Hội Luật gia Tp.Đồng Nai gỡ vướng thi hành Luật Tư pháp người chưa thành niên

Ngày 12/8, Hội Luật gia Tp.Đồng Nai tổ chức Hội nghị tọa đàm với chủ đề “Áp dụng và thi hành Luật Tư pháp người chưa thành niên trên địa bàn thành phố”.

Đặt lợi ích tốt nhất của người chưa thành niên làm trọng tâm

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Luật có nhiều quy định mới nhằm tăng cường bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên, đồng thời chú trọng giáo dục, phục hồi và tái hòa nhập cộng đồng.

Toàn cảnh Hội nghị.

Theo Hội Luật gia Tp.Đồng Nai, hội nghị được tổ chức theo Kế hoạch số 130/KH-HLG ngày 3/8/2026, nhằm tạo diễn đàn để các cơ quan tiến hành tố tụng, luật gia, luật sư, trợ giúp viên pháp lý và các đơn vị liên quan trao đổi kinh nghiệm, nhận diện khó khăn, vướng mắc trong quá trình áp dụng các quy định mới.  

Phát biểu khai mạc, Luật gia Phan Văn Châu, Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Đồng Nai, nhấn mạnh Luật Tư pháp người chưa thành niên là một bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật về tư pháp đối với nhóm đối tượng đặc thù này.

Luật gia Phan Văn Châu, Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Đồng Nai phát biểu khai mạc hội nghị.

Theo đó, việc xử lý người chưa thành niên không chỉ hướng đến giải quyết hành vi vi phạm mà còn phải chú trọng nguyên nhân, hoàn cảnh, đặc điểm tâm lý, khả năng nhận thức và điều kiện gia đình của từng trường hợp. Từ đó, lựa chọn giải pháp phù hợp, tạo cơ hội để người chưa thành niên nhận thức sai lầm, khắc phục hậu quả và tái hòa nhập cộng đồng.

Ông Nguyễn Thành Lượng, Báo cáo viên pháp luật thành phố, nguyên Phó Chánh Tòa hình sự TAND Tp.Đồng Nai, trình bày những nội dung cơ bản và điểm mới đáng chú ý của Luật Tư pháp người chưa thành niên.

Tại hội nghị, các đại biểu tập trung trao đổi về cơ chế xử lý chuyển hướng, thủ tục tố tụng thân thiện, việc hạn chế áp dụng các biện pháp ngăn chặn nghiêm khắc, chính sách hình phạt cũng như bảo đảm quyền bào chữa và quyền được trợ giúp pháp lý của người chưa thành niên.

Ông Nguyễn Hoàng Phong, Phó trưởng Phòng 2, đại diện VKSND Tp.Đồng Nai, phân tích vai trò của Viện Kiểm sát trong bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên trong quá trình tố tụng.

Theo ông Phong, việc áp dụng quy định mới đòi hỏi các cơ quan tiến hành tố tụng phải lấy lợi ích tốt nhất của người chưa thành niên làm trọng tâm, nhưng đồng thời phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại cũng như yêu cầu phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm.

Bà Phan Thị Vân, Phó Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước Tp.Đồng Nai phát biểu tại hội nghị

Ở góc độ trợ giúp pháp lý, bà Phan Thị Vân, Phó Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước Tp.Đồng Nai, cho rằng người chưa thành niên là nhóm đối tượng cần được hỗ trợ pháp lý kịp thời, phù hợp với đặc điểm tâm lý và nhận thức.

Việc trợ giúp pháp lý không chỉ nhằm bảo đảm quyền bào chữa mà còn giúp người chưa thành niên hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của mình, hạn chế những tác động bất lợi trong quá trình tố tụng.

Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là việc triển khai các biện pháp xử lý chuyển hướng. Đại diện Văn phòng Cơ quan CSĐT Công an Tp.Đồng Nai phân tích thực tiễn áp dụng các biện pháp như khiển trách, xin lỗi bị hại, giáo dục tại xã, phường, đặc khu.

Theo các đại biểu, xử lý chuyển hướng là chính sách thể hiện tính nhân văn, hướng tới giáo dục, phục hồi và tái hòa nhập. Tuy nhiên, việc áp dụng phải căn cứ vào từng trường hợp cụ thể, bảo đảm đúng điều kiện, trình tự và thẩm quyền theo quy định pháp luật.

Đại diện Văn phòng Cơ quan CSĐT Công an Tp.Đồng Nai phát biểu tại hội nghị

Cơ quan có thẩm quyền cần đánh giá toàn diện độ tuổi, tính chất và mức độ hành vi, khả năng nhận thức, thái độ của người chưa thành niên, hoàn cảnh gia đình, nguy cơ tái phạm cũng như khả năng giám sát, giáo dục tại địa phương.

Đặc biệt, đối với biện pháp yêu cầu người chưa thành niên xin lỗi bị hại, các đại biểu lưu ý phải bảo đảm tính tự nguyện, phù hợp với tâm lý của các bên, tránh tạo thêm tổn thương hoặc áp lực cho bị hại và người chưa thành niên.

Từ thực tiễn triển khai, các ý kiến đề nghị xây dựng quy trình đánh giá thống nhất, nâng cao chất lượng điều tra xã hội, tăng cường phối hợp liên ngành và bảo đảm nguồn lực tại cơ sở để các biện pháp xử lý chuyển hướng được thực hiện thực chất, thay vì chỉ dừng ở thủ tục. 

Tăng phối hợp để luật đi vào cuộc sống 

Đề cập vai trò của luật sư, Luật sư Huỳnh Hữu Nam, Đoàn Luật sư Tp.Đồng Nai, cho rằng Luật Tư pháp người chưa thành niên đánh dấu bước tiến quan trọng trong cải cách tư pháp, chuyển mạnh từ tư duy xử lý mang tính trừng phạt sang giáo dục, phục hồi và bảo đảm lợi ích tốt nhất của người chưa thành niên.

Luật sư Huỳnh Hữu Nam, Đoàn Luật sư Tp.Đồng Nai phát biểu tại Hội nghị.

Theo Luật sư Huỳnh Hữu Nam, luật sư giữ vai trò quan trọng từ giai đoạn xác minh tin báo, tố giác tội phạm, bảo đảm quyền bào chữa đến tham gia các hoạt động tố tụng và đề xuất biện pháp xử lý chuyển hướng phù hợp.

Tuy nhiên, thực tiễn vẫn đặt ra một số vấn đề như đội ngũ luật sư được đào tạo chuyên sâu về tư pháp người chưa thành niên còn hạn chế; cơ chế phối hợp giữa luật sư với các chủ thể liên quan cần được làm rõ hơn; một số thủ tục và chế độ thù lao cần tiếp tục được hoàn thiện.

Luật sư Huỳnh Hữu Nam kiến nghị tăng cường đào tạo chuyên môn, xây dựng đội ngũ luật sư có kỹ năng chuyên sâu về tâm lý lứa tuổi và tư pháp phục hồi; đồng thời hoàn thiện cơ chế phối hợp, tạo điều kiện để luật sư tham gia sớm và đầy đủ trong quá trình tố tụng.

Luật gia Nguyễn Đức, nguyên Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Đồng Nai phát biểu ý kiến. 

Trong khi đó, Luật gia Nguyễn Đức, nguyên Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Đồng Nai, nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị để các quy định mới thực sự đi vào cuộc sống.

Theo ông Nguyễn Đức, bên cạnh việc mở rộng các biện pháp xử lý chuyển hướng, Luật còn thể hiện chính sách nhân văn thông qua việc hạn chế áp dụng tạm giữ, tạm giam, chú trọng thủ tục tố tụng thân thiện, chính sách hình phạt phù hợp và tái hòa nhập cộng đồng.

“Luật sư cần phát huy vai trò chủ động trong bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên, tham gia từ sớm, đề xuất các biện pháp xử lý chuyển hướng phù hợp và hỗ trợ quá trình tái hòa nhập cộng đồng”, Luật gia Nguyễn Đức nêu.

Ông Nguyễn Đức cũng đề xuất tăng cường đào tạo về tâm lý lứa tuổi, kỹ năng làm việc với người chưa thành niên và tư pháp phục hồi cho điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán, luật sư và trợ giúp viên pháp lý.

Từ các ý kiến tại tọa đàm, các đại biểu cho rằng để Luật Tư pháp người chưa thành niên phát huy hiệu quả, cần hình thành cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan tiến hành tố tụng, chính quyền địa phương, luật sư, trợ giúp viên pháp lý, gia đình và nhà trường.

Đây được xem là yếu tố then chốt để các biện pháp xử lý chuyển hướng không chỉ được áp dụng trên hồ sơ mà thực sự giúp người chưa thành niên nhận thức sai lầm, khắc phục hậu quả, thay đổi hành vi và trở lại cuộc sống bình thường.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Tấn Phú, Phó Chủ tịch UBMTTQVN Tp.Đồng Nai, đánh giá hội nghị đã hoàn thành toàn bộ nội dung đề ra, đồng thời ghi nhận tinh thần trách nhiệm, tâm huyết của các báo cáo viên, chuyên gia và đại biểu tham dự.

Ông Nguyễn Tấn Phú, Phó Chủ tịch UBMTTQVN Tp.Đồng Nai phát biểu kết thúc hội nghị.

Theo ông Nguyễn Tấn Phú, Luật Tư pháp người chưa thành niên là dấu ấn quan trọng trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật, thể hiện tính nhân văn, nhân đạo, lấy “lợi ích tốt nhất của người chưa thành niên” làm nguyên tắc xuyên suốt, đồng thời đề cao mục tiêu giáo dục, hướng thiện, phục hồi và tái hòa nhập cộng đồng.

Để kết quả tọa đàm được chuyển hóa thành hành động cụ thể, ông Nguyễn Tấn Phú đề nghị Hội Luật gia thành phố tiếp tục tổng hợp các ý kiến, kiến nghị xác đáng để tham mưu, đề xuất với cơ quan có thẩm quyền, góp phần hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành Luật.

Các cơ quan tiến hành tố tụng và chính quyền địa phương cần tiếp tục rà soát, chuẩn bị đầy đủ nhân lực, cơ sở vật chất và cơ chế phối hợp để thực hiện nghiêm các quy định mới, nhất là yêu cầu về tố tụng thân thiện và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên.

Các đại biểu tham gia Hội nghị.

MTTQVN các cấp và các tổ chức chính trị - xã hội thành phố cũng cần đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến Luật đến người dân, đoàn viên, hội viên và gia đình; đồng thời phát huy vai trò giám sát trong quá trình thực hiện các biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng.

“Việc triển khai Luật Tư pháp người chưa thành niên không chỉ là yêu cầu về mặt pháp lý mà còn đặt ra trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và cộng đồng xã hội trong việc bảo vệ, giáo dục và tạo cơ hội để người chưa thành niên sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh”, ông Nguyễn Tấn Phú nhấn mạnh.

Tọa đàm được kỳ vọng sẽ góp phần kết nối các cơ quan, đơn vị trong quá trình thực thi Luật, từng bước tháo gỡ những vướng mắc từ thực tiễn, qua đó bảo đảm các quy định mới được triển khai đồng bộ, hiệu quả và thực chất trên địa bàn Tp.Đồng Nai.