Hoàn thiện quy định trưng dụng tài sản, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật

Hoànthiện cơ chếbồithườngtàisản,bảovệquyềnlợi hợp pháp của người dân

Góp ý dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), đại biểu Lê Trọng Hòa tán thành định hướng quyết định nhanh tại cơ sở nhằm kịp thời bảo vệ tính mạng người dân. Từ thực tiễn phòng chống thiên tai, đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp khi nhiều cơ quan cùng có nhu cầu huy động một loại tài sản. Luật cần xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm xuyên suốt về quyền lợi của người sở hữu, tránh để người dân phải tự đi xác minh qua nhiều cơ quan nhà nước. Đối với cấp xã, dự thảo cần giao thẩm quyền để Chủ tịch UBND cấp xã chủ động huy động phương tiện cứu hộ trong tình huống bị cô lập, không nên phụ thuộc vào điều kiện cấp trên đã tiếp cận hiện trường hay chưa.

Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 5 (Đoàn ĐBQH TP. Quảng Ninh, TP. Đà Nẵng và tỉnh Đồng Tháp). Ảnh: Đức Minh

Về cơ chế bồi thường, thực tiễn cho thấy thời gian trưng dụng có thể kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu nhập của người dân, doanh nghiệp trong khi họ vẫn phải thực hiện các nghĩa vụ tài chính. Đại biểu Lê Trọng Hòa kiến nghị bổ sung nguyên tắc thanh toán định kỳ hoặc tạm ứng đối với phần thiệt hại thu nhập đã xác định, sau khi kết thúc trưng dụng sẽ tiến hành quyết toán đối trừ tránh tình trạng chi trả trùng lặp. Trường hợp tài sản bị mất hoặc hư hỏng không thể khôi phục, luật cần quy định mốc thời gian giải quyết bồi thường cụ thể. Khi hoàn trả, cơ quan nhà nước có trách nhiệm kiểm tra an toàn, khôi phục công năng tài sản bảo đảm điều kiện sử dụng bình thường.

ĐBQH Lê Trọng Hòa (TP. Quảng Ninh) phát biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: Đức Minh

Đối với thủ tục trong tình huống khẩn cấp, việc cho phép quyết định trưng dụng bằng lời nói mang tính linh hoạt cao nhưng cần đi kèm biện pháp pháp lý bảo vệ chủ tài sản. Đại biểu đề xuất ban hành mẫu xác nhận tối giản, ghi nhận tình trạng tài sản giao cho người dân lưu giữ. Cơ quan nhà nước không được từ chối yêu cầu bồi thường với lý do thiếu chứng từ gốc do nguyên nhân khách quan như thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh. Quy định xác lập sở hữu nhà nước đối với tài sản sau một năm không có người đến nhận cũng cần đánh giá lại nhằm phân biệt rõ hành vi tự nguyện từ bỏ với trường hợp chủ sở hữu đi sơ tán, mất liên lạc chưa thể tiếp nhận tài sản.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tại tổ. Ảnh: Đức Minh

Việc huy động tài sản cần gắn với năng lực vận hành thực tế, bảo đảm có phương tiện đi kèm người điều khiển, thiết bị y tế đi kèm hệ thống kỹ thuật đồng bộ. Đại biểu lưu ý cần xác định rõ đơn vị sử dụng, người vận hành, kinh phí bảo đảm, trách nhiệm xử lý sự cố cùng cơ chế tính toán thu nhập phù hợp cho người trực tiếp vận hành làm nghề tự do. Bên cạnh đó, luật cần phân biệt rõ sự đóng góp tự nguyện với nghĩa vụ chấp hành quyết định trưng dụng của nhà nước. Việc người dân nhanh chóng bàn giao tài sản phục vụ chống dịch, cứu hộ không đồng nghĩa với việc họ từ bỏ quyền được nhà nước thanh toán, bồi thường.

