Học liệu thời chuyển đổi số: Tăng tương tác, tích hợp đa phương tiện và AI

Ngày 16/5 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu ứng dụng ngôn ngữ Bác Nhã tổ chức tọa đàm chuyên sâu với chủ đề “Xuất bản số - Sách điện tử - Nền tảng phân phối và Hệ sinh thái số”. Chương trình quy tụ các nhà quản lý giáo dục, chuyên gia xuất bản, giảng viên và đơn vị công nghệ nhằm thảo luận về xu hướng chuyển đổi số học liệu trong bối cảnh mới.

Theo TS. Phạm Quỳnh, Phó Tổng Biên tập NXB Giáo dục Việt Nam, chuyển đổi số ngành xuất bản diễn ra theo lộ trình gồm ba giai đoạn: xuất bản kỹ thuật số, xuất bản tích hợp và xuất bản thông minh.

Giai đoạn đầu tập trung số hóa nội dung từ bản in sang định dạng điện tử nhằm tăng khả năng lưu trữ và truy cập. Tuy nhiên, xu hướng hiện nay không dừng ở việc “đưa sách lên môi trường số” mà chuyển sang mô hình xuất bản tích hợp - kết nối nội dung với công nghệ, dữ liệu và hệ sinh thái học tập số.

Ở cấp độ cao hơn, xuất bản thông minh sẽ ứng dụng AI và dữ liệu lớn để cá nhân hóa trải nghiệm người dùng, tối ưu vận hành và dự báo nhu cầu thị trường.

TS. Phạm Quỳnh, Phó Tổng biên tập NXB Giáo dục Việt Nam trao đổi tại tọa đàm. Ảnh: Nguyễn Ngọc.

Từ xu hướng này, TS. Phạm Quỳnh cho rằng, học liệu cũng phải thay đổi theo hướng chuyển đổi số toàn diện. Theo đó, học liệu không thể chỉ là bản PDF của sách in mà phải phát triển thành “học liệu 5D” có tính tương tác cao, tích hợp đa phương tiện như audio, video, dữ liệu số và công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).

“Chuyển đổi số trong ngành xuất bản nói chung và học liệu nói riêng không đơn thuần là số hóa tài liệu mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện từ tư duy, mô hình vận hành đến hệ sinh thái nội dung”, TS. Phạm Quỳnh nhấn mạnh.

Các đơn vị làm học liệu phải thay đổi đồng bộ trên 5 phương diện gồm: sản phẩm, công nghệ, marketing, quy trình và thể chế. Trong đó, trọng tâm là chuyển từ tư duy làm sách truyền thống sang xây dựng nội dung số đa phương thức, có khả năng triển khai linh hoạt trên nhiều nền tảng như website, LMS, ứng dụng học tập, video hay trợ lý AI.

Đội ngũ biên tập viên phải vừa có chuyên môn biên tập nội dung, vừa am hiểu công nghệ số để có thể quy hoạch đề tài đa phương thức và quản trị bản quyền trên không gian mạng.

Toàn cảnh tọa đàm. Ảnh: Nguyễn Ngọc

Đồng quan điểm, TS. Trần Thị Thanh Mai, Viện Nghiên cứu Ứng dụng Ngôn ngữ Bác Nhã, nhà sáng lập Tổ chức giáo dục TMEDU cho rằng, các đơn vị phát triển học liệu cần tái cấu trúc nội dung theo hướng đa nền tảng và “kịch bản hóa” ngay từ khâu thiết kế để có thể tích hợp linh hoạt với video, bài giảng số, học liệu tương tác và công nghệ AI. Đồng thời, việc ứng dụng LMS, trợ lý AI và các nền tảng số đồng bộ sẽ giúp kết nối hiệu quả giữa học liệu, khảo thí, đào tạo và vận hành.

TMEDU đang triển khai mô hình “chuyển đổi đào tạo số” với ba trụ cột: số hóa nội dung, số hóa khảo thí và số hóa đào tạo. Trong đó, hệ sinh thái học liệu được xây dựng không chỉ gồm sách điện tử mà còn tích hợp video bài giảng, flashcard, bài tập tương tác và trợ lý AI hỗ trợ người học 24/7. Hệ thống ngân hàng đề thi trực tuyến giúp đánh giá năng lực tức thời, trong khi nền tảng LMS và ứng dụng học tập đa nền tảng cho phép học viên học tập mọi lúc, mọi nơi.

Xu hướng chuyển đổi số đang khiến ranh giới giữa xuất bản, giáo dục và công nghệ ngày càng thu hẹp. Theo các chuyên gia, điều này đòi hỏi các đơn vị làm học liệu không chỉ sản xuất nội dung mà cần từng bước chuyển đổi thành đơn vị cung cấp dịch vụ tri thức số và xây dựng hệ sinh thái học tập toàn diện trong kỷ nguyên AI.