Hoàn thiện pháp luật về bưu chính và đo lường trong chuyển đổi số

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến điều hành phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến điều hành phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Tạo nền tảng pháp lý trong nền kinh tế số

Trình bày Tờ trình dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, sau 15 năm thi hành, Luật Bưu chính năm 2010 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho hoạt động bưu chính, thúc đẩy phát triển thị trường và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày tờ trình về 2 dự án: Luật Bưu chính (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Ảnh: Phạm Thắng

Dự án luật được xây dựng nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp luật về bưu chính, bổ sung các chính sách mới nhằm giải quyết các vướng mắc, bất cập phát sinh trong thực tiễn, bảo đảm thống nhất, đồng bộ, ổn định, khả thi, phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam trong lĩnh vực bưu chính, thương mại và đầu tư; bảo đảm thống nhất với pháp luật về dữ liệu, cạnh tranh, đất đai, tài chính và các pháp luật có liên quan; tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ tốt nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Ủy ban tán thành với sự cần thiết ban hành Luật; việc sửa đổi toàn diện Luật Bưu chính hiện hành nhằm bảo đảm cụ thể hóa đầy đủ các chính sách, hoàn thiện khuôn khổ pháp luật về bưu chính, phản ánh đúng thực tiễn phát triển của thị trường, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế; đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc phát triển bưu chính trở thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày báo cáo thẩm tra về 2 dự án: Luật Bưu chính (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Ảnh: Phạm Thắng

Về phạm vi điều chỉnh, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung nội hàm và khẳng định bưu chính là một phần của hạ tầng logistics và kinh tế số; làm rõ phạm vi dịch vụ trên môi trường số; hoàn thiện tiêu chí phân định chuyên ngành chặt chẽ hơn để tránh chồng chéo quản lý.

Đối với quản lý bưu gửi theo mức độ rủi ro và định danh người gửi, cần làm rõ tiêu chí đánh giá, căn cứ dừng hoặc kiểm tra bưu gửi và trách nhiệm bồi thường khi xác định sai mức độ rủi ro. Đồng thời, cần có giải pháp nâng cấp mạng bưu chính công cộng để bảo đảm điều kiện thực thi khi Luật có hiệu lực. Ủy ban cũng lưu ý việc thiết kế điều kiện kinh doanh, kiểm tra và hậu kiểm phải phù hợp, tránh phát sinh thủ tục, chi phí tuân thủ không cần thiết cho doanh nghiệp.

Toàn cảnh phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Đổi mới quản lý đo lường, đẩy mạnh hậu kiểm

Trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, dự án Luật được xây dựng nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước về đo lường, khắc phục những hạn chế, bất cập của các quy định hiện hành và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới. Dự thảo Luật tập trung vào ba định hướng lớn: thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động đo lường; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đổi mới phương thức quản lý theo mức độ rủi ro, chuyển từ tiền kiểm sang tăng cường hậu kiểm.

Theo đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đo lường và áp dụng phương thức quản lý điện tử sẽ nâng cao tính minh bạch, khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu, đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Cách tiếp cận dựa trên rủi ro cũng giúp tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có nguy cơ cao, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường; dự án đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ Hai theo quy trình một kỳ họp. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát một số nội dung nhằm bảo đảm khả năng thực thi, nhất là điều kiện nhân lực, tài chính và cơ sở kỹ thuật khi phân cấp nhiệm vụ kiểm tra đo lường cho địa phương.

Về chuyển đổi số, cần xây dựng lộ trình phù hợp với từng nhóm đối tượng, tính đến chi phí thực hiện của doanh nghiệp và quy định rõ trách nhiệm bảo mật, quyền tiếp cận dữ liệu của người tiêu dùng. Đối với phương tiện đo sử dụng phần mềm, cần có cơ chế kiểm soát việc cập nhật và lưu giữ nhật ký hoạt động.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Đặc biệt, dữ liệu đo lường chỉ được sử dụng làm căn cứ trực tiếp xác định vi phạm hành chính khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu của pháp luật; kết quả phân tích, cảnh báo tự động không được coi là căn cứ duy nhất để kết luận vi phạm. Quyền giải trình của tổ chức, cá nhân phải được bảo đảm.

Ủy ban cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm của các tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm; rà soát thẩm quyền quản lý để tránh chồng chéo, đồng thời nghiên cứu cơ chế hoàn trả khoản thu thừa và bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng khi xảy ra gian lận đo lường.