Đánhgiátoàndiệnchínhsáchthíđiểm ngăn ngừakhoảngtrốngpháplý

Thảo luận về dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi), đại biểu Trần Thị Kim Nhung nhận định báo cáo đề nghị kéo dài các nghị quyết của Chính phủ theo Nghị quyết 206 chủ yếu mang tính định tính, chưa đánh giá đầy đủ tác động thực tế.

ĐBQH Trần Thị Kim Nhung (TP. Quảng Ninh) phát biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: Đức Minh

Việc kiến nghị kéo dài hàng loạt nghị quyết đến năm 2027 có thể dẫn đến sự tồn tại song song của hai hệ thống quy định điều chỉnh cùng một vấn đề. Doanh nghiệp sẽ gặp vướng mắc khi vừa phải tuân thủ các đạo luật mới được Quốc hội thông qua, vừa chịu sự điều chỉnh của các nghị quyết mang tính tình thế. Đại biểu đề nghị Chính phủ cần phân loại rõ nhóm chính sách cần kéo dài, bổ sung ý kiến phản hồi từ cộng đồng doanh nghiệp để Quốc hội xem xét thấu đáo.

Đại biểu nêu dẫn chứng về những điểm bất cập khi chuyển hóa quy định từ nghị quyết thí điểm sang các dự án luật chính thức. Việc cắt giảm một số điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực thuốc lá, rượu bia tuy tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhưng có thể chưa phù hợp với mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng, do đó chưa được các cơ quan thẩm tra của Quốc hội thống nhất luật hóa. Nếu Chính phủ tiếp tục xin kéo dài hiệu lực của các quy định này qua cơ chế nghị quyết sẽ không phù hợp với định hướng quản lý chung. Tương tự, một số chính sách liên quan đến lĩnh vực đất đai, nhà ở cũng cần được rà soát kỹ lưỡng tránh tạo ra sự chồng chéo trong quá trình áp dụng pháp luật.

ĐBQH TP. Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà thảo luận về dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật. Ảnh: Đức Minh

Cùng tham gia ý kiến về dự án luật này, ĐBQH TP. Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà đề nghị hoàn thiện quy định về thẩm quyền ban hành văn bản của chính quyền địa phương. Dự thảo cho phép HĐND cấp tỉnh ban hành biện pháp đặc thù nhưng chưa giới hạn phạm vi, tạo kẽ hở phát sinh quy định hạn chế quyền công dân hoặc đặt thêm thủ tục hành chính. Đại biểu đề nghị phân định rõ nội dung thuộc thẩm quyền riêng của Chủ tịch UBND cấp tỉnh với thẩm quyền của tập thể UBND cấp tỉnh, tránh trùng lặp gây khó khăn khi xác định trách nhiệm giải trình. Đối với cấp cơ sở, cần bổ sung thẩm quyền cho UBND cấp xã ban hành biện pháp thi hành nghị quyết của HĐND cùng cấp, giúp chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Các đại biểu cũng phân tích sâu về quy định giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành pháp lệnh, Chính phủ ban hành nghị định để điều chỉnh luật trong trường hợp khẩn cấp. Đại biểu Trần Thị Kim Nhung lưu ý quyền lập pháp thuộc về Quốc hội, việc điều chỉnh luật bằng nghị định nhưng chưa dự liệu hệ quả pháp lý khi Quốc hội không thông qua có thể gây lúng túng cho quá trình thực thi.

Các ĐBQH TP. Quảng Ninh tham dự phiên thảo luận tại tổ. Ảnh: Đức Minh

Đồng quan điểm, ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà đề nghị cụ thể hóa tiêu chí xác định tình trạng khẩn cấp, tuyệt đối không áp dụng cơ chế điều chỉnh rút gọn đối với các nội dung về quyền con người, tội phạm, thuế. Việc thí điểm chính sách cũng cần rút ngắn thời gian ban đầu xuống không quá 3 năm nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của hệ thống pháp luật.