Quốc hội thảo luận về điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa TP Hà Nội và tỉnh Phú Thọ

Thống nhất quản lý lâm nghiệp với quản lý lãnh thổ

Phát biểu tại phiên họp, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn TP Hà Nội) và các đại biểu khác bày tỏ tán thành việc điều chỉnh 40,06km² diện tích tự nhiên và 1.057 người dân từ tỉnh Phú Thọ về TP Hà Nội.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà nhấn mạnh, quyết sách này chấm dứt tình trạng “một Vườn quốc gia, hai địa giới hành chính cấp tỉnh”, thống nhất quản lý lâm nghiệp với quản lý lãnh thổ, phù hợp với điểm g khoản 2 Điều 24 Luật Thủ đô về thẩm quyền của HĐND TP Hà Nội đối với toàn bộ diện tích rừng trên địa bàn.

Đại biểu ghi nhận dự thảo Nghị quyết đã tiếp thu nghiêm túc ý kiến tại Tổ, trong đó có ấn định hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Để Nghị quyết sau khi được thông qua đạt chất lượng cao nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật, khắc phục triệt để các khoảng trống quản lý và bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, doanh nghiệp theo đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp và kiên quyết phòng, chống lãng phí, nhất là lãng phí đất đai - nguồn lực nội sinh đặc biệt quan trọng của quốc gia, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà đưa ra một số kiến nghị.

Thứ nhất, về thời hạn bàn giao và điều chỉnh quy hoạch (khoản 2 Điều 3), đại biểu chỉ ra, dự thảo mới ấn định mốc bàn giao hồ sơ thiết yếu trước ngày Nghị quyết có hiệu lực; các việc còn lại, kể cả điều chỉnh quy hoạch, chưa có thời hạn. Trong khi đó, Đề án số 1002/ĐA-CP của Chính phủ đã lượng hóa rõ thời hạn 6 tháng hoàn thành bàn giao, 24 tháng hoàn thiện hồ sơ địa giới và điều chỉnh các quy hoạch có liên quan.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

“Bài học mở rộng địa giới Thủ đô năm 2008 cho thấy, nếu Nghị quyết không ấn định thời hạn chót thì kế hoạch của địa phương rất dễ bị kéo dài. Hơn nữa, điểm a khoản 2 Điều 8 Luật Tổ chức chính quyền địa phương yêu cầu điều chỉnh địa giới phải phù hợp với quy hoạch có liên quan; nếu Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch tỉnh Phú Thọ chậm được điều chỉnh, sẽ tạo độ vênh kéo dài giữa quy hoạch với địa giới mới, gây khó cho quản lý xây dựng và thu hút đầu tư. Vì vậy, tôi đề nghị đưa hai mốc 6 tháng và 24 tháng của Đề án vào khoản 2 Điều 3, tính từ ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành”, đại biểu nói.

Thứ hai, về kiểm soát các dự án đầu tư và chính sách bồi thường (khoản 2 Điều 3), đại biểu dẫn Báo cáo giải trình số 13077/BC-BNV của Bộ Nội vụ trong đó nêu rõ trên khu vực chuyển giao hiện có nhiều dự án du lịch, nhà ở, nghỉ dưỡng, vật liệu xây dựng, xử lý chất thải, đồng thời khẳng định mục tiêu là bảo tồn Vườn quốc gia Ba Vì, không phải tạo quỹ đất mở rộng đô thị.

“Nếu chuyển giao cơ học mà không rà soát dứt điểm tính pháp lý, tiến độ, nghĩa vụ tài chính của từng dự án, TP Hà Nội sẽ có thể tiếp nhận cả những tồn tại, vi phạm phát sinh từ trước. Mặt khác, điểm c khoản 2 Điều 24 Luật Thủ đô giao HĐND TP quy định chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Nếu không có quy định chuyển tiếp, trên cùng một địa bàn có thể hình thành hai mặt bằng bồi thường trước và sau ngày 1/1/2027, dễ phát sinh khiếu kiện. Vì vậy, tôi đề nghị bổ sung vào khoản 2 Điều 3 giao UBND tỉnh Phú Thọ chủ trì, phối hợp với UBND TP Hà Nội lập danh mục đầy đủ các dự án, xác định rõ tính pháp lý, tiến độ, nghĩa vụ tài chính làm cơ sở bàn giao; công khai danh mục dự án, số hộ bị ảnh hưởng và bảo đảm áp dụng thống nhất, công bằng chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư”, đại biểu nêu ý kiến.

