Học nghề để tạo sinh kế

Giảng viên Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên 4 hướng dẫn thực hành cách pha chế, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong buổi tập huấn kỹ thuật sản xuất cây ăn quả cho học viên tại bản Mường Nhé, xã Mường Nhé.

Đối với nhiều người dân bản Huổi Phúc, những kiến thức tưởng chừng đơn giản lại là điều họ đang cần nhất để nâng cao hiệu quả sản xuất và cải thiện thu nhập cho gia đình. Chị Lường Thị Nụ, học viên lớp kỹ thuật chăn nuôi và phòng trị bệnh cho gia cầm ở bản Huổi Phúc cho biết, trước đây gia đình chị nuôi gà, vịt chủ yếu dựa vào kinh nghiệm. Vật nuôi mắc bệnh, nhiều khi không biết nguyên nhân, cũng không biết cách xử lý nên thiệt hại khá lớn. “Sau khi tham gia lớp học, tôi hiểu hơn về kỹ thuật chăm sóc, cách nhận biết các biểu hiện bất thường của gia cầm và biện pháp phòng bệnh. Những kiến thức này rất thiết thực, có thể áp dụng ngay vào chăn nuôi của gia đình” - chị Nụ chia sẻ.

Câu chuyện của chị Nụ cũng là lý do khiến ngày càng nhiều lao động nông thôn, đặc biệt là người dân ở các xã vùng cao, vùng sâu, vùng xa trên địa bàn tỉnh quan tâm đến học nghề. Họ đến lớp với mong muốn có thêm kiến thức, kỹ thuật để làm tốt hơn công việc sản xuất vốn gắn bó với cuộc sống hàng ngày.

Năm 2026, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên 1 được giao chỉ tiêu tuyển sinh, đào tạo nghề cho 1.330 lao động. Để bảo đảm việc đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế, trung tâm đã phối hợp với các địa phương khảo sát nhu cầu học nghề của người dân trước khi mở lớp. Từ đầu tháng 3 đến nay, Trung tâm đã tổ chức 13 lớp đào tạo nghề tại 11 xã, phường. Các nghề được lựa chọn đều gắn với điều kiện sản xuất của địa phương như: Chăn nuôi gia súc, gia cầm; trồng rau an toàn; nuôi cá; trồng nấm; trồng cà phê và một số nghề thuộc lĩnh vực xây dựng. Hầu hết các lớp học đều được tổ chức ngay tại bản. Người dân không phải đi xa, không phải bỏ công việc đồng áng trong thời gian dài. Việc học được sắp xếp linh hoạt để phù hợp với nhịp sinh hoạt và sản xuất của bà con.

Mới đây, tại bản Yên, xã Thanh An, lớp đào tạo kỹ thuật chăn nuôi và phòng trị bệnh cho lợn thu hút 35 học viên tham gia. Trong số đó có nhiều hộ gia đình đang duy trì chăn nuôi lợn quy mô nhỏ và mong muốn mở rộng sản xuất trong thời gian tới.

Bên cạnh các lớp chăn nuôi, nhiều địa phương còn mở các lớp đào tạo nghề trồng và chăm sóc cây ăn quả, hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp canh tác an toàn, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Tại lớp học nghề tổ chức ở xã Mường Nhé, học viên được hướng dẫn cách nhận biết sâu bệnh hại trên cây trồng, kỹ thuật cắt tỉa, chăm sóc vườn cây và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy trình. Thay vì chỉ học qua tài liệu, người dân được thực hành ngay tại vườn cây, trực tiếp pha chế, sử dụng bình phun và tìm hiểu các nguyên tắc bảo đảm an toàn lao động trong quá trình chăm sóc cây trồng.

Chị Giàng Thị Dua, bản Mường Nhé, xã Mường Nhé cho biết: Qua lớp học tôi được hướng dẫn cách lựa chọn thuốc phù hợp, sử dụng đúng nồng độ, đúng thời gian cách ly và các biện pháp bảo hộ khi phun thuốc.

Theo các giảng viên trực tiếp giảng dạy, nếu chỉ học lý thuyết thì người dân rất khó nhớ và khó áp dụng. Vì vậy, chương trình đào tạo được xây dựng theo hướng tăng thời lượng thực hành, giảm lý thuyết. Chị Lù Thị Nga, giáo viên Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên 4 cho biết: Mỗi lớp học đều được chia thành các nhóm nhỏ để học viên trực tiếp thực hành dưới sự hướng dẫn của giảng viên. Tỷ lệ thời lượng học được bố trí khoảng 30% lý thuyết và 70% thực hành. Người dân học ngay trên mô hình chăn nuôi, sản xuất của mình nên dễ tiếp thu hơn; được hướng dẫn từng thao tác cụ thể, học viên có thể làm được ngay sau khi kết thúc khóa học.

Cách làm này đã tạo ra sự thay đổi rõ rệt trong nhận thức của người dân về học nghề. Nếu trước đây nhiều người còn e ngại hoặc cho rằng học nghề là việc dành cho thanh niên, thì nay không ít lao động trung niên, phụ nữ, người dân tộc thiểu số cũng chủ động đăng ký tham gia; kiến thức được học nhanh chóng được áp dụng vào thực tế sản xuất.

Bà Trần Thị Măng, Giám đốc Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên 4 cho biết: Hiệu quả lớn nhất của các lớp đào tạo nghề là khả năng áp dụng kiến thức vào thực tế. Khi người dân thấy việc học mang lại lợi ích thiết thực, họ sẽ chủ động tham gia và tiếp tục lan tỏa tới những người khác trong cộng đồng.

Hiện ở nhiều bản vùng cao, học nghề đang dần trở thành nhu cầu tự thân của người dân. Từ những lớp học nghề, giúp người dân thay đổi cách nghĩ, cách làm và tạo dựng sinh kế trên chính mảnh đất quê hương mình. Đó cũng là nền tảng quan trọng để nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững và từng bước cải thiện đời sống của đồng bào vùng cao trong những năm tới.