Học tập suốt đời để dám nghĩ, dám nói, dám làm và dám chịu trách nhiệm

Toàn cảnh hội thảo.

Thúc đẩy học tập suốt đời

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân nhấn mạnh, năm học 2026–2027, ngành Giáo dục tiếp tục triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo (Nghị quyết 71); thực hiện chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”.

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân phát biểu khai mạc Hội thảo.

Đặc biệt, đây là năm học chuyển mạnh trọng tâm từ xây dựng, hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện hiệu quả, đưa chính sách vào cuộc sống và tạo chuyển biến thực chất từ bên trong ngành Giáo dục.

Tinh thần đổi mới tư duy, học hỏi không ngừng và hướng tới kết quả thực chất đó cũng chính là một trong những yêu cầu đặt ra đối với việc xây dựng văn hóa học tập, thúc đẩy học tập suốt đời trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng Lê Quân và các thành viên Đoàn Chủ tọa điều hành Hội thảo.

Thứ trưởng Lê Quân nhắc lại, sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc học, tự học và học tập không ngừng. Còn trong bài viết “Học tập suốt đời” công bố ngày 2/3/2025, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm xác định, học tập suốt đời là đòi hỏi cấp thiết đối với mỗi người, nhất là cán bộ, đảng viên; đồng thời nhấn mạnh việc học phải góp phần hình thành những con người có tri thức, bản lĩnh, năng lực hành động, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Thông điệp xuyên suốt được Tổng Bí thư nêu rõ là: học tập suốt đời để “dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám hy sinh vì lợi ích chung”.

Nghị quyết 71 đặt ra yêu cầu xây dựng nền giáo dục mở, liên thông, bảo đảm cơ hội học tập công bằng, bình đẳng cho mọi người, đáp ứng nhu cầu xã hội và thúc đẩy học tập suốt đời.

Các đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học tham dự hội thảo.

Theo Thứ trưởng, những định hướng lớn nêu trên cho thấy, học tập suốt đời ngày nay không chỉ là việc bổ sung kiến thức hay kéo dài thời gian học tập. Đó còn là năng lực tự học, tự cập nhật, khả năng thích ứng với sự thay đổi, biết chuyển hóa tri thức thành hành động và giá trị phục vụ cộng đồng.

Trong kỷ nguyên phát triển mới, năng lực học tập liên tục ngày càng trở thành một trong những điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia.

Với ý nghĩa đó, Thứ trưởng nhấn mạnh, Hội thảo được tổ chức nhằm tiếp tục làm sâu sắc hơn tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và những định hướng của Tổng Bí thư Tô Lâm về học tập suốt đời; đồng thời tạo diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và các cơ sở giáo dục trao đổi những vấn đề lý luận và thực tiễn, chia sẻ mô hình, kinh nghiệm, nhận diện những khó khăn, điểm nghẽn và đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm thúc đẩy học tập suốt đời, xây dựng xã hội học tập trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng Lê Quân: Học tập suốt đời ngày nay không chỉ là việc bổ sung kiến thức hay kéo dài thời gian học tập, mà còn là năng lực tự học, tự cập nhật, khả năng thích ứng với sự thay đổi...

6 nhóm vấn đề về xã hội học tập

PGS.TS Nguyễn Thị Nhung – Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội nhấn mạnh, học tập suốt đời, xét đến cùng là câu chuyện về con người và sự phát triển của con người. Một xã hội học tập không chỉ là xã hội có nhiều người đi học, mà là xã hội trong đó mỗi người đều có cơ hội học tập, có khả năng tự học và có động lực tự hoàn thiện để không chỉ biết nhiều hơn, nghĩ sâu hơn, làm tốt hơn, sống có trách nhiệm hơn và cống hiến thiết thực hơn cho xã hội.

Từ các tham luận của Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Thị Nhung cho rằng, có thể khái quát theo một số nhóm vấn đề: Thứ nhất, tiếp tục làm rõ cơ sở lý luận và giá trị thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về tự học, học tập không ngừng và học tập suốt đời.

Thứ hai, tiếp tục làm rõ hơn mối quan hệ giữa học tập suốt đời với xây dựng đội ngũ cán bộ và nguồn nhân lực có năng lực thực thi.

Thứ ba, nhìn nhận trường đại học như một chủ thể quan trọng của hệ sinh thái học tập suốt đời;

Thứ tư, xây dựng nền tảng học tập suốt đời từ gia đình, nhà trường và xã hội.

Thứ năm, sự quan tâm đến việc hình thành công dân học tập và xây dựng xã hội học tập từ cộng đồng.

Thứ sáu, chuyển đổi số là động lực mở không gian mới cho học tập suốt đời.

PGS.TS Nguyễn Thị Nhung – Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội phát biểu đề dẫn hội thảo,

5 yếu tố cần quan tâm để phát huy tinh thần tự học, học tập suốt đời

Đề cập đến một số yếu tố cần quan tâm để phát huy tinh thần tự học, học tập suốt đời, GS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc – nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) gợi mở, trước tiên, cần có nhận thức đúng đắn về việc học. Xác định học tập là trách nhiệm và quyền lợi suốt đời của mỗi con người. Xem việc học và tự học là một loại kỹ năng sống cơ bản, là nhu cầu, học không chỉ phục vụ thi cử.

