Học STEM không lo 'đẻ' thêm môn, thêm tiết, phụ huynh không bắt buộc đóng góp

Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân về dự thảo Thông tư quy định tổ chức hoạt động giáo dục STEM trong giáo dục phổ thông.

Dự thảo được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định mới của Luật Giáo dục, phù hợp với chủ trương tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, hướng tới phát triển phẩm chất, năng lực học sinh và tạo hành lang pháp lý thống nhất cho giáo dục STEM trên cả nước.

Theo Bộ GD&ĐT, quy định mới cũng nhằm khắc phục tình trạng tổ chức giáo dục STEM chưa đồng bộ giữa các địa phương, nhà trường.

Không thêm môn, không tăng tiết, không tạo áp lực

Mục tiêu của giáo dục STEM là tăng cường năng lực khoa học, công nghệ, tin học, năng lực số và khả năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Dự thảo đồng thời nhấn mạnh việc bảo đảm cơ hội tiếp cận công bằng cho học sinh, trong đó có học sinh ở vùng khó khăn, học sinh khuyết tật và học sinh dân tộc thiểu số.

Một trong những nguyên tắc xuyên suốt là giáo dục STEM không làm phát sinh môn học mới, không gây áp lực, quá tải cho học sinh và giáo viên; không phát sinh thêm thời lượng dạy học, đầu điểm hay hồ sơ, sổ sách riêng ngoài quy định hiện hành.

Ở từng cấp học, hoạt động STEM được định hướng phù hợp với đặc điểm, năng lực học sinh. Qua đó, nhà trường có thể phát hiện, khuyến khích học sinh có năng lực, sở thích, năng khiếu về khoa học, kỹ thuật và công nghệ; đồng thời tăng cường định hướng nghề nghiệp, kết nối với đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Học STEM tại bảo tàng, viện nghiên cứu, doanh nghiệp

Theo dự thảo, giáo dục STEM được tổ chức dưới 3 hình thức.

Thứ nhất là bài học STEM, được thiết kế trong quá trình dạy học các môn theo hướng tích hợp liên môn hoặc nội môn.

Thứ hai là hoạt động trải nghiệm STEM, được tổ chức thông qua câu lạc bộ hoặc trải nghiệm thực tế trên tinh thần tự nguyện, không bắt buộc đại trà.

Thứ ba là hoạt động nghiên cứu khoa học, kỹ thuật của học sinh, dành cho những em có năng lực, sở thích và được giáo viên hoặc nhà khoa học hướng dẫn.

Nội dung STEM được triển khai theo hai quy trình gồm khám phá khoa học và thiết kế kỹ thuật. Các nội dung mới như lập trình, điều khiển, chế tạo robot, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) có thể được lồng ghép phù hợp với từng cấp học; đồng thời có thể tích hợp yếu tố nghệ thuật, nhân văn theo hướng STEAM.

Đáng chú ý, dự thảo cho phép tổ chức hoạt động STEM ngoài nhà trường tại cơ sở sản xuất, trường đại học, viện nghiên cứu, bảo tàng… Việc tổ chức phải bảo đảm tự nguyện, an toàn, có sự đồng thuận của cha mẹ học sinh và không được nhằm mục đích quảng cáo, bán hàng.

Kết quả giáo dục STEM được đánh giá theo hướng phát triển năng lực, không hình thành môn học, đầu điểm hay học bạ riêng.

Không bắt buộc phụ huynh đóng góp để học STEM

Về đội ngũ, cán bộ quản lý, giáo viên phụ trách STEM cần có năng lực dạy học tích hợp liên môn, sử dụng thiết bị và khai thác công cụ AI có trách nhiệm.

Việc phân công giáo viên không làm phát sinh nhiệm vụ, thời gian làm việc ngoài quy định. Giáo viên được bồi dưỡng và có thể được xem xét quy đổi tiết dạy hoặc hưởng thù lao khi hướng dẫn hoạt động ngoài giờ chính khóa.

Về cơ sở vật chất, dự thảo không bắt buộc trường phải có phòng học STEM riêng.

Thiết bị được định hướng theo 3 mức. Mức 1 sử dụng thiết bị dạy học tối thiểu và vật liệu sẵn có, bảo đảm mọi cơ sở giáo dục đều có thể thực hiện. Mức 2 bổ sung thiết bị gắn với chuyển đổi số. Mức 3 dành cho giáo dục STEM chuyên sâu, phù hợp với trường chuyên, trường trọng điểm.

Danh mục thiết bị STEM kèm dự thảo chỉ mang tính khung, định hướng về tên gọi, tính năng và chức năng giáo dục cơ bản; không quy định nhãn hiệu, xuất xứ hay thông số kỹ thuật chi tiết và không phải danh mục thiết bị dạy học tối thiểu bắt buộc.

Về học liệu và an toàn, dự thảo quy định thẩm quyền thẩm định tài liệu tự biên soạn; yêu cầu bảo đảm an toàn trong thực hành, chế tạo, thí nghiệm, cũng như an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân của học sinh khi ứng dụng công nghệ số, AI.

Đặc biệt, dự thảo nêu rõ kinh phí thực hiện có thể huy động từ ngân sách nhà nước, nguồn thu hợp pháp của cơ sở giáo dục và các nguồn tài trợ hợp pháp, không phát sinh nghĩa vụ đóng góp bắt buộc đối với học sinh, cha mẹ học sinh.