Hòa giải giữ bình yên xóm, ấp

Chị Thị Vi - Tổ phó Tổ hòa giải cơ sở ấp Tà Teng, xã Giang Thành tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đến đồng bào Khmer trên địa bàn ấp. Ảnh: DANH THÀNH

Mềm mỏng nhưng kiên trì

Ở ấp Tà Teng, xã Giang Thành, mỗi khi trong xóm xảy ra mâu thuẫn, người dân thường tìm đến tổ hòa giải cơ sở như một địa chỉ quen thuộc. Không cần thủ tục phức tạp, các hòa giải viên nhanh chóng có mặt để lắng nghe, tìm hiểu nguyên nhân và tháo gỡ khúc mắc. Theo chị Thị Vi - Tổ phó Tổ hòa giải cơ sở ấp Tà Teng, người dân ấp sống gần gũi lâu năm nên khi xảy ra xích mích, nếu không giải quyết sớm sẽ dễ mất tình cảm. Vì vậy, tổ luôn đến tận nhà, lắng nghe từng bên, nói chuyện nhẹ nhàng để họ hiểu nhau hơn.

Trong quá trình hoạt động, thành viên của tổ luôn xác định điều quan trọng nhất của hòa giải viên không phải là lý lẽ cứng nhắc mà là sự kiên nhẫn và uy tín cá nhân. Nhiều khi tổ phải gặp riêng từng gia đình nhiều lần, phân tích phải trái, nhắc lại tình nghĩa xóm giềng để các bên tự nguyện tìm tiếng nói chung. “Muốn hòa giải thành công thì trước hết phải để bà con nói hết suy nghĩ của mình. Khi họ cảm thấy được tôn trọng và lắng nghe thì việc phân tích đúng sai mới được bà con dễ tiếp nhận”, chị Vi chia sẻ.

Phần lớn mâu thuẫn phát sinh tại ấp Tà Teng là từ những việc rất đời thường như tranh chấp ranh đất, lối đi chung hoặc va chạm trong sinh hoạt gia đình. Chính vì thế, nhiều vụ việc, tổ phải gặp từng hộ dân nhiều lần, kiên trì phân tích cả tình lẫn lý, nhắc lại nghĩa tình xóm giềng lâu năm. Chính sự gần gũi ấy giúp các bên dần tháo bỏ căng thẳng, tự nguyện tìm tiếng nói chung. Ông Tiên Mây, ngụ ấp Tà Teng cho biết: “Nhờ tổ hòa giải đứng ra phân tích hợp tình, hợp lý, mâu thuẫn giữa gia đình tôi và hàng xóm về lối đi chung đã được giải quyết ổn thỏa. Các cô chú nói chuyện nhẹ nhàng, không thiên vị nên ai cũng thấy thỏa đáng”.

Tại ấp Trà Phọt, xã Giang Thành, nơi biên giới có đông đồng bào Khmer sinh sống, công tác hòa giải được thực hiện linh hoạt, góp phần xử lý kịp thời nhiều vụ việc phát sinh trong đời sống thường ngày. Một vụ việc xảy ra vào dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của hòa giải cơ sở. Sau buổi gặp mặt đầu năm, trong lúc uống rượu, giữa anh T.C và anh T.T phát sinh mâu thuẫn do bất đồng ý kiến dẫn đến lời qua tiếng lại, nguy cơ xảy ra xô xát. Nhận được thông tin, Tổ hòa giải cơ sở ấp Trà Phọt nhanh chóng có mặt, kịp thời trấn an và mời hai bên về nhà văn hóa ấp để trao đổi.

Sau khi được hòa giải viên khuyên nên nhẫn nhịn, đoàn kết trong cộng đồng, hai bên đã nhận ra điều sai, tự nguyện bắt tay giảng hòa, cam kết không tái diễn. Theo ông Lý Văn Khô - Tổ trưởng Tổ hòa giải cơ sở ấp Trà Phọt cho biết, những mâu thuẫn phát sinh sau các cuộc gặp gỡ, tiệc tùng dịp lễ, tết không hiếm gặp ở quê. “Quan trọng là mình đến sớm, nói chuyện nhẹ nhàng để bà con bớt nóng giận. Lúc đó, tổ phải gặp riêng từng người, phân tích đúng sai, đồng thời nhắc nhở giữ tình làng nghĩa xóm, nhất là trong những ngày đầu năm mới”, ông Khô kể.

Lan tỏa hiệu quả

Sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Giang Thành chủ động kiện toàn hoạt động hòa giải ở cơ sở nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Giang Thành đã kiện toàn 18 tổ hòa giải, với 100 thành viên tham gia, bảo đảm phủ kín các ấp, khu dân cư. Năm 2025, các tổ hòa giải cơ sở tiếp nhận 47 vụ việc, chủ yếu liên quan đến tranh chấp đất đai, hôn nhân, gia đình và các vấn đề phát sinh trong sinh hoạt cộng đồng. Các tổ hòa giải thành 40 vụ, đạt 85%. Lãnh đạo Mặt trận xã Giang Thành cho biết, kết quả này cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của hòa giải cơ sở trong việc phòng ngừa khiếu kiện, giữ ổn định tình hình địa phương ngay từ ban đầu.

Theo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có 1.832 tổ hòa giải ở cơ sở, với 11.299 thành viên, trong đó có 1.123 thành viên là cán bộ Mặt trận tham gia trực tiếp. Các tổ hòa giải cơ bản hoạt động đúng theo Luật Hòa giải ở cơ sở và các văn bản hướng dẫn thi hành, từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả giải quyết mâu thuẫn trong Nhân dân. Giai đoạn 2023 - 2025, các tổ hòa giải trên địa bàn tỉnh đã tiếp nhận và đưa ra hòa giải 4.926 vụ việc, trong đó 4.728 vụ hòa giải thành, đạt 95,98%. Nội dung hòa giải chủ yếu liên quan lĩnh vực dân sự, hôn nhân, gia đình và những mâu thuẫn phát sinh trong sinh hoạt cộng đồng dân cư.

Để góp phần đạt được kết quả trên, hằng năm, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh hướng dẫn hệ thống Mặt trận các cấp triển khai thực hiện Luật Hòa giải ở cơ sở gắn với công tác tham gia xây dựng chính quyền và tuyên truyền, phổ biến pháp luật trong Nhân dân. Đồng thời, phối hợp ngành tư pháp tổ chức hội nghị, hội thi, lớp tập huấn nghiệp vụ; tuyên truyền thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở, tài liệu pháp luật và các chuyên trang, chuyên mục trên báo nhằm nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân. Từ đó, hoạt động hòa giải ngày càng đi vào chiều sâu, hiệu quả, giữ gìn sự ổn định và phát triển bền vững từ cơ sở.

DANH THÀNH