Hoàn thiện cơ chế bảo vệ dữ liệu

Dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực chiến lược

Tán thành sự cần thiết ban hành Luật An ninh dữ liệu, ĐBQH Trần Đức Thuận (Nghệ An) nhấn mạnh, dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực chiến lược, gắn trực tiếp với chủ quyền quốc gia, quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế số... Trong bối cảnh nguy cơ xâm nhập, chiếm đoạt, sửa đổi, phá hoại dữ liệu gia tăng, việc xây dựng khuôn khổ pháp lý để phòng ngừa, phát hiện, ứng phó và xử lý các nguy cơ đe dọa an ninh dữ liệu là cần thiết. Đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát dự thảo, bảo đảm tính thống nhất với pháp luật về an ninh mạng, cơ yếu, bảo vệ bí mật nhà nước và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

ĐBQH Trần Đức Thuận (Nghệ An) phát biểu.

Cùng quan tâm đến tính thống nhất của hệ thống pháp luật, ĐBQH Võ Thị Hoài Ngọc (Đồng Tháp) cho rằng, các quy định liên quan đến an ninh dữ liệu hiện nằm ở nhiều văn bản, trong khi yêu cầu bảo vệ dữ liệu ngày càng đa dạng, phức tạp. Việc ban hành Luật An ninh dữ liệu sẽ góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đáp ứng yêu cầu bảo vệ dữ liệu trong suốt vòng đời.

ĐBQH Võ Thị Hoài Ngọc (Đồng Tháp) phát biểu.

Phân tích mối quan hệ giữa Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật An ninh mạng và dự thảo Luật An ninh dữ liệu, đại biểu lưu ý, mặc dù mỗi luật có phạm vi điều chỉnh riêng nhưng trong thực tiễn có nhiều nội dung giao thoa. Một hoạt động xử lý, chia sẻ dữ liệu có thể đồng thời liên quan đến dữ liệu cá nhân, hoạt động quản lý dữ liệu và an ninh của hệ thống thông tin.

Từ đó, đại biểu đề nghị làm rõ ranh giới áp dụng giữa các luật, nhất là phạm vi, nghĩa vụ và trách nhiệm của các chủ thể khi một hoạt động chịu sự điều chỉnh của nhiều quy định pháp luật. Đồng thời, cần có hướng dẫn cụ thể trong quá trình triển khai để cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp thuận lợi thực hiện, tránh phát sinh thủ tục và nghĩa vụ chồng chéo.

Các ĐBQH tỉnh Nghệ An tham dự phiên thảo luận tổ

Góp ý về phân loại cấp độ rủi ro tại các Điều 8, 9 và 10, đại biểu Trần Đức Thuận cơ bản tán thành việc phân chia thành 5 cấp độ gắn với yêu cầu bảo vệ tương ứng. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ các tiêu chí định tính, định lượng để xác định từng cấp độ; thẩm quyền, căn cứ và quy trình điều chỉnh cấp độ rủi ro, kể cả trường hợp một tập dữ liệu có nhiều mục đích sử dụng hoặc mức độ nhạy cảm khác nhau... Đồng thời, cần phân biệt rõ dữ liệu cốt lõi, dữ liệu quan trọng và dữ liệu thông thường, tránh cách hiểu khác nhau hoặc áp dụng biện pháp bảo vệ vượt mức cần thiết.

Các ĐBQH tỉnh Đồng Tháp tham dự phiên thảo luận tổ

Đối với bảo vệ dữ liệu xuyên biên giới tại các Điều 19 và 20, đại biểu đề nghị rà soát điều kiện, thủ tục thẩm định, chấp thuận và các trường hợp hạn chế chuyển dữ liệu, bảo đảm tương xứng với mức độ rủi ro. Những trường hợp liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh và chủ quyền dữ liệu cần được quy định chặt chẽ; đối với hoạt động có rủi ro thấp, nên ưu tiên cơ chế đánh giá sơ bộ và hậu kiểm, hạn chế mở rộng tiền kiểm không cần thiết.

Phân định thẩm quyền, nâng cao trách nhiệm bảo vệ dữ liệu

Góp ý về trách nhiệm quản lý nhà nước tại Điều 26, ĐBQH Lương Đình Hưng (Nghệ An) cơ bản thống nhất việc giao Bộ Công an chủ trì quản lý nhà nước về an ninh dữ liệu. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm quản lý đối với hoạt động dân sự, kinh tế của doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng.

ĐBQH Lương Đình Hưng (Nghệ An) phát biểu.

Theo đại biểu, hoạt động của các doanh nghiệp này có tính chất đặc thù, gắn với yêu cầu kết hợp kinh tế với quốc phòng và có thể thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trong những tình huống nhất định. Vì vậy, cần phân định rõ thẩm quyền giữa Bộ Công an và Bộ Quốc phòng, phù hợp với tính chất dữ liệu và phạm vi quản lý của từng cơ quan, tránh chồng chéo trong tổ chức thực hiện.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Trần Đức Thuận đề nghị xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm chính đối với từng nhiệm vụ, đồng thời bảo đảm cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Quốc phòng và Bộ Công an trong những lĩnh vực có sự giao thoa.

Toàn cảnh phiên thảo luận tổ.

Đại biểu lưu ý, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh có tính đặc thù, có thể thay đổi nhanh theo tình huống thực tế. Vì vậy, các quy định cần tính đến cả tình huống khẩn cấp về quốc phòng, an ninh và tình huống thời chiến, không chỉ điều kiện hoạt động trong thời bình, bảo đảm tính khả thi khi triển khai thực hiện.

Liên quan đến quy định về mật mã an ninh và chuyển đổi mật mã kháng lượng tử tại các Điều 16 và 17, đại biểu cơ bản đồng tình với chủ trương nhưng đề nghị đánh giá kỹ tác động, làm rõ phạm vi áp dụng và trách nhiệm của các cơ quan liên quan, bảo đảm thống nhất với pháp luật về an ninh mạng, cơ yếu và bảo vệ bí mật nhà nước.

Góp ý về bảo vệ an ninh dữ liệu theo vòng đời tại Điều 9, ĐBQH Phan Thị Nguyệt Thu (Nghệ An) đề nghị bổ sung các tiêu chuẩn, điều kiện bảo mật trong quá trình thu thập, lưu trữ, sử dụng và chia sẻ dữ liệu của người dân; đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong hoạt động chia sẻ dữ liệu và khi để xảy ra lộ, lọt thông tin cá nhân.

ĐBQH Phan Thị Nguyệt Thu (Nghệ An) phát biểu.

Đối với biện pháp phong tỏa dữ liệu khẩn cấp tại điểm a khoản 2 Điều 23, đại biểu tán thành việc áp dụng nhằm ngăn chặn hành vi sửa đổi, xóa, sao chép, di chuyển hoặc tiêu hủy dữ liệu... Tuy nhiên, cần quy định cụ thể nghĩa vụ chấp hành yêu cầu phong tỏa, thời hạn thực hiện, điều kiện bảo đảm về hạ tầng kỹ thuật và trách nhiệm phối hợp của các cơ quan, tổ chức liên quan.

Theo đại biểu, việc phong tỏa dữ liệu khẩn cấp phải được triển khai kịp thời, tránh nguy cơ dữ liệu bị mất, thay đổi hoặc tẩy xóa trước khi cơ quan có thẩm quyền thực hiện các biện pháp bảo vệ.

Quan tâm đến việc kiểm soát quyền hạn trong hoạt động bảo vệ an ninh dữ liệu, đại biểu Võ Thị Hoài Ngọc góp ý về khoản 3 Điều 6 quy định hành vi bị nghiêm cấm là lợi dụng hoạt động bảo vệ an ninh dữ liệu để truy cập, thu thập, khai thác, sử dụng dữ liệu trái pháp luật nhằm trục lợi.

Toàn cảnh phiên thảo luận tổ.

Đại biểu cho rằng, quy định này có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng ngừa hành vi lợi dụng nhiệm vụ, quyền hạn để xâm phạm dữ liệu của tổ chức, cá nhân. Vì vậy, cần làm rõ chế tài, cơ chế giám sát, tiếp nhận và xử lý khiếu nại đối với hành vi vi phạm, kể cả trường hợp chủ thể vi phạm là cơ quan, người thực thi công vụ.

Theo đại biểu, việc phân định rõ trách nhiệm và hoàn thiện cơ chế kiểm soát, xử lý vi phạm sẽ góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, tạo môi trường an toàn, thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động và phát triển trong nền kinh tế số.