Hoàn thiện khung pháp lý bảo vệ công trình và an toàn trong lĩnh vực điện

Đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong lĩnh vực điện lực

Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công Thương) đã triển khai xây dựng Dự thảo Thông tư quy định chi tiết về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực, thay thế Thông tư số 02/2025/TT-BCT của Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Theo đó, Dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành, bao gồm các nội dung liên quan đến bảo vệ công trình điện lực, hành lang bảo vệ an toàn, an toàn điện và kiểm định thiết bị, dụng cụ điện.

Dự thảo Thông tư quy định chi tiết về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực (thay thế Thông tư số 02/2025/TT-BCT ngày 01/02/2025 của Bộ trưởng Bộ Công Thương) nhằm đảm bảo an toàn công trình điện, khắc phục vướng mắc thực tiễn. Ảnh minh họa: Lê Vân.

Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã xác định nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật nghiêm minh, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Tiếp đó, Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật nhấn mạnh yêu cầu xây dựng pháp luật phải bám sát thực tiễn, bảo đảm tính hệ thống, đồng bộ, góp phần khơi thông nguồn lực, tạo nền tảng và động lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Trong bối cảnh đó, Quốc hội khóa XV đã ban hành Nghị quyết số 190/2025/QH15 về xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, có hiệu lực từ ngày 19/2/2025. Trên cơ sở này, Chính phủ ban hành Nghị định số 146/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025.

Nghị định số 146/2025/NĐ-CP đã phân quyền cho Bộ trưởng Bộ Công Thương thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ theo Luật Điện lực năm 2024. Đồng thời, một số nội dung về hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực theo Nghị định số 62/2025/NĐ-CP ngày 4/3/2025 cũng được phân cấp cho Bộ Công Thương thực hiện.

Song song với đó, hệ thống pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật có những thay đổi căn bản. Luật số 78/2025/QH15 đã bãi bỏ quy định về hoạt động đánh giá sự phù hợp tại Điều 25 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, trong đó bao gồm hoạt động kiểm định an toàn kỹ thuật thiết bị, dụng cụ điện. Luật số 70/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật cũng điều chỉnh lại khái niệm “đánh giá sự phù hợp”, không còn bao gồm hoạt động kiểm định.

Đáng chú ý, theo quy định tại khoản 13 Điều 1 Luật số 78/2025/QH15, người tiêu dùng không có nghĩa vụ thực hiện kiểm định chất lượng sản phẩm, hàng hóa trong quá trình sử dụng, bao gồm cả thiết bị, dụng cụ điện. Cùng với đó, Quyết định số 1263/QĐ-BKHCN ngày 15/2/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố việc bãi bỏ các thủ tục hành chính liên quan đến cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động kiểm định chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Bên cạnh đó, Nghị định số 22/2026/NĐ-CP ngày 16/1/2026 đã bãi bỏ Nghị định số 107/2016/NĐ-CP về điều kiện kinh doanh dịch vụ đánh giá sự phù hợp. Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 cũng không còn quy định hoạt động kiểm định chất lượng sản phẩm, hàng hóa là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Những thay đổi này khiến các quy định về cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động kiểm định thiết bị, dụng cụ điện theo Thông tư số 02/2025/TT-BCT không còn cơ sở pháp lý để tiếp tục thực hiện.

Từ thực tiễn triển khai, việc thực hiện Thông tư số 02/2025/TT-BCT cũng bộc lộ những bất cập. Cụ thể, quy định về trách nhiệm của Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp chưa phù hợp với phân cấp tại Nghị định số 146/2025/NĐ-CP, khi thẩm quyền thẩm định hồ sơ kiểm định đã được giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; đồng thời, chưa làm rõ trách nhiệm của địa phương.

Ngoài ra, quy định về tem kiểm định thiết bị, dụng cụ điện chưa có mẫu cụ thể. Một số nội dung về kiểm tra an toàn trong sử dụng điện còn thiếu chi tiết, gây khó khăn cho quá trình triển khai tại địa phương.

Từ thực tiễn nêu trên, việc ban hành Thông tư mới thay thế Thông tư số 02/2025/TT-BCT là yêu cầu khách quan, cấp thiết nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực điện lực.

Khung quy định 6 chương về an toàn điện

Về phạm vi điều chỉnh, Thông tư quy định chi tiết các nội dung thuộc khoản 5 Điều 67; khoản 10 Điều 68; khoản 4, 5 và 9 Điều 69; khoản 4 Điều 70; điểm d khoản 1 Điều 71; khoản 3 Điều 74 của Luật Điện lực năm 2024, cùng với khoản 2 Điều 12 Nghị định số 62/2025/NĐ-CP. Đối tượng áp dụng bao gồm cơ quan quản lý nhà nước; tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động điện lực, sử dụng điện và các hoạt động liên quan đến điện lực tại Việt Nam.

Dự thảo được bố cục thành 6 chương, 43 điều và 13 phụ lục. Chương I gồm 2 điều, quy định chung, tập trung hướng dẫn một số điều của Luật Điện lực và Nghị định số 62/2025/NĐ-CP, làm cơ sở pháp lý thống nhất cho các nội dung tiếp theo.

Chương II gồm 14 điều, quy định về bảo vệ công trình điện lực, trong đó chuyển các nội dung hướng dẫn từ Nghị định số 62/2025/NĐ-CP thuộc thẩm quyền của Chính phủ sang quy định chi tiết của Bộ trưởng Bộ Công Thương, bảo đảm phù hợp với phân quyền theo Nghị định số 146/2025/NĐ-CP.

Chương III gồm 5 điều, quy định về huấn luyện, sát hạch, xếp bậc và cấp thẻ an toàn điện, tiếp tục cụ thể hóa các nội dung được chuyển từ Nghị định số 62/2025/NĐ-CP, bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Chương IV gồm 13 điều, quy định về an toàn trong lĩnh vực điện lực, bao gồm các nội dung được chuyển từ Nghị định số 62/2025/NĐ-CP và các quy định kế thừa, sửa đổi từ Thông tư số 02/2025/TT-BCT, nhằm hoàn thiện quy định về kiểm tra, giám sát an toàn điện.

Chương V gồm 6 điều, quy định về kiểm định an toàn kỹ thuật thiết bị, dụng cụ điện. Trong chương này, dự thảo đã sửa đổi, bãi bỏ một số quy định liên quan đến điều kiện kinh doanh dịch vụ đánh giá sự phù hợp và việc cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động kiểm định, bảo đảm phù hợp với các quy định pháp luật mới đã được ban hành.

Chương VI gồm 3 điều, quy định về tổ chức thực hiện, xác định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc triển khai Thông tư.

Kèm theo đó là 13 phụ lục được giữ nguyên theo Thông tư số 02/2025/TT-BCT và Nghị định số 62/2025/NĐ-CP, đồng thời bổ sung nội dung cần thiết như mẫu tem kiểm định thiết bị, dụng cụ điện.

Về nội dung cơ bản, dự thảo Thông tư tập trung quy định chi tiết các nội dung thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Công Thương theo phân quyền của Chính phủ, đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định để thay thế Thông tư số 02/2025/TT-BCT.