Người không có bệnh mà máy móc đo báo có bệnh, thì khắc phục hậu quả thế nào?
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ: khi phát hiện đồng hồ điện, nước hoặc cột đo xăng dầu bị gian lận, cần xác định thời gian và số lượng tiền thu sai, trách nhiệm hoàn trả, bồi thường. Không thể chỉ xử phạt xong mà quyền lợi của người bị hại vẫn chưa được giải quyết.
Sáng 17/10, sau phiên khai mạc trọng thể Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI tại Hội trường, Quốc hội đã thảo luận ở Tổ về: Luật Bưu chính và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Phát biểu tại Tổ 1 – Đoàn Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, đây đều là những lĩnh vực phát triển rất mới. Những quy định cũ không còn đáp ứng được với yêu cầu phát triển; cần phải nghiên cứu hai vấn đề này một cách hết sức kỹ lưỡng và tổng thể, để nó đáp ứng được yêu cầu phát triển.
Sai lệch về đo lường có thể ảnh hưởng đến sinh mạng
Nói về đo lường, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, đây là lĩnh vực chuyên môn sâu nhưng tác động trực tiếp đến đời sống của nhân dân và năng lực phát triển đất nước. Cuộc sống hằng ngày của người dân va chạm rất nhiều: tiền điện, tiền nước, chất lượng sản phẩm công nghệ cần những cái đo đạc chính xác, đáng tin cậy. Sai lệch về đo lường có thể gây thiệt hại cho người dân, làm cho doanh nghiệp mất thị trường, thậm chí nó còn ảnh hưởng đến những quyết định rất quan trọng, đến sinh mạng, đến thật hay giả, đến có vi phạm pháp luật hay không vi phạm pháp luật...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại tổ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, sửa luật lần này cần phải gắn với việc đảm bảo công bằng trong giao dịch, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực làm chủ công nghệ; cụ thể hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và Chỉ thị 38 của Ban Bí thư. Đồng chí dẫn chứng những bức bối với những quyết định do đo lường đưa đến như vi phạm về môi trường, hàm lượng thuốc chữa bệnh...
Các đại biểu Quốc hội làm việc tại tổ.
Góp ý cụ thể Luật Đo lường (sửa đổi), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh 4 vấn đề:
Thứ nhất, phát triển năng lực đo lường phục vụ nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế. Yêu cầu này là rất cao. Muốn làm chủ công nghệ phải có khả năng đo, chứng minh chất lượng sản phẩm. Đo không theo kịp thì nghiên cứu khó đi đến sản xuất, doanh nghiệp khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Chính sách phát triển hạ tầng kỹ thuật đo lường phải đáp ứng được yêu cầu này và đề nghị làm rõ thứ tự ưu tiên, khả năng sử dụng chung và kết quả, hiệu quả đầu tư. Cần được đánh giá bằng năng lực đo được quốc tế thừa nhận, khả năng phục vụ doanh nghiệp và mức giảm chi phí dịch vụ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Nhà nước phải bảo đảm hệ thống chuẩn về đo lường quốc gia, nhưng phải tính đến năng lực nền tảng mà thị trường chưa đáp ứng được. Đồng thời, phải tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư cung cấp những dịch vụ bình đẳng, đầu tư thiết bị, đào tạo chuyên gia, chi phí vận hành, tránh việc mua sắm những thiết bị hiện đại nhưng không sử dụng được, không có người sử dụng được dẫn đến đội chi phí, tránh lãng phí, không mang lại hiệu quả.
Thứ hai, phải giảm tiền kiểm nhưng phải đi cùng với hậu kiểm có căn cứ, có trách nhiệm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ tán thành chuyển số hoạt động dịch vụ đo lường, công bố năng lực và chịu trách nhiệm nhưng cần phân biệt giữa hoạt động tự nguyện theo nhu cầu của thị trường với kiểm định, thử nghiệm bắt buộc phục vụ quản lý nhà nước. Tiêu chuẩn chất lượng là phải quản lý nhà nước, không thể buông lỏng được.
Việc công bố năng lực phải đơn giản, công khai, không trở thành thủ tục xin chấp thuận. Việc đình chỉ tổ chức cung cấp dịch vụ phải minh bạch. Cần sử dụng kết quả công nhận phù hợp, tránh yêu cầu doanh nghiệp chứng minh lại những nội dung đã được đánh giá, đã được xác nhận.
