Hội họa như một diễn ngôn của vật lý lượng tử

Bạn bè đến chúc mừng buổi ra mắt những tác phẩm mới của họa sĩ Võ Trịnh Biện

Trong vật lý lượng tử, toàn bộ thế giới vật chất, cả cơ thể con người, không rắn chắc và cố định như xưa nay ta luôn mặc định. Thực thể thật của chúng là những tập hợp các hạt nguyên tử. Những hạt nguyên tử này, không tồn tại ở trạng thái đứng yên một chỗ, chúng liên tục di chuyển trên nhiều quỹ đạo trong cùng một lúc và ở nhiều trạng thái, rất hỗn độn, cực khó xác định. Chính tính bất định của thế giới lượng tử đã mở ra một góc nhìn mới về bản chất của vũ trụ - nơi thực tại không mang tính tuyệt đối mà phụ thuộc vào mối quan hệ giữa người quan sát và hệ vật lý. “Dựa trên nguyên lý bất định của vật lý lượng tử, tôi sử dụng kỹ thuật phân rã hạt màu để tạo nên một trật tự mới từ các biến số hỗn độn. Những vết màu nứt trên toan không phải là dấu hiệu của sự hư hại. Nó là ký ức của thời gian, là sự giải phóng nội lực của chất liệu”, họa sĩ Võ Trịnh Biện cho hay.

Họa sĩ Võ Trịnh Biện không đặt tên cho tác phẩm. Ông để người xem tự do cảm nhận từ góc nhìn và tâm thế cá nhân

Từ tri kiến vật lý lượng tử, mỗi hạt electron cùng một lúc có thể tồn tại ở dạng sóng (wave) lẫn dạng hạt (particle) - các nhà vật lý gọi trạng thái này là sự chồng chập (superposition) lượng tử - họa sĩ Võ Trịnh Biện đã thực hiện việc cắt rã và bện cài 2 bức tranh khác nhau thành một bức tranh mới. “Bức tranh mới này, vừa mang mã gene của bức tranh A, vừa mang linh hồn của bức tranh B. Đây là sự hữu hình hóa của không gian đa chiều trên mặt phẳng toan”, họa sĩ Võ Trịnh Biện chia sẻ. Theo PGS.TS Phù Chí Hòa, nhìn ở tầng mức lượng tử, các hạt luôn luôn kết nối với nhau - một kiểu quan hệ liên kết, một sự vướng mắc “vô hình”. Nhà vật lý Einstein gọi đó là sự “tác động ma quái từ xa”. Họa sĩ Võ Trịnh Biện nhìn thấy “sự vướng mắc lượng tử” (quantum entanglement) qua những thực hành nghệ thuật của mình, khi tạo ra sự tương hỗ giữa các mảng màu và đường nét ở 2 đầu khung toan. Quả đúng như nhà thơ người Anh từng nói: “Không ai là một hòn đảo, tự cô lập mình. Mỗi người là một phần của lục địa, một phần của tổng thể”. Qua những thực hành nghệ thuật của họa sĩ Võ Trịnh Biện, điều đó một lần nữa được xác quyết, người nghệ sĩ và nhà khoa học là bạn đồng hành trên hành trình tiếp cận thế giới, tìm kiếm tri thức và khai phá sáng tác.

Tranh của họa sĩ Võ Trịnh Biện

Theo họa sĩ Võ Trịnh Biện, ý thức của người nghệ sĩ giống như những hạt cơ bản, luôn tìm cách xuyên thấu những bức tường định kiến để chạm tới miền sáng tạo mới. Vẻ đẹp của nghệ thuật nhiều khi được xuất lộ từ chính khả năng đi xuyên qua những rào cản. Mỗi khoảnh khắc sống là một hạt - trường - sóng không ngừng phân rã. Sự phân rã này, không phải là sự kết thúc, nó là khởi đầu để ta tìm thấy một trật tự khác, trọn vẹn hơn trật tự cũ. Ông Đặng Bá Canh - Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Lâm Đồng cho biết: “Nhìn những tác phẩm hội họa của họa sĩ Võ Trịnh Biện, tôi ít nhiều đã có sự tỉnh về việc chưa chạm tới cái vô thức, bản năng trong các sáng tác của mình”.