiêu ngô sinh khối cho bà con. Dù chất lượng ngô chưa đạt độ chín như yêu cầu kỹ thuật thông thường, doanh nghiệp vẫn quyết định thu mua cả thân và bắp non nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người trồng.

Ông Cao Minh Tân, Phó Giám đốc công ty khẳng định: “Chúng tôi ưu tiên thu mua khoảng 7.000 tấn ngô cho vùng hạn với giá từ 1.400-1.600 đồng/kg. Thực tế chất lượng ngô lúc này giảm do cây bị khô, nhưng doanh nghiệp xác định đây là lúc cần chia sẻ lợi ích, giúp bà con có kinh phí tái sản xuất vụ sau”.

Không chỉ các doanh nghiệp lớn, cộng đồng làm du lịch tại Phong Nha-Kẻ Bàng với hơn 200 đơn vị kinh doanh dịch vụ cũng đang chung tay tiếp sức cho nông dân. Thay vì mua hàng từ nơi khác, các chủ cơ sở này ưu tiên nhập lạc tươi của bà con trong vùng với sản lượng 5-7 tạ mỗi ngày.

Anh Đinh Xuân Hậu, chủ cơ sở nghỉ dưỡng Lèn Chùa Ecostay, chia sẻ: “Nhân viên của chúng tôi trực tiếp ra ruộng thu mua lạc cho bà con. Lạc tươi về được chế biến ngay phục vụ du khách. Chúng tôi muốn du khách hiểu rằng, mỗi sản phẩm họ dùng là sự sẻ chia với những nhọc nhằn của nông dân địa phương”.

Về lâu dài, tỉnh cần chỉ đạo ngành Nông nghiệp rà soát lại quy hoạch cây trồng, khuyến khích bà con chuyển đổi sang các loại cây chịu hạn tốt hơn hoặc điều chỉnh lịch thời vụ để tránh nắng nóng đỉnh điểm. Những mô hình liên kết giữa “4 nhà” trong đợt hạn hán này chính là tiền đề để xây dựng một nền nông nghiệp thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu. Việc bao tiêu nông sản kịp thời chính là cách thiết thực nhất để người nông dân có thêm động lực để vượt qua khắc nghiệt, tiếp tục dốc sức cho những cánh đồng ở mùa vụ sau.