Mục tiêu GDP tăng từ 10% trở lên đặt ra thách thức lớn

Sáng nay, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027.

Cơ quan thẩm tra đánh giá cao sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt, linh hoạt của Chính phủ, Thủ tướng và nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương. Những kết quả đạt được trong năm đầu nhiệm kỳ rất đáng ghi nhận, thể hiện khả năng thích ứng và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trước nhiều biến động. 

“Đặc biệt, các quyết sách chiến lược về thể chế, hạ tầng, khoa học, công nghệ và tổ chức bộ máy đã bước đầu đi vào thực tiễn, củng cố niềm tin, tạo nền tảng quan trọng để tăng tốc, bứt phá trong giai đoạn 2026-2030”, ông Mãi nhấn mạnh.

Chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, năng lực sản xuất

Bên cạnh đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý một số vấn đề trọng tâm cần quan tâm trong công tác chỉ đạo, điều hành thời gian tới.

Thứ nhất, tăng trưởng cao nhưng nền tảng chưa vững chắc; trong đó đáng chú ý là 4 địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất (TPHCM, Hà Nội, Hải Phòng, Đồng Nai), chiếm gần 47% tổng GRDP, đều dự kiến không đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026. 

Ngoài ra, đầu tư tư nhân chưa thực sự bứt phá, năng suất lao động cải thiện còn chậm...

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi. Ảnh: Phạm Hải

Thứ hai, áp lực ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn tài chính gia tăng. Trong đó, CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, đã ở mức mục tiêu khoảng 4,5% của cả năm, riêng quý 3 tăng 4,80%; giá hàng hóa, dịch vụ thiết yếu tăng, trong khi sức mua thực tế phục hồi chậm. 

Thứ ba, nguồn lực đầu tư lớn nhưng chậm chuyển hóa thành năng lực sản xuất và động lực tăng trưởng mới. Giải ngân đầu tư công 9 tháng đạt 62,9% kế hoạch, nhưng vốn tạm ứng chưa thu hồi chiếm tới 37% số đã giải ngân; mới hoàn thiện thủ tục đầu tư đối với khoảng 58% vốn ngân sách trung ương đã thông báo cho giai đoạn 2026 - 2030. 

Thứ tư, cải cách thể chế được đẩy mạnh nhưng khâu tổ chức thực thi vẫn là điểm nghẽn. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản vận hành thông suốt nhưng chất lượng chưa đồng đều, nhất là cấp xã; phân cấp, phân quyền có nơi chưa gắn với nguồn lực, nhân lực và trách nhiệm thực thi, có thể làm dịch chuyển điểm nghẽn từ cấp trên xuống cơ sở. 

Thứ năm, khu vực doanh nghiệp và hộ kinh doanh còn nhiều khó khăn. 

Thứ sáu, chất lượng phát triển xã hội chưa đồng đều. Trong đó có tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao; lao động phi chính thức chiếm tỷ trọng lớn, thất nghiệp thanh niên còn cao. 

Cơ quan thẩm tra cho rằng, bên cạnh nguyên nhân khách quan, cần nhìn nhận đầy đủ những hạn chế có tính cơ cấu về năng suất, năng lực nội tại và tổ chức thực hiện. Yêu cầu quan trọng nhất trong thời gian còn lại của năm 2026 không chỉ là huy động thêm nguồn lực, mà phải nâng cao hiệu quả phân bổ, sử dụng và chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm người đứng đầu

Về dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, cơ quan thẩm tra lưu ý, kịch bản điều hành cần tính đến độ trễ của các cú sốc năm 2026, nhất là khả năng giá năng lượng tiếp tục ở mức cao, lạm phát “dồn nén” khi các biện pháp hỗ trợ thuế, phí được điều chỉnh. 

Do đó, kế hoạch điều hành cần có phương án dự phòng và ngưỡng phản ứng rõ ràng đối với các kịch bản bất lợi, tránh để yêu cầu tăng trưởng cao làm thu hẹp dư địa ổn định và phát triển trong trung hạn.

Cơ quan thẩm tra cho rằng, mục tiêu GDP tăng từ 10% trở lên thể hiện quyết tâm cao nhưng đặt ra thách thức lớn khi nền tảng tăng trưởng chưa vững, áp lực lạm phát và nhu cầu vốn, năng lượng gia tăng. 

Một số ý kiến đề nghị làm rõ kịch bản tăng trưởng và có giải pháp theo từng ngành, địa phương, động lực tăng trưởng mới; đánh giá sát khả năng tăng trưởng của các trung tâm kinh tế lớn, dư địa kiểm soát CPI khoảng 4,5%; tính đồng bộ, khả thi của các cân đối lớn. 

Theo ông Mãi, với mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, vấn đề quyết định không phải bổ sung thêm giải pháp mà là lựa chọn đúng khâu đột phá, nâng cao hiệu quả thực thi, năng suất và năng lực tự chủ của nền kinh tế. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tập trung vào 6 nội dung trọng tâm.

Trong đó, cơ quan thẩm tra lưu ý kiên định giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, coi đây là điều kiện tiên quyết của tăng trưởng cao.

Cùng với đó là đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng trong nước. Đặc biệt là khẩn trương hoàn thiện cơ chế, chính sách, đưa Trung tâm tài chính quốc tế tại TPHCM và Đà Nẵng vào hoạt động thực chất, hiệu quả, góp phần thu hút dòng vốn quốc tế.

Ngoài ra, cơ quan thẩm tra cũng nhấn mạnh đến việc ưu tiên hạ tầng chiến lược và an ninh năng lượng; chuyển trọng tâm đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số từ chú trọng nguồn lực đầu vào sang tạo ra sản phẩm ứng dụng, nâng cao năng suất và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. 

Đồng thời, hoàn thiện thể chế phải chuyển từ số lượng văn bản ban hành sang hiệu quả thực thi; gắn tăng trưởng cao với phát triển văn hóa, xã hội. 

Nhấn mạnh, tổ chức thực hiện là khâu quyết định, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, nguồn lực và kết quả đầu ra của từng nhiệm vụ; tăng cường kiểm tra, giám sát, gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm người đứng đầu.  

“Yêu cầu xuyên suốt là gắn tăng trưởng cao với ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển bền vững và nâng cao thực chất đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân”, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh.