Hoàn thiện cơ chế lựa chọn nhà thầu cung cấp thuốc, hóa chất, thiết bị y tế

Ông Phan Văn Mãi báo cáo trước Quốc hội (Ảnh: Quang Vinh)

Chuyển trọng tâm từ quản lý quá trình sang quản lý chất lượng, sản phẩm đầu ra

Ngày 23/10, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi).

Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi).

Theo báo cáo của Chính phủ, việc xây dựng dự án Luật nhằm tiếp tục hoàn thiện pháp luật về đấu thầu nhằm thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương, giải pháp đã được xác định trong các văn kiện, nghị quyết của Đảng, Nhà nước; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Đổi mới phương thức quản lý hoạt động đấu thầu, chuyển trọng tâm từ quản lý quá trình sang quản lý chất lượng, hiệu quả và kết quả, sản phẩm đầu ra.

Bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; xây dựng Luật theo hướng luật khung, quy định các vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, có tính nguyên tắc, ổn định; giao Chính phủ quy định chi tiết các nội dung kỹ thuật, thường xuyên biến động để bảo đảm linh hoạt, phù hợp thực tiễn. Kế thừa các quy định hiện hành đã được thực tiễn kiểm nghiệm, luật hóa những vấn đề đã rõ, nội dung cần sửa đổi, bổ sung phải có quy định rõ ràng, minh bạch.

Dự thảo Luật bao gồm 8 Chương và 59 Điều. Trong đó, bổ sung trường hợp áp dụng hình thức đàm phán giá đối với gói thầu mua thiết bị y tế chỉ có 1 hoặc 2 chủng loại thiết bị y tế đáp ứng được nhu cầu chuyên môn của cơ sở y tế; mua trực tiếp từ chủ sở hữu thiết bị y tế, chủ sở hữu số lưu hành hoặc đại lý được chủ sở hữu số lưu hành ủy quyền trực tiếp đối với cơ sở y tế để sử dụng cho hoạt động của đơn vị mình. Bên cạnh đó, bổ sung nguyên tắc chủ đầu tư, người có thẩm quyền được tự quyết định hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư trong trường hợp gói thầu, dự án đầu tư kinh doanh đáp ứng đồng thời các tiêu chí, điều kiện áp dụng nhiều hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư. Mở rộng trường hợp được áp dụng thủ tục đấu thầu trước đối với gói thầu cần đẩy nhanh tiến độ của dự án nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị và đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án.

Cùng với đó, bổ sung khái niệm mua sắm tập trung; mở rộng phạm vi áp dụng cách thức này đối với tất cả các hình thức lựa chọn nhà thầu khi đáp ứng đầy đủ điều kiện áp dụng của từng hình thức thay vì chỉ giới hạn áp dụng một số hình thức như đàm phán giá, chỉ định thầu và lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt.

Đáng chú ý, dự án Luật hoàn thiện quy định về hành vi bị cấm trong hoạt động lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư theo hướng: bổ sung hành vi dàn xếp, thỏa thuận nâng khống giá gói thầu, dự toán; chia nhỏ dự án, dự toán mua sắm nhằm áp dụng hạn mức chỉ định thầu; làm rõ hành vi thông thầu, gian lận, không bảo đảm công bằng, minh bạch; chỉnh lý quy định về hành vi chuyển nhượng thầu để xác định rõ nội hàm của việc sử dụng nhà thầu phụ bất hợp pháp trên cơ sở xác định trách nhiệm của nhà thầu trong quá trình thực hiện hợp đồng, làm rõ hành vi nhà thầu giao trách nhiệm quản lý của mình theo hợp đồng ký kết với chủ đầu tư cho tổ chức, cá nhân khác.

Hoàn thiện cơ chế giám sát hoạt động đấu thầu theo hướng tăng cường giám sát thường xuyên dựa trên dữ liệu, thống kê, phân tích trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia nhằm kịp thời phát hiện, phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm; bổ sung cơ chế giám sát theo vụ việc, bảo đảm giám sát có trọng tâm, trọng điểm, theo kết quả đầu ra.

Bổ sung hình thức đàm phán cạnh tranh

Cũng tại phiên họp, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đã trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi). Trong đó, thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Đấu thầu nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đơn giản hóa thủ tục, tăng phân cấp, phân quyền, khơi thông nguồn lực cho đầu tư phát triển và bảo đảm đồng bộ với các luật mới được ban hành.

Cơ quan thẩm tra cơ bản thống nhất với việc hợp nhất chào hàng cạnh tranh vào đấu thầu rộng rãi, mua sắm trực tiếp vào chỉ định thầu và bổ sung hình thức đàm phán cạnh tranh. Đề nghị tiếp tục xác định đấu thầu rộng rãi là hình thức chủ yếu để bảo đảm cạnh tranh; quy định rõ điều kiện, giới hạn áp dụng chỉ định thầu, đặt hàng, lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt và chỉ định nhà đầu tư, nhất là tiêu chí về lĩnh vực chiến lược, hạn mức chỉ định thầu, tránh thu hẹp cạnh tranh. Đối với đàm phán cạnh tranh, cần bảo vệ bí mật kinh doanh, quyền sở hữu trí tuệ, có căn cứ kiểm chứng khách quan về giá; đồng thời tăng cường kiểm soát và trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư.

Dự thảo Luật giao Chính phủ quy định chi tiết nhiều nội dung tại 38 điều, trong đó có những nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến cạnh tranh và quyền tham dự thầu, như: quy định trường hợp nhà thầu nước ngoài không phải liên danh, sử dụng nhà thầu phụ trong nước; bổ sung trường hợp chỉ định thầu và các hình thức lựa chọn nhà thầu khác. Uỷ ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định rõ ngay tại Luật các nguyên tắc, điều kiện và giới hạn áp dụng; giao Chính phủ quy định chi tiết trong phạm vi Luật cho phép, không mở rộng các trường hợp hạn chế cạnh tranh bằng văn bản dưới luật.

Bên cạnh đó, đề nghị nâng cao hiệu quả Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trong công khai, chia sẻ dữ liệu và giám sát hoạt động đấu thầu; bảo đảm tính độc lập trong giải quyết kiến nghị. Làm rõ điều kiện đấu thầu trước, cơ chế xử lý khi dự án thay đổi; bảo đảm việc sửa đổi hợp đồng, chuyển nhượng dự án không làm thay đổi các cam kết làm căn cứ lựa chọn. Hoàn thiện cơ chế lựa chọn nhà thầu cung cấp thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, thiết bị y tế, bảo đảm kiểm soát giá, đáp ứng yêu cầu chuyên môn và không làm gián đoạn hoạt động khám bệnh, chữa bệnh. Đồng thời, rà soát quy định chuyển tiếp, bảo đảm thống nhất, khả thi và không phát sinh khoảng trống pháp lý.