Thứ hai, mỗi người được trang bị các kỹ năng tự học: Biết xác định mục tiêu học tập rõ ràng; Biết sử dụng các phương pháp tìm kiếm, xử lý và đánh giá thông tin; rèn luyện kỹ năng quản lý thời gian và tự kiểm tra kết quả học tập;

Thứ ba, có môi trường học tập mở thuận lợi: Xây dựng hệ thống học liệu số, thư viện điện tử, kho tri thức mở; Khuyến khích học tập qua trải nghiệm, nghiên cứu khoa học, hoạt động xã hội; tạo điều kiện để mọi người có thể học mọi lúc, mọi nơi.

Thứ tư, Có văn hóa học tập trong cộng đồng, văn hóa tổ chức biết học hỏi, về yếu tố này sẽ đề cập sâu ở phần xây dựng xã hội học tập, tựu chung là văn hóa tôn vinh tinh thần cầu thị, học hỏi, kết nối học tập giữa các thế hệ, tạo sự lan tỏa trong xã hội qua các phong trào thi đua học tập trong trường học, trong cơ quan, tổ chức.

Thứ năm, yếu tố chính sách hỗ trợ: Nhà nước có chiến lược và cùng các tổ chức xã hội có cơ chế khuyến khích học tập suốt đời, đầu tư cho giáo dục mở, học tập trực tuyến, nâng cao kỹ năng. Hình thành mạng lưới các trung tâm học tập cộng đồng, tạo điều kiện cho mọi người dân tiếp cận tri thức.

GS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc – nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) tham luận tại hội thảo.

Xây dựng hệ sinh thái học tập số

Cho rằng, việc xây dựng hệ sinh thái học tập số là nhu cầu cốt lõi của giáo dục hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện quốc gia, TS Đặng Hải Đăng – Phó Viện trưởng Viện Đào tạo và Phát triển học tập suốt đời (Trường Đại học Mở Hà Nội) nhìn nhận, Hệ sinh thái này, với LMS làm trung tâm, tích hợp hiệu quả các OER và MOOC, không chỉ tạo điều kiện cho việc tiếp cận tri thức một cách bình đẳng mà còn nâng cao chất lượng và hiệu quả học tập. Nó kích thích phát triển năng lực tự học, tư duy phản biện và sáng tạo của người học Việt Nam trong thời đại số.

TS Đặng Hải Đăng chia sẻ tại hội thảo.

Để phát huy tối đa tiềm năng của hệ sinh thái học tập số, TS Đặng Hải Đăng cho rằng, cần sự hỗ trợ vững chắc từ khung pháp lý và chính sách đồng bộ của nhà nước. Việc bồi dưỡng năng lực số cho cả giáo viên và học sinh, cùng với khai thác hợp lý trí tuệ nhân tạo, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành môi trường học tập hiện đại, cá nhân hóa và hiệu quả.

Đồng thời, hệ sinh thái này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan như cơ quan quản lý, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng học tập để đảm bảo sự phát triển bền vững, toàn diện.

TS Nguyễn Thị Minh Thúy – Hiệu trưởng Trường THCS & THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) trao đổi tại hội thảo

Trong bối cảnh cải cách giáo dục ở Việt Nam, TS Nguyễn Thị Minh Thúy – Hiệu trưởng Trường THCS & THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) nhấn mạnh, việc tăng cường sự phối hợp gia đình - nhà trường - xã hội càng trở nên cần thiết trong giáo dục đạo đức và hình thành văn hóa học tập cho học sinh. Mối liên kết này sẽ tạo nên môi trường giáo dục lành mạnh, có sự liên tục, đồng nhất trong chuỗi hoạt động học tập và giáo dục của người học.

Toàn cảnh hội thảo.

Phát biểu tổng kết Hội thảo, ông Nguyễn Văn Hay - Phó Bí thư Đảng ủy Ban Tuyên giáo Trung ương ghi nhận, hội thảo gợi mở những vấn đề nghiên cứu và cung cấp luận cứ cho chính sách thực tiễn.

Ông Hay đề nghị, cần tiếp tục nghiên cứu những nội dung bằng các cách tiếp cận khác nhau để phản biện và hoàn thiện, phát triển thành các kiến nghị và giải pháp chính sách.

Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu mối quan hệ giữa học tập suốt đời với phát triển con người Việt Nam, xây dựng đội ngũ cán bộ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo hướng liên ngành và tăng cường nghiên cứu thực chứng.

Ông Nguyễn Văn Hay - Phó Bí thư Đảng ủy Ban Tuyên giáo Trung ương phát biểu chỉ đạo tại hội thảo.

Theo ông Hay, thông điệp xuyên suốt là: Học tập suốt đời chỉ thực sự có ý nghĩa khi làm thay đổi con người và tạo ra giá trị cho xã hội. Học để hiểu sâu hơn, tư duy tốt hơn, hành động hiệu quả hơn. Đối với cán bộ, đảng viên, học còn để nâng cao bản lĩnh, trách nhiệm, năng lực phụng sự nhân dân và khả năng giải quyết những vấn đề mới của thực tiễn.

Trong bối cảnh tri thức và công nghệ thay đổi nhanh chóng, ông Hay cho rằng, khả năng học tập và năng lực tự đổi mới ngày càng trở thành năng lực nền tảng của mỗi cá nhân, tổ chức và quốc gia. Xây dựng xã hội học tập, vì vậy, không chỉ là nhiệm vụ của giáo dục và đào tạo, mà còn là nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực; sâu xa hơn là nhiệm vụ phát triển con người.

GS.TS Nguyễn Văn Minh - nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội thảo luận tại hội thảo.

Đại biểu nghiên cứu tài liệu hội thảo.