Hoàng Mai giữ gìn, phát huy giá trị di sản văn hóa trong đời sống hiện đại

Mạch nguồn văn hóa giữa lòng phố thị

Với mục đích bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, ngày 8-4, Tiểu ban Quản lý di tích và nhân dân làng Yên Duyên, phường Hoàng Mai long trọng khai mạc lễ hội truyền thống năm 2026. Đây là dịp để nhân dân cùng hướng về cội nguồn, tri ân công đức của các bậc tiền nhân, thắt chặt tình đoàn kết xóm làng và giữ gìn nét đẹp văn hóa ngàn đời.

Các đại biểu và nhân dân tham dự lễ hội truyền thống làng Yên Duyên năm 2026. Ảnh: Trần Oanh

Ông Nguyễn Văn Dũng, Trưởng Tiểu ban Quản lý di tích làng Yên Duyên cho biết, Lễ hội là dịp để người dân thành kính dâng hương tưởng nhớ Nhị vị Thành hoàng làng. Đó là Đức Thánh Linh Lang Đại Vương - vị hoàng tử triều Lý đã có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Tống và Thượng đẳng phúc thần Trần Khát Chân - vị danh tướng kiệt xuất thời Trần đã có công lớn trong việc trấn giữ vùng đất phía Nam Thăng Long, dẹp giặc Chiêm Thành.

Lễ hội tái hiện nghi lễ truyền thống trong không gian đô thị. Ảnh: Trần Oanh

Lễ hội còn là dịp để người dân tri ân sâu sắc đến các vị tiền nhân, tiên hiền đã có công khai hoang lập ấp, truyền dạy nghề nghiệp, xây dựng ngôi làng trù phú, văn hiến. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, người dân Yên Duyên vẫn luôn giữ vững phẩm chất cần cù, sáng tạo trong lao động và anh dũng trong chiến đấu.

Viết tiếp dòng chảy văn hóa trong cuộc sống hiện đại, toàn bộ các nghi lễ truyền thống của lễ hội vẫn được giữ gìn nguyên vẹn. Điểm nhấn đáng chú ý nhất chính là nghi thức rước lễ vật của các tổ dân phố, đoàn thể và cá nhân. Dù năm nay không phải chính hội rước nước (lễ cấp thủy), nhưng tinh thần của nghi lễ ấy vẫn luôn hiện hữu như một sợi dây gắn kết tâm hồn người dân với cội nguồn.

Đặc biệt, niềm tự hào của nhân dân địa phương được nhân lên khi đình làng Yên Duyên được UBND thành phố Hà Nội xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố tháng 3-2025. Đây không chỉ là niềm vinh dự mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản cho các thế hệ mai sau.

Các tổ dân phố, dòng họ, nhân dân và du khách dâng lễ ra đình làng Yên Duyên. Ảnh: Trần Oanh

Sau các nghi lễ trang nghiêm, bầu không khí trở nên sôi nổi với phần hội gồm nhiều hoạt động đậm chất dân gian. Vào buổi chiều, không gian đình trở nên náo nhiệt với giải vật truyền thống, phía bên ngoài là các cuộc thi kéo co và trò chơi dân gian. Cùng với đó là những đêm hội văn nghệ rực rỡ sắc màu do các đội văn nghệ, thanh niên địa phương biểu diễn, tạo nên bức tranh giao thoa hài hòa giữa truyền thống và hiện đại.

Lan tỏa giá trị di sản qua mùa lễ hội

Trước đó, UBND phường Hoàng Mai đã ban hành Kế hoạch số 124/KH-UBND ngày 18-3-2026 về tổ chức lễ hội truyền thống năm 2026 nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa tinh thần và đáp ứng nhu cầu văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân địa phương. Theo đó, trong tháng 3 và 4-2026, trên địa bàn phường diễn ra các lễ hội, bao gồm: Đình Nam Dư Hạ ngày 1, 2, 3-4; đình Giáp Nhất ngày 1-4; đình Giáp Nhị ngày 1, 2, 5-4; đình Giáp Tứ ngày 30-3, 2, 3, 4-4.

Điểm tựa lớn nhất của lễ hội chính là sự đồng lòng của nhân dân. Ảnh: HM

Giữa dòng chảy hối hả của phố thị, các lễ hội tái hiện nghi lễ truyền thống trong không gian đô thị, với điểm nhấn là nghi thức lễ cấp thủy (lễ rước nước) từ sông Hồng, Đền Hùng. Đây không chỉ là lễ hội cầu mùa mà còn là biểu tượng kết nối cộng đồng trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa đang diễn ra rất nhanh.

Ông Nguyễn Văn Dũng, Trưởng Tiểu ban Quản lý di tích làng Yên Duyên chia sẻ: “Nhắc đến nét đặc sắc của làng quê ven sông Hồng, không thể không nhắc đến lễ cấp thủy (rước nước). Theo lệ làng, cứ ba năm một lần, người dân lại tổ chức rước kiệu ra tận dòng sông Hồng để xin nước về thờ phụng. Dù năm nay không phải năm chính hội rước nước như năm 2025, nhưng tinh thần của nghi lễ này vẫn luôn hiện hữu như một sợi dây gắn kết tâm hồn người dân với nguồn cội".

Lễ hội truyền thống đình Giáp Tứ. Ảnh: HM

Không chỉ dừng lại ở các nghi thức, điểm tựa lớn nhất của lễ hội chính là sự đồng lòng của nhân dân. Bà Nguyễn Thị Tắc, Phó Tiểu ban Quản lý di tích làng Yên Duyên cho biết, từ các cụ cao niên cho đến lớp trẻ, ai nấy đều nô nức, phấn khởi chờ đón ngày hội quê hương. Trong bối cảnh đời sống hiện đại có nhiều thay đổi, việc duy trì đều đặn những nghi thức này không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm tự hào của mỗi người dân. Với họ, lễ hội chính là dịp để ôn lại nguồn cội, khẳng định bản sắc và tạo tiền đề để xây dựng một cộng đồng ngày càng gắn kết, văn minh.

Giải đấu vật cổ truyền làng Yên Duyên. Ảnh: Nguyễn Tắc

Hòa mình vào dòng người nô nức đi hội làng Yên Duyên, chị Lê Thị Phương, Bí thư Chi đoàn Tổ dân phố 20-21-22-23 Yên Sở chia sẻ: “Lễ hội truyền thống có ý nghĩa đặc biệt đối với thế hệ trẻ hiện nay. Mặc dù, các lễ hội truyền thống đã có nhiều biến chuyển phù hợp với thời đại hơn, tuy nhiên đa phần vẫn giữ gìn được các nét truyền thống đặc trưng. Thông qua lễ hội góp phần nâng cao tinh thần trách nhiệm, ý thức bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của các thế hệ trẻ”.

Qua mỗi mùa lễ hội, lòng yêu quê hương, yêu Thủ đô của người dân Hoàng Mai lại thêm phần sâu đậm. Đó chính là nền tảng vững chắc để cùng nhau gìn giữ những nét đẹp văn hóa, góp phần xây dựng phường, Thủ đô Hà Nội ngày càng văn minh, hiện đại.