Hoàn thiện quy định về thẩm quyền lập, điều chỉnh và ban hành quy chế quản lý kiến trúc

Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ 5 (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên, tỉnh Gia Lai)

Tiếp tục hoàn thiện quy định về điều kiện phân cấp, ủy quyền cho UBND cấp xã

Cơ bản thống nhất với chủ trương tăng cường phân cấp, phân quyền trong công tác quản lý kiến trúc quy định tại khoản 4, Điều 14 của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, song ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện quy định về điều kiện phân cấp, ủy quyền cho UBND cấp xã.

Theo đại biểu Nguyễn Văn Huy, dự thảo Luật quy định việc phân cấp, ủy quyền được thực hiện khi cấp xã "đáp ứng đủ điều kiện về tổ chức bộ máy, cán bộ và năng lực chuyên môn".

Dẫu vậy, các điều kiện này còn mang tính định tính, chưa có tiêu chí cụ thể để đánh giá, dẫn đến nguy cơ áp dụng không thống nhất giữa các địa phương. Trong khi đó, quy chế quản lý kiến trúc là căn cứ quan trọng để quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan và hoạt động xây dựng. Vì vậy, việc phân cấp cần được đặt trên cơ sở các tiêu chí rõ ràng, minh bạch và có thể kiểm chứng.

ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) phát biểu

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu quy định các nguyên tắc, tiêu chí khung về điều kiện phân cấp, ủy quyền hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết điều kiện, trình tự, tiêu chuẩn thực hiện, nhằm bảo đảm việc phân cấp được thực hiện thống nhất, đúng năng lực của từng địa phương và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Về sửa đổi khoản 4, Điều 15, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện quy định về thẩm quyền lập, điều chỉnh và ban hành quy chế quản lý kiến trúc.

Theo đại biểu, dự thảo Luật đang thiết kế chung một cơ chế phân cấp, ủy quyền đối với cả ba hoạt động: lập, điều chỉnh và ban hành quy chế quản lý kiến trúc. Tuy nhiên, đây là các hoạt động có tính chất pháp lý và mức độ tác động khác nhau. Trong đó, việc điều chỉnh và ban hành quy chế có thể làm thay đổi căn cứ quản lý kiến trúc, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tại Tổ 5

Vì vậy, việc phân cấp không chỉ cần căn cứ vào năng lực của cơ quan được giao thẩm quyền mà còn cần xác định rõ phạm vi, nguyên tắc và trách nhiệm đối với từng hoạt động, bảo đảm kiểm soát quyền lực trong quá trình thực hiện.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị cần nghiên cứu quy định cụ thể hơn về phạm vi phân cấp hoặc nguyên tắc phân định thẩm quyền đối với từng hoạt động lập, điều chỉnh và ban hành quy chế quản lý kiến trúc, bảo đảm phân cấp đi đôi với trách nhiệm, năng lực thực thi và yêu cầu quản lý thống nhất.

Liên quan đến đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương (Điều 14, Điều 15, Điều 38) trong công tác quản lý kiến trúc, ĐBQH Trần Quốc Việt (Hưng Yên) đồng thuận với đề xuất của Chính phủ. Theo đó, dự thảo Luật đã làm rõ hơn thẩm quyền lập và ban hành quy chế quản lý kiến trúc, giao quyền cụ thể cho UBND cấp tỉnh và cấp xã.

ĐBQH Trần Quốc Việt (Hưng Yên) phát biểu

Theo đại biểu Trần Quốc Việt, việc chuyển giao trách nhiệm ban hành mẫu thiết kế kiến trúc nông thôn (thích ứng biến đổi khí hậu) từ Bộ Xây dựng về UBND cấp tỉnh (bổ sung điểm e khoản 1 Điều 38) là hợp lý, giúp các mẫu thiết kế sát với đặc thù văn hóa và khí hậu của từng địa phương hơn.

Cần tránh nguy cơ “thuê chứng chỉ” hình thức

Nêu quan điểm về chứng chỉ hành nghề kiến trúc, ĐBQH Trần Kim Kha (Gia Lai) cho biết, dự thảo Luật đã thu hẹp yêu cầu chứng chỉ hành nghề xuống còn 2/7 nhóm công việc (thiết kế kiến trúc công trình và thiết kế kiến trúc trong quy hoạch).

Tuy nhiên, điểm b khoản 1 Điều 33 giữ nguyên điều kiện mọi tổ chức hành nghề kiến trúc phải “có cá nhân chịu trách nhiệm chuyên môn về kiến trúc hoặc chủ trì thiết kế kiến trúc có chứng chỉ hành nghề kiến trúc”.

ĐBQH Trần Kim Kha (Gia Lai) phát biểu

Do vậy, một doanh nghiệp chỉ chuyên thiết kế nội thất hoặc kiến trúc cảnh quan, công việc không yêu cầu chứng chỉ đối với cá nhân vẫn phải tuyển dụng người có chứng chỉ chỉ để đáp ứng điều kiện theo quy định của Luật.

Theo đại biểu Trần Kim Kha, quy định trên sẽ làm tăng chi phí tuân thủ đúng ở phân khúc doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ; triệt tiêu một phần lợi ích cải cách mà chính dự thảo Luật tạo ra; tiềm ẩn nguy cơ “thuê chứng chỉ” hình thức.

Do đó, đại biểu kiến nghị sửa đổi, chỉnh lý điểm b khoản 1 Điều 33: “Có cá nhân chịu trách nhiệm chuyên môn về kiến trúc đáp ứng tiêu chuẩn năng lực hành nghề phù hợp với các công việc thực hiện; trường hợp thực hiện công việc quy định tại điểm a, điểm b khoản 1 Điều 19 của Luật này thì cá nhân đảm nhận chức danh chủ trì thiết kế kiến trúc, chủ nhiệm thiết kế phải có chứng chỉ hành nghề kiến trúc.”