Hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống tội phạm; đề cao tính hướng thiện

Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Sáng 20/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong áp dụng, nghiên cứu công nghệ mới

Trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an cho biết, việc xây dựng Bộ luật nhằm tiếp tục thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng về xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nước trong tình hình mới; khắc phục các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành Bộ luật Hình sự...

Dự thảo Bộ luật gồm 3 phần, 25 chương, 413 điều; so với Bộ luật Hình sự hiện hành, đã bỏ 11 điều luật, bổ sung 15 điều luật mới, sửa đổi 298 điều luật, giữ nguyên 100 điều luật. Trong đó, bổ sung quy định về nhóm tội phạm có tổ chức và bổ sung tội thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm có tổ chức; bổ sung 9 tội danh mới; bổ sung vào cấu thành của các tội danh hiện hành một số hành vi khách quan mới; bỏ, gộp, tách một số tội danh để bảo đảm tinh gọn, thống nhất, bảo đảm phân hóa trách nhiệm hình sự, phản ánh đúng bản chất, vai trò và mức độ nguy hiểm của từng nhóm hành vi.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Về sửa đổi, bổ sung các quy định về hình phạt, dự thảo Bộ luật thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với 6 tội, chỉ giữ lại hình phạt tử hình tại 4 tội.

Đồng thời, bỏ hình phạt cấm huy động vốn đối với pháp nhân thương mại phạm tội; cơ bản nâng gấp đôi mức phạt tiền và mức định lượng bằng tiền trong cấu thành định tội, định khung hình phạt tại các tội danh và mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ tại khung cơ bản đối với 10 tội danh.

Tại lần sửa đổi này cũng mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng công nghệ mới, thử nghiệm có kiểm soát công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo; đồng thời mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đấu tranh phòng, chống tội phạm của lực lượng vũ trang.

Cùng với đó là bổ sung quy định về tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số trường hợp cụ thể.

Làm rõ ranh giới giữa hành vi phạm tội và vi phạm hành chính

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra tóm tắt dự án Bộ luật. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Trình bày Báo cáo thẩm tra tóm tắt, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành việc bổ sung một số tội danh mới, nhằm kịp thời đấu tranh với các hành vi nguy hiểm cho xã hội mới phát sinh, tiếp tục nội luật hóa các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Tuy nhiên, đề nghị cần rà soát kỹ về cấu thành các tội, làm rõ ranh giới giữa hành vi phạm tội và vi phạm hành chính, bảo đảm thống nhất với pháp luật chuyên ngành.

Ủy ban tán thành việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Nhiều ý kiến trong Ủy ban đề nghị cân nhắc thận trọng việc bỏ hình phạt tử hình ở một số tội nhằm tránh gây tác động bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa, xử lý tội phạm và cần đặt trong mối tương quan về tính chất nguy hiểm của các tội phạm cũng như tính hiệu quả trong tổng thể các biện pháp phòng, chống các tội phạm đặc biệt nguy hiểm…