Hoàn thiện cơ chế ưu đãi chuyển đổi xanh gắn với các tiêu chí cụ thể

Thúc đẩy “xanh hóa” hệ thống cảng biển

Đại biểu cho biết, Nghị quyết số 20-NQ/TW yêu cầu hoàn thiện hệ thống cảng biển theo hướng xanh, thông minh, hiện đại; đầu tư hạ tầng điện ven biển, tiếp nhận nhiên liệu sạch đồng thời dự thảo Bộ luật đã xác định danh mục dự án, nhiệm vụ chuyển đổi xanh và gắn với nhiều ưu đãi về đất đai, thuế, phí.

Để định hướng này được triển khai thống nhất, các ưu đãi về chuyển đổi xanh cần được gắn với tiêu chí rõ ràng. Đại biểu cho rằng, cần chỉnh lý quy định theo hướng Chính phủ quy định chi tiết yêu cầu, lộ trình thực hiện chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong hoạt động hàng hải và đường thủy nội địa; tiêu chí cảng xanh, cảng thông minh, tàu xanh, tàu công nghệ xanh, dự án chuyển đổi xanh; cơ quan xác nhận và phương thức đánh giá kết quả giảm phát thải làm căn cứ hưởng ưu đãi, hỗ trợ.

ĐBQH Lê Nữ Thùy Dương (TP. Đồng Nai) phát biểu thảo luận tại Tổ 4. Ảnh: Lâm Hiển

Về phạm vi ưu đãi đối với tàu thuyền hiện hữu chuyển đổi xanh, đại biểu cho biết dự thảo quy định miễn phí đăng ký, lệ phí trước bạ khi đăng ký lần đầu và miễn phí trọng tải trong thời hạn 5 năm đối với tàu biển, tàu sông sử dụng điện, nhiên liệu thay thế, năng lượng tái tạo. Với cách quy định này, ưu đãi chủ yếu hướng tới tàu đóng mới, trong khi dự thảo đã xác định việc hoán cải, nâng cấp tàu thuyền là dự án chuyển đổi xanh.

Theo đại biểu, đội tàu và hạ tầng hiện hữu chiếm tỷ trọng lớn; việc mở rộng ưu đãi cho trường hợp hoán cải, nâng cấp tàu thuyền đang hoạt động để chuyển sang sử dụng điện, nhiên liệu thay thế hoặc công nghệ giảm phát thải sẽ tạo động lực chuyển đổi xanh đối với phần lớn đội tàu hiện có, bảo đảm sự thống nhất giữa các quy định và phù hợp với lộ trình chuyển đổi của dự thảo. Đại biểu đề nghị bổ sung trường hợp tàu thuyền hoán cải, nâng cấp để sử dụng điện, nhiên liệu thay thế, năng lượng tái tạo hoặc công nghệ giảm phát thải được miễn phí trọng tải trong thời hạn tương ứng kể từ ngày hoàn thành hoán cải.

Bổ sung hình thức chấm điểm lựa chọn nhà đầu tư

Đại biểu Lê Nữ Thùy Dương tán thành chủ trương thu hút nhà đầu tư chiến lược tại khoản 3, Điều 20, Điều 21 Dự thảo đối với các dự án bến cảng biển, cảng thủy nội địa đầu mối, khu liên hợp công nghiệp tàu thủy, cảng cạn và trung tâm logistics có quy mô lớn.

Song đại biểu cho rằng: nếu lựa chọn Nhà đầu tư chủ yếu dựa trên các tiêu chí về giá, Nhà nước có thể không lựa chọn được nhà đầu tư có năng lực dài hạn và có khả năng khai thác hiệu quả các cảng cửa ngõ và trung tâm trung chuyển quốc tế theo yêu cầu của Nghị quyết số 20-NQ/TW.

Từ đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung hình thức chấm điểm lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án không sử dụng vốn ngân sách nhà nước, theo hướng: trường hợp chỉ có một nhà đầu tư quan tâm nộp hồ sơ đề xuất dự án hợp lệ thì thực hiện chấp thuận nhà đầu tư; trường hợp có từ hai nhà đầu tư quan tâm trở lên cùng nộp hồ sơ đề xuất dự án trong thời hạn hợp lệ thì thực hiện chấm điểm lựa chọn nhà đầu tư. Tiêu chí chấm điểm do Chủ tịch UBND cấp tỉnh ban hành phù hợp với tình hình thực tế, định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và Hội đồng xét duyệt bảo đảm công khai, công bằng.

Cho phép gia hạn có điều kiện thời hạn hoạt động của bến cảng biển

Về thời hạn hoạt động của dự án thành phần (khoản 2 Điều 22), dự thảo cho phép xác định riêng thời hạn hoạt động của từng dự án thành phần đối với dự án bến cảng biển được phân kỳ đầu tư. Theo đại biểu, quy định này nhằm xử lý đặc thù của các dự án bến cảng quy mô lớn, nhưng chưa làm rõ mối quan hệ giữa thời hạn của từng dự án thành phần với thời hạn của dự án tổng thể. Để bảo đảm thống nhất với pháp luật về đầu tư và tránh vướng mắc khi triển khai, đại biểu đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung này.

Khoản 3 Điều 22 Dự thảo quy định dự án hết thời hạn hoạt động thì chấm dứt và không được gia hạn. Đại biểu cho rằng quy định này cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

Đại biểu lý giải, pháp luật về đầu tư quy định khi hết thời hạn hoạt động của dự án mà nhà đầu tư có nhu cầu tiếp tục thực hiện và đáp ứng điều kiện theo quy định thì được xem xét gia hạn. Bến cảng biển có chu kỳ đầu tư dài, đòi hỏi liên tục nâng cấp thiết bị, nạo vét, mở rộng để đáp ứng cỡ tàu ngày càng lớn.

Quang cảnh thảo luận tại Tổ 4. Ảnh: Lâm Hiển

"Cơ chế cho phép gia hạn có điều kiện sẽ chia sẻ gánh nặng với chủ đầu tư duy trì nâng cấp cảng và đảm bảo trong việc thu hồi vốn; Nhà nước vẫn kiểm soát được thông qua điều kiện gia hạn cho chủ đầu tư", đại biểu Lê Nữ Thùy Dương nhấn mạnh

Đại biểu đề nghị sửa đổi khoản 3 Điều 22 theo hướng các dự án khi hết thời hạn hoạt động mà nhà đầu tư có nhu cầu tiếp tục thực hiện và đáp ứng điều kiện theo quy định của Chính phủ thì được xem xét gia hạn...

Luật hóa nội dung chính của quy hoạch chi tiết

Về nội dung quy hoạch chi tiết kết cấu hạ tầng (Điều 18), theo đại biểu dự thảo Bộ luật mới liệt kê tên các quy hoạch chi tiết, chưa quy định nội dung chính.

Nghị quyết số 20-NQ/TW xác định Quy hoạch không gian biển quốc gia có tính ràng buộc đối với toàn bộ hệ thống quy hoạch ngành, vùng và địa phương ven biển; là căn cứ để phân bổ nguồn lực, giao, cho thuê không gian biển. Do phần lớn kết cấu hạ tầng hàng hải nằm trên không gian biển, nên quy hoạch chi tiết kết cấu hạ tầng hàng hải cần được xác lập rõ yêu cầu phù hợp với Quy hoạch không gian biển quốc gia trong Bộ luật.

Đại biểu đề nghị bổ sung các nội dung chính của các quy hoạch chi tiết (Quy hoạch chi tiết kết cấu hạ tầng hàng hải, Quy hoạch chi tiết kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa, Quy hoạch phát triển hệ thống cảng cạn), như: phạm vi, ranh giới vùng đất, vùng nước; quy mô, chức năng của cảng, bến, luồng; kết nối với các phương thức vận tải khác; nhu cầu sử dụng đất, mặt nước và giải pháp bảo vệ môi trường; yêu cầu bảo đảm phù hợp với Quy hoạch không gian biển quốc gia; đồng thời dẫn chiếu pháp luật về quy hoạch đối với trình tự lập, thẩm định, phê duyệt để bảo đảm thống nhất, đồng bộ.