Thứ ba, về chuyển tiếp chính sách (khoản 4 Điều 3), theo đại biểu, khoản này đã được chỉnh lý tích cực, nhưng còn hai điểm cần làm rõ.

Một là, cụm từ “cơ quan có thẩm quyền quyết định chế độ, chính sách thay thế” chưa xác định là cơ quan nào. Theo điểm e khoản 1 Điều 17 Luật Thủ đô, HĐND TP quy định chính sách an sinh xã hội của Thủ đô, ưu tiên người sống ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Quy định chung chung dễ dẫn tới đùn đẩy trách nhiệm.

Hai là, dự thảo chưa ấn định thời hạn chuyển tiếp, trong khi 1.057 người dân chuyển về Thủ đô là đồng bào Mường, Dao, cần được thụ hưởng ngay chính sách của Hà Nội.

Vì vậy, đại biểu đề nghị chỉnh lý khoản 4 Điều 3 theo hướng nêu rõ các cơ chế, chính sách đặc thù theo Luật Thủ đô được áp dụng cho khu vực này; thay cụm từ “cơ quan có thẩm quyền” bằng “HĐND TP Hà Nội” quyết định theo thẩm quyền; và quy định HĐND, UBND TP Hà Nội ban hành văn bản chuyển tiếp chính sách chậm nhất 3 tháng kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành.

Theo đại biểu, việc tiếp thu 3 nội dung trên sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc để bảo tồn Vườn quốc gia Ba Vì và chăm lo đời sống của Nhân dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Mở rộng không gian phát triển của Thủ đô, tăng cường liên kết vùng

Cũng bày tỏ sự thống nhất về Đề án điều chỉnh địa giới hành chính giữa TP Hà Nội và tỉnh Phú Thọ, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (Đoàn Phú Thọ) nhấn mạnh, việc điều chỉnh địa giới hành chính lần này không chỉ là việc điều chỉnh về mặt địa giới, diện tích tự nhiên, mà còn gắn với yêu cầu quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Vườn quốc gia Ba Vì, mở rộng không gian phát triển của Thủ đô và tăng cường liên kết vùng.

Đại biểu Nguyễn Văn Mạnh phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Trong thời gian qua, tỉnh Phú Thọ đã chủ động phối hợp với TP Hà Nội nghiên cứu, trao đổi và thống nhất các nội dung liên quan; đến nay đã hoàn thiện Đề án để trình Quốc hội.

“Đây là chủ trương có ý nghĩa quan trọng, thể hiện tầm nhìn chiến lược trong tổ chức không gian phát triển của Vùng Thủ đô. Vì vậy, tỉnh Phú Thọ xác định quá trình triển khai phải được thực hiện với tinh thần khẩn trương nhưng thận trọng, chặt chẽ, đúng quy định, bảo đảm sự đồng thuận và hạn chế thấp nhất những tác động phát sinh đối với người dân, doanh nghiệp và hoạt động quản lý nhà nước”, đại biểu cho hay.

Về phạm vi điều chỉnh địa giới, theo đại biểu, Đề án đã xác định việc điều chỉnh 40,06km² diện tích tự nhiên thuộc địa phận xã Thịnh Minh, xã Lương Sơn và phường Kỳ Sơn tỉnh Phú thọ về TP Hà Nội. Việc điều chỉnh địa giới này không làm thay đổi số lượng đơn vị hành chính cấp xã, không làm thay đổi tổ chức bộ máy của chính quyền địa phương hai cấp của tỉnh Phú Thọ.

Trong quá trình phối hợp, triển khai thực hiện, UBND tỉnh Phú thọ đã chủ động, tích cực chỉ đạo các cơ quan chuyên môn liên quan và UBND cấp xã thực hiện các bước công việc, trình tự, thủ tục lập hồ sơ Đề án theo đúng quy định của pháp luật, với tinh thần tích cực, khẩn trương đảm bảo đúng tiến độ thời gian theo yêu cầu; thực hiện lấy ý kiến Nhân dân về Đề án điều chỉnh địa giới hành chính trên phạm vi toàn tỉnh với tỷ lệ đồng thuận rất cao.

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến của cử tri, đại biểu đề nghị hai địa phương cùng quan tâm một số vấn đề.

Thứ nhất, về nguyên tắc xác định phạm vi điều chỉnh, đề nghị hai địa phương thống nhất quan điểm lấy yêu cầu quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Vườn quốc gia Ba Vì là một trong những căn cứ quan trọng để xác định phạm vi điều chỉnh.

“Địa giới sau điều chỉnh cần bảo đảm rõ ràng, liên tục, thuận lợi cho quản lý; hạn chế tối đa việc chia cắt khu dân cư, thửa đất, công trình, dự án đang triển khai; đồng thời không tạo ra những bất hợp lý mới trong tổ chức và quản lý đơn vị hành chính. Việc điều chỉnh cũng cần được đặt trong tổng thể quy hoạch, định hướng phát triển kinh tế - xã hội của cả Hà Nội và Phú Thọ, bảo đảm hài hòa lợi ích của hai địa phương và lợi ích chung của Vùng Thủ đô”, đại biểu nói.

Thứ hai, về việc đảm bảo quyền lợi cho người dân và các đối tượng chịu tác động, đại biểu đề nghị hai tỉnh, TP tiếp tục phối hợp quan tâm giải quyết các trường hợp tồn tại từ trước liên quan đến việc mở rộng Vườn quốc gia Ba Vì, trong đó có một số hộ dân có diện tích đất bị ảnh hưởng nhưng chưa được giải quyết đầy đủ theo quy định. Theo đại biểu, đây là vấn đề cần được rà soát cụ thể, xác định rõ trách nhiệm và phương án xử lý, tránh để tồn tại kéo dài sau khi điều chỉnh địa giới hành chính.

Đồng thời, quan tâm giải quyết các phát sinh về các thủ tục hành chính, giấy tờ của người dân và việc thực hiện các chính sách liên quan. Đặc biệt, khi Hà Nội tiếp tục triển khai các dự án trên địa giới hành chính mới cần quan tâm hỗ trợ Nhân dân trong việc bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư, nhất là công tác tái thiết cuộc sống, thực hiện an sinh xã hội, đảm bảo sinh kế, nơi ở, việc làm, thu nhập và bảo đảm đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân; tiếp tục đầu tư, lưu giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc.

Ngoài ra, đại biểu cũng đề nghị hai tỉnh, TP, tập trung xác định chính xác đường địa giới, diện tích giao - nhận; dân số thường trú, tạm trú; đất đai, tài sản công; công trình quốc phòng, an ninh; các dự án đầu tư; công trình hạ tầng; rừng và các tài sản, đối tượng khác có liên quan.

Đối với các dự án của các doanh nghiệp đã được UBND tỉnh Phú Thọ chấp thuận chủ trương đầu tư, sau khi được bàn giao về Hà Nội, đề nghị TP Hà Nội tiếp tục quan tâm hỗ trợ về thủ tục hành chính và các thủ tục đầu tư tiếp theo, các chính sách hỗ trợ để doanh nghiệp có điều kiện thuận lợi tiếp tục đầu tư và đi vào hoạt động hiệu quả.

Về chính sách, bày tỏ tán thành với quy định tại dự thảo Nghị quyết, theo đó, khi Nghị quyết có hiệu lực, ngoài chế độ chính sách áp dụng trên địa bàn TP Hà Nội, các chế độ, chính sách đang được áp dụng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ thì tiếp tục thực hiện cho đến hết giai đoạn áp dụng, đại biểu đề nghị Quốc hội quy định nguyên tắc các chế độ chính sách đang được hưởng từ tỉnh Phú Thọ sẽ tiếp tục được thực hiện đến hết thời gian thực hiện Nghị quyết nếu Hà Nội không có hoặc chính sách thấp hơn; nếu Hà Nội cùng có chính sách và có chế độ cao hơn thì được hưởng chính sách mới của Hà Nội.

Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân

Phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, liên quan đến ý kiến về phương hướng giải pháp và tổ chức thực hiện sau khi điều chỉnh địa giới, nhất là việc bảo vệ Vườn quốc gia Ba Vì, ổn định đời sống Nhân dân và xử lý các công trình, dự án trong khu vực điều chỉnh, Chính phủ đã chỉ đạo UBND TP Hà Nội và UBND tỉnh Phú Thọ xây dựng dự thảo kế hoạch triển khai thực hiện ngay trong quá trình lập hồ sơ Đề án.

Theo Bộ trưởng Nội vụ, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo hai địa phương tập trung vào 4 nhóm việc.

Thứ nhất, quản lý, bảo vệ chặt chẽ Vườn quốc gia Ba Vì. Khẳng định điều chỉnh địa giới không làm thay đổi chế độ quản lý rừng đặc dụng, không đồng nghĩa với việc chuyển mục đích sử dụng đất, Bộ trưởng cho biết, các dự án đầu tư du lịch chỉ được triển khai phù hợp với quy hoạch và quy định của pháp luật.

Đồng thời, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Theo đó, 243 hộ dân gồm 1.057 người chuyển về xã Ba Vì, nếu không có nguyện vọng thì không phải di dời do việc điều chỉnh địa giới. Chính sách đối với đồng bào Mường, Dao, người có công, đối tượng bảo trợ xã hội được chuyển tiếp liên tục, không gián đoạn. Giấy tờ đã cấp tiếp tục được sử dụng, không bắt buộc cấp đổi, làm lại.

Theo Bộ trưởng, hai địa phương đang rà soát lập danh mục dự án, công trình, tài sản trong phạm vi 40,06km² để sẵn sàng bàn giao, tiếp nhận. Dự án đã có quyết định hợp pháp sẽ được kế thừa giá trị pháp lý, không để khoảng trống trong quản lý hoặc khó khăn cho doanh nghiệp, đơn vị.

Liên quan đến việc rà soát, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô, Quy hoạch tỉnh Phú Thọ và các quy hoạch có liên quan sau khi Nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội có hiệu lực theo đúng yêu cầu chỉ đạo của Bộ Chính trị và ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Nội vụ thông tin, về việc này, Bộ Chính trị đã thống nhất cho điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô và điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Phú Thọ sau khi Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, Chính phủ tiếp tục có chỉ đạo để hai địa phương điều chỉnh quy hoạch trên cơ sở các quy định của pháp luật.

Về chỉnh lý dự thảo Nghị quyết, theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, các nội dung tại dự thảo Nghị quyết được chỉnh lý theo hướng đã bổ sung yêu cầu hoàn thành bàn giao hồ sơ, dữ liệu phục vụ quản lý địa bàn, giải quyết thủ tục hành chính, bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng trước ngày Nghị quyết có hiệu lực. Hồ sơ, thủ tục hành chính chưa giải quyết xong được chuyển giao để tiếp tục giải quyết, người dân không phải nộp lại.

Người dân được hưởng chính sách của TP Hà Nội, chính sách đang thực hiện có mức cao hơn thì tiếp tục được thực hiện đến hết thời gian hoặc khi cơ quan có thẩm quyền có quyết định chính sách thay thế.

Đồng thời, Chính phủ đề nghị giữ quy định tại Điều 1 về diện tích tự nhiên bàn giao là 40,06km² và quy mô dân số là 1.057 người được điều chỉnh từ Phú Thọ về Hà Nội. Giữ thời điểm có hiệu lực của Nghị quyết từ ngày 1/1/2027 tại Điều 2.

Các đề xuất về mốc thời gian chi tiết rà soát dự án, cơ chế chế độ, cơ chế ngân sách và điều khoản riêng về bảo tồn Vườn quốc gia đã được pháp luật chuyên ngành quy định và xác định trong lộ trình của Đề án, Chính phủ xin tiếp thu để chỉ đạo thực hiện theo thẩm quyền, không quy định trong Nghị quyết.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải khẳng định, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo hai địa phương chuẩn bị kỹ lưỡng và triển khai thực hiện Nghị quyết của Quốc hội bảo đảm chặt chẽ, nghiêm túc để từ ngày 1/1/2027, việc quản lý theo địa giới mới được thực hiện thông suốt, ổn định đời sống Nhân dân; Vườn quốc gia Ba Vì được quản lý thống nhất, đồng bộ, góp phần vào lợi ích phát triển lâu dài của Vùng Thủ đô và cả nước.