Hòa Xá: Nâng cao hiệu quả quản lý đất nông nghiệp công ích

Từ rà soát tổng thể, xử lý dứt điểm các hợp đồng cho thuê không đúng quy định đến tổ chức đấu giá công khai, minh bạch, địa phương từng bước đưa quỹ đất nông nghiệp công ích vào sử dụng đúng pháp luật, mang lại hiệu quả thực chất và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế bền vững.

Rà soát toàn diện, xử lý dứt điểm tồn tại cũ

Ngay sau khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động (ngày 1-7-2025), xã Hòa Xá đã tiến hành rà soát tổng thể quỹ đất nông nghiệp công ích trên địa bàn 8 xã (cũ) hợp nhất thành xã Hòa Xá hiện nay, gồm: Vạn Thái, Hòa Xá, Hòa Nam, Hòa Phú, Phù Lưu, Lưu Hoàng, Hồng Quang, Đội Bình. Kết quả xác định tổng diện tích đất công ích là 351,24ha, tương ứng 1.668 vị trí.

Phiên đấu giá đất nông nghiệp công ích xã Hòa Xá lần thứ nhất (tháng 12-2025). Ảnh: Huy Nguyện

Trên cơ sở đó, trong tháng 12-2025, UBND xã đã tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất nông nghiệp công ích đợt 1 đối với 74,19ha (170 vị trí). Kết quả đấu giá thành công 30,82ha (47 vị trí), đạt tỷ lệ 41,54%, thu về gần 600 triệu đồng cho ngân sách xã/năm.

Tiếp tục rà soát sau lần đấu giá thứ nhất, tính đến đầu tháng 3-2026, UBND xã xác định còn 117 hợp đồng cho thuê thầu đất nông nghiệp công ích do các xã, thôn, hợp tác xã trước đây ký kết không đúng quy định pháp luật.

Cụ thể, xã Vạn Thái (cũ) có 19 hợp đồng (18 hợp đồng đã hết hạn, 1 hợp đồng còn thời hạn); xã Hòa Phú (cũ) có 9 hợp đồng còn thời hạn; xã Đội Bình (cũ) có 89 hợp đồng do UBND xã và các hợp tác xã ký…

Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Hòa Xá Dương Hồng Điệp khẳng định, toàn bộ 117 hợp đồng cho thuê thầu đất nông nghiệp công ích nêu trên đều không được thực hiện thông qua hình thức đấu giá quyền sử dụng đất nông nghiệp theo quy định của pháp luật, vì vậy cần xử lý dứt điểm để lập lại trật tự trong công tác quản lý.

Thực hiện yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương, đầu tháng 3-2026, UBND xã đã ban hành Thông báo số 52/TB-UBND, yêu cầu tổ chức thanh lý đối với các hợp đồng đã hết hạn, đồng thời chấm dứt các hợp đồng còn thời hạn nhưng được ký kết không đúng quy định.

Cùng với đó, các hộ thuê thầu phải di chuyển toàn bộ tài sản trên đất, hoàn trả mặt bằng để bàn giao lại cho UBND xã quản lý. Toàn bộ các nội dung này được ấn định hoàn thành trước ngày 1-4-2026, thể hiện rõ quyết tâm của địa phương trong việc xử lý nghiêm các tồn tại, đưa công tác quản lý đất công ích đi vào nền nếp.

Một trong những diện tích đất nông nghiệp công ích tại xã Hòa Xá được tổ chức đấu giá thành công trong đợt 1 (tháng 12-2025). Ảnh: PV

UBND xã cũng nêu rõ quan điểm, nếu quá thời hạn, các thôn, hợp tác xã không phối hợp thực hiện, chính quyền sẽ đơn phương chấm dứt hợp đồng, lập biên bản vi phạm và xử lý hành chính theo quy định.

Song song với xử lý tồn tại, ngày 17-3-2026, UBND xã ban hành Kế hoạch số 134/KH-UBND tổ chức đấu giá đợt 2 với 53,88ha (136 vị trí), dự kiến triển khai trong tháng 4-2026. Đây được xem là bước đi tiếp theo nhằm đưa toàn bộ quỹ đất công ích vào quản lý thống nhất, công khai, minh bạch.

Tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm hiệu quả sử dụng đất

Nhiều diện tích đất nông nghiệp công ích xã Hòa Xá sau đấu giá đã phát huy hiệu quả. Ảnh: PV

Bên cạnh quyết tâm lập lại kỷ cương trong quản lý đất nông nghiệp công ích, xã Hòa Xá cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn phát sinh trong quá trình xử lý.

Theo Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Hòa Xá Dương Hồng Điệp, nhiều diện tích đất trước đây được xây dựng trang trại với chuồng trại quy mô lớn, nếu phá dỡ toàn bộ để tổ chức đấu giá lại theo đúng quy định có thể ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất. Ngoài ra, một số vị trí nhỏ lẻ, có công trình phụ trợ như nhà bảo vệ, chuồng trại nhỏ… cũng khó thu hút người tham gia đấu giá.

Trước thực tế này, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Xá Phùng Thị Mai Thu khẳng định, địa phương đã chủ động báo cáo, xin ý kiến UBND thành phố và Sở Nông nghiệp và Môi trường để có hướng tháo gỡ phù hợp.

Đối với các công trình quy mô lớn, xã đang chờ hướng dẫn cụ thể để vừa bảo đảm đúng quy định pháp luật, vừa tránh lãng phí nguồn lực xã hội. Với các trường hợp công trình nhỏ lẻ, xã kiên quyết yêu cầu tháo dỡ, hoàn trả mặt bằng để đưa vào quản lý thống nhất.

Riêng một số đề xuất của cơ sở thôn về việc giữ lại ao, hồ trong khu dân cư phục vụ cảnh quan, Phòng Kinh tế đang tổng hợp, tham mưu UBND xã xem xét trên cơ sở hài hòa giữa yêu cầu quản lý và lợi ích cộng đồng.

Quang cảnh phiên đấu giá đất nông nghiệp công ích xã Hòa Xá lần thứ nhất (tháng 12-2025). Ảnh: Huy Nguyện

Theo quy định hiện hành, đất nông nghiệp công ích chưa sử dụng vào các mục đích, như: Xây dựng các công trình văn hóa, thể dục thể thao, vui chơi, giải trí công cộng, y tế, giáo dục, chợ, nghĩa trang và các công trình công cộng khác…, thì UBND cấp xã cho cá nhân tại địa phương thuê để sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản theo hình thức đấu giá. Thời hạn sử dụng đất đối với mỗi lần thuê không quá 10 năm.

Việc xã Hòa Xá quyết liệt rà soát, xử lý các hợp đồng sai phạm, đồng thời tổ chức đấu giá công khai không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn thể hiện rõ tinh thần kỷ luật, kỷ cương của chính quyền địa phương 2 cấp trong quản lý đất đai.

Khi quỹ đất công ích được đưa vào sử dụng đúng quy định, hiệu quả mang lại là đa chiều: Bảo đảm công khai, minh bạch; tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách; phục vụ đầu tư hạ tầng, công trình phúc lợi; đồng thời bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng của người dân trong khai thác, sử dụng đất.

Những chuyển động quyết liệt trong quản lý đất nông nghiệp công ích tại Hòa Xá cho thấy, khi kỷ cương được siết chặt, những tồn tại kéo dài trong quản lý đất đai hoàn toàn có thể được tháo gỡ, qua đó tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững ở cơ sở.

Minh Thúy