Kiểm tra phải dựa trên rủi ro cũng cần có căn cứ đánh giá rõ ràng, xác định rõ trách nhiệm quyết định, rồi kiểm soát việc miễn, giảm kiểm tra, không để doanh nghiệp tuân thủ tốt bị kiểm tra nhiều lần, còn nơi có dấu hiệu gian lận thì không phát hiện được. Phát hiện làm sao cho được và hài hòa được đối với những yêu cầu như vậy.
"Miễn, giảm kiểm tra không đồng nghĩa với việc miễn các biện pháp kiểm soát bắt buộc đối với các phương tiện đo của những nhóm hàng đã đưa vào chương trình bảo đảm đo lường. Việc ưu tiên phải dựa vào kết quả có thể kiểm chứng, không chỉ dựa vào đăng ký công bố. Khi có dấu hiệu vi phạm, cơ quan có thẩm quyền vẫn phải kiểm tra theo luật, ngăn việc lợi dụng chính sách để vi phạm", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu.
Thứ ba, chuyển đổi số phải nâng cao độ tin cậy của kết quả đo, giảm chi phí thực hiện.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, bắt buộc phải chuyển đổi số. Phải xác định nền tảng số hoạt động đo lường là thành phần của nền tảng quản lý hạ tầng chất lượng quốc gia. Muốn đánh giá được chất lượng thì phải có hạ tầng này, và đây được coi là nền tảng hoạt động đo lường.
Dữ liệu đã có phải được sử dụng lại, doanh nghiệp không phải báo cáo lại cùng lúc những thông tin cho nhiều cơ quan. Nghĩa vụ cung cấp dữ liệu cũng cần đúng phạm vi, mục đích, gắn với bảo vệ bí mật hoạt động kinh doanh và an toàn thông tin.
Vấn đề thứ tư là phải bảo vệ đến cùng quyền lợi của người dân khi có sai lệch, gian lận đo lường.
Đối với hàng đóng gói sẵn, việc bỏ phân nhóm và dấu định lượng phải đi cùng với cách kiểm soát lượng hàng trên thực tế. Nghĩa vụ bảo đảm lượng, lưu giữ thông tin phục vụ kiểm tra cần áp dụng phù hợp với mọi cơ sở, không phụ thuộc vào việc tham gia chương trình bảo đảm đo lường tự nguyện.
"Khi phát hiện đồng hồ điện, nước hoặc cột đo xăng dầu bị gian lận, cần xác định thời gian và số lượng tiền thu sai, trách nhiệm hoàn trả, bồi thường. Không thể chỉ xử phạt xong mà quyền lợi của người bị hại vẫn chưa được giải quyết. Đồng bộ là như vậy, xác định rõ những yêu cầu như vậy để quyền lợi của người dân phải luôn được bảo đảm. Người bệnh không có bệnh mà vì máy móc đo, họ can thiệp vào xong lại bảo người ta có bệnh, thì khắc phục thế nào?", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt câu hỏi và cho rằng, phải đánh giá hết những hậu quả nặng nề do kết quả sai do đo lường gây ra.
Tạo điều kiện cho người dân nhưng không được để kẽ hở cho tội phạm lợi dụng
Về Luật Bưu chính, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, trước đây là bưu chính là nhà nước, là bưu điện. Bây giờ là thương mại điện tử, là giao nhận số, thậm chí xuyên biên giới.
Các đại biểu thảo luận tại tổ.
“Vấn đề đặt ra là làm sao để thuận lợi cho người dân, để doanh nghiệp phát huy được, nhưng Nhà nước phải quản lý được, phải đảm bảo được mặt bằng công bằng, đúng với quy định của pháp luật”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh và cho biết, bưu chính càng ngày càng phát triển, vì giao dịch thương mại, giao nhận điện tử, thương mại điện tử chắc chắn sẽ còn phát triển nữa. Hiện nay, người mua, người bán không cần gặp nhau giao dịch trực tiếp.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhắc lại nhiệm vụ phải tạo điều kiện cho người dân nhưng không được để kẽ hở cho tội phạm lợi dụng. “Bây giờ còn giao nhận bằng số, bằng UAV, đến tận nơi, tận địa chỉ, đến tận điểm hẹn. Chất lượng bảo đảm như thế nào trong quá trình giao nhận này? Đi cùng với đó là sự phát triển thương mại điện tử của cả thế giới, của quốc gia, không thể dừng lại được. Chữ bưu chính ở đây, tôi nghĩ là vẫn còn rất hạn chế, đề nghị các đại biểu nghiên cứu thêm. Hoạt động bưu chính gắn với thương mại điện tử, sản xuất và tiêu dùng, tiếp cận các dịch vụ chung. Vì vậy, luật này phải làm rõ vai trò của bưu chính trong hạ tầng thiết yếu của quốc gia, của nền kinh tế số. Chúng ta phải đặt ra phạm vi rất rộng trong việc như vậy. Tôi nghĩ, nếu chỉ có bưu chính không thôi thì chưa đủ trong phạm vi bao quát được hoạt động trên thực tế. Chất lượng của hạ tầng ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí kinh doanh, cơ hội của người sản xuất và đời sống của nhân dân”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ đồng tình với hướng mở rộng dịch vụ, khuyến khích những ứng dụng công nghệ trong hoạt động bưu chính. Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, cần xác định ranh giới giữa bưu chính, vận tải logistics, thương mại điện tử, đồng bộ với thanh toán điện tử và cho rằng cần phân định rõ trách nhiệm quản lý của từng bộ, bởi “nhiều bộ quản lý thì doanh nghiệp khổ”.
Việc chuyển từ cấp phép sang đăng ký là đúng, tích cực, nhưng thủ tục đơn giản phải đi cùng với trách nhiệm rõ ràng, có năng lực giám sát thực chất. Hậu kiểm cần dựa trên rủi ro, chất lượng dịch vụ, mức độ tuân thủ, tránh kiểm tra dàn trải, chồng chéo, nhưng không để các điều kiện đã bỏ không cấp phép lại trở lại dưới hình thức phải xác nhận đăng ký.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Cần phân định rõ trách nhiệm quản lý của từng bộ, bởi “nhiều bộ quản lý thì doanh nghiệp khổ”.
Thứ hai, bảo đảm dịch vụ thiết yếu đến được với mọi người dân, đồng thời sử dụng hiệu quả nguồn lực của Nhà nước.
Luật phải xác định rõ nguyên tắc lựa chọn phạm vi phục vụ, yêu cầu chất lượng, khả năng chi trả của người dân và trách nhiệm chi phí. Không thể đặt nghĩa vụ trên toàn quốc mà nguồn lực thực hiện lại thiếu.
Ngược lại, việc hỗ trợ công ích không thể trở thành cơ chế bù lỗ thiếu kiểm soát. Dự thảo cũng cần có nguyên tắc theo dõi riêng hoạt động công ích và kinh doanh; cần làm rõ cách phân bổ chi phí dùng chung với mạng lưới, tránh hỗ trợ trùng một nhiệm vụ và ngăn việc dùng nguồn lực công để tạo lợi thế cạnh tranh cho kinh doanh. Hiệu quả phải được đánh giá bằng dịch vụ người dân được thụ hưởng.
Thứ ba, phải đặt niềm tin và quyền lợi của người sử dụng ở vị trí trung tâm.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, một bưu gửi có thể đi qua nhiều đơn vị, nhiều công đoạn. Người dân không thể tự đi tìm từng bên để xác định xem ai làm mất hàng của mình, ai vi phạm. "Qua nhiều công đoạn, trách nhiệm được phân chia như thế nào, nhưng ai sẽ là người chịu trách nhiệm cuối cùng? Người dân không thể bị chia quyền lợi của mình, cuối cùng không biết tìm ở đâu, không biết ai chịu trách nhiệm", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt câu hỏi. Đồng thời, bày tỏ tán thành nguyên tắc doanh nghiệp giao kết hợp đồng chịu trách nhiệm cuối cùng. Việc bồi thường cần hài hòa quyền lợi khách hàng với đặc thù dịch vụ có số lượng lớn, giá cước thấp. Có thể quy định giới hạn trách nhiệm phù hợp, các điều khoản công khai trước khi giao kết, có lựa chọn khai giá, bảo hiểm hàng giá trị cao. Bên cạnh đó, đề nghị cũng cân nhắc kỹ việc loại trừ toàn bộ thiệt hại gián tiếp, nhất là trường hợp cố ý gây thiệt hại.
"Tôi đề nghị việc hoàn thiện dự thảo phải gắn chặt với các điều kiện thi hành, rõ trách nhiệm, rõ nguồn lực, thủ tục khả thi và chuẩn bị đồng bộ các văn bản hướng dẫn, quy định chuyển tiếp, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, khuyến khích công nghệ mới, tiết kiệm năng lượng, giảm giá thành, rác thải, bao bì cần thiết có lộ trình cho phù hợp. Thành công của luật là hàng hóa được lưu thông thuận lợi hơn, doanh nghiệp giảm được chi phí, người dân ở mọi vùng đều được phục vụ tốt hơn, quyền lợi được bảo đảm chắc chắn hơn và giá ngày càng rẻ hơn